Bij gereformeerd asielverzet in Joure valt de opkomst wat tegen

Tienduizenden uitgeprocedeerde asielzoekers moeten Nederland verlaten, maar in veel kerken broeit verzet. De gereformeerde kerk in Joure voert vijf dagen actie samen met afgewezen Iraniërs. Meer kerken zullen volgen. De dominee: ,,Ik wil niet zeggen dat wie deze actie niet steunt een slechte christen is.''

De teksten op spandoeken en borden in de gereformeerde kerk De Oerdracht liegen er niet om. 'Nederlandse regering heeft jaren onze rechten geschonden.' 'Wat heb ik misdaan om zoveel pijn te moeten hebben?' 'Is 9 jaar psychische marteling niet genoeg?' 'Asielbeleid is onmenselijk.'

Het is woensdagmiddag. Rond een lange tafel zitten zo'n dertig Iraniërs: jongens van in de twintig, oudere mannen, modern geklede vrouwen en meisjes. Hier zitten leden van de gegoede, geseculariseerde klasse van Teheran. Op tafel liggen multomappen met foto's van verminkte lichaamsdelen en van bouwkranen die als galgen dienen, en met foto's van prostituees en schoenenpoetsende kinderen. ,,Dat gebeurt er als jullie ons terugsturen'', zegt Arif Jaqoebij (20).

Organisator Reza Azah (met verblijfsvergunning, leraar in Sneek) laat een kennismakingsrondje doen, in het Iraans. Ze komen uit heel Nederland. Hun tijd hier varieert van anderhalf tot negen jaar, de teller van het gros blijft steken tussen de drie en vijf. Mannen verklaren op de vlucht te zijn geslagen voor de Iraanse geheime dienst en voor de verachtelijke religie van de islam, die ze hebben opgegeven. Een vrouw vluchtte voor haar schoonfamilie. Jongens hebben het over de opleiding die ze hier niet meer mogen afmaken, ouders over hun vernederlandste kinderen die toch echt niet terug kunnen.

,,Deze actie is ook goed voor binnenkerkelijk gebruik'', zegt ds. E. Pijlman, een van de twee dominees van De Oerdracht. Hij staat buiten een sigaret te roken, en hij vertelt over de tijden dat hij bij studentenbezettingen betrokken was. ,,Door zo'n actie worden de mensen bij de kerk betrokken.''

Veertig vrijwilligers waren snel gevonden. Velen hebben ook vrijwilligerswerk gedaan in het asielzoekerscentrum dat tot vorig jaar in Joure was gevestigd. De remonstrantse Rinnie Hanje van de Kerkelijke Werkgroep Vluchtelingen legt uit hoe dat was. ,,Toen dat centrum hier kwam, waren veel mensen tegen. Ik vond het juist heel verfrissend, die andere culturen in het volledig blanke Joure. Al die mooie mensen met die mooie kleren, yes! Toen het centrum werd opgeheven, was iedereen er inmiddels zo aan verknocht, dat ook dat weer niet in goede aarde viel.''

's Avonds komen vrijwilligers naar de kerk met een pan soep of chili con carne, of ze draaien mee in een van de ploegen: er moeten altijd mensen van de kerk bij de Iraniërs zijn.

Vrijwilliger Jan Vellema is al snel een cultuurverschil opgevallen. ,,Ze beloven van alles, maar doen is anders. Nu hebben wij het beddengoed maar geregeld bij het Rode Kruis in Sneek.''

Vrijwilligers werden geworven met een brief waarin stond: ,,Voor alle duidelijkheid: de kerk stelt alleen maar ruimte en begeleiding ter beschikking. De kerk neemt geen politieke stelling in.'' Toch is er geen vrijwilliger te vinden die het asielbeleid van minister Verdonk niet hartgrondig afkeurt. En velen gaan nog verder: zij vinden dat alle christenen dit met hen eens moeten zijn. Ds. C. Waringa, de andere predikant van De Oerdracht, zegt bijvoorbeeld: ,,Ik vind dat christenen onze actie zouden moeten steunen. Ik wil niet zeggen dat wie dat niet doet een slechte christen is, maar ik zou zo iemand wel willen bevragen hoe je dan nog christen kan zijn.'' Voor Waringa is het vanzelfsprekend om met de Iraniërs actie te voeren. ,,We zijn tenslotte kerk.''

Toch valt de opkomst van gelovigen tegen. Van de tweeduizend gereformeerde kerkgangers komen er maar enkelen naar de open avond. Daar kunnen de gemeenteleden kennismaken met de Iraniërs en zijn ze 'welkom een bijdrage te leveren'.

Actieleider Reza Azah legt uit dat voor hem álles politiek is. ,,Zeventig procent van de Iraniërs is onder de dertig en goed opgeleid. Zij hebben dromen, willen uit de armoede. Maar zelfs de kleinste twijfel over de economische situatie is volgens het regime politiek. Daarom is het ontvluchten van de armoede een politieke daad.'' Azah zegt dat Nederland moet kiezen of delen: ,,Of alle dictaturen boycotten, of iedereen die er vandaan vlucht een verblijfsvergunning geven.''

Zo ver wil dominee Waringa niet gaan. Hij zegt geen politiek standpunt in te nemen, maar christendom is 'barmhartigheid' en dat is wat hij mist in 'de zich christelijk noemende politiek'. Hij voelt 'plaatsvervangende schaamte' als hij denkt aan het CDA. Lachje: ,,Je moet toch eigenlijk links zijn als je christelijk bent.''

In de tweeduizendkoppige gereformeerde gemeenschap is welgeteld één dissident opgestaan. CDA-lid E. Huisman heeft een protestbrief naar de kerkenraad gestuurd. ,,Want de kerk geeft Iraniërs met deze actie een teken: dat wij niet akkoord gaan met onze democratische regering. Christenen die vinden dat het beleid niet goed is, hadden lid moeten worden van het CDA, en daar de discussie moeten voeren.''

Huisman is ook niet overtuigd van de oprechtheid van alle Iraniërs in de kerk. ,,Wie nu nog in Nederland zit, is van het brutaalste slag, de goeien zijn al vertrokken.'' Bidden is volgens Huisman het enige middel dat nog openstaat.

Donderdagochtend zijn de Iraniërs druk bezig. Mannen timmeren aan een grafkist, vrouwen brengen teksten aan op van lakens gemaakte gewaden, jongens blazen ballonnen op. In de computerkamer wordt druk gewerkt aan het boekje met de verhalen van de asielzoekers. Vanmiddag is de gezamenlijke demonstratie van Iraniërs en christenen naar het stadhuis.

Al wordt het op de gezamenlijke website gepresenteerd als een interkerkelijk initiatief, de kerkactie is een gereformeerde aangelegenheid. De hervormde scriba D. Wassenaar hoorde pas op het laatste moment van de actie, ondanks het 'optimale contact'. ,,Het past ook beter bij gereformeerden. Zij zijn activistischer dan wij. Wij zijn vergrijsd en te traag.'' Wel zijn de bezoekers van de verschillende kerken in Joure zondag opgeroepen om hun solidariteit te betonen met de actie in De Oerdracht.

Kinderen zijn een belangrijke troef om aan te zetten tot actiebereidheid. Actieleider Reza Azah: ,,Wij doen deze actie voor onze kinderen. Stel dat later, als we naar ons land zijn teruggestuurd, onze kinderen vragen: wat hebben jullie ertegen gedaan? Bovendien: het alternatief is stilzitten.''

Ook dominee Waringa anticipeert op toekomstige kindervragen. ,,Wat heb jij te zeggen als je kinderen later vragen: wat deed jij ertegen toen al die asielzoekers het land uit werden gezet?''

Voor evangelist P.J. Holleman, die zojuist is komen binnenlopen, is Jezus de enige motivatie. In de gang staat hij te discussiëren met twee vrijwilligers over zijn stelling dat het uitzetten van Iraniërs vergelijkbaar is met de Holocaust. Hij zal zo voorgaan in gebed, kondigt hij aan, ,,want is dit niet een huis van God?''

Terwijl de Iraniërs aan tafel zitten voor de lunch steekt de evangelist een gloedvol betoog af. ,,Jullie moeten hier nooit weggaan. Hier blijven, wat er ook gebeurt. Gebed is het krachtigste middel om de regering op de knieën te krijgen, dus laat ons bidden.'' De helft vouwt de handen en sluit de ogen. ,,Heer, laat de muur vallen van de Nederlandse regering. Weg met de geestelijke demonen. Heer, wij willen de Iraniërs hier houden. Opdat de macht van Satan gebroken worde.'' De vrijwilligers kijken stuurs voor zich uit.

Een uur later vertrekt de optocht naar het gemeentehuis. De zon schijnt, de nieuwbouwwijk ligt er stil bij. Dertig Iraniërs in witte gewaden, voorop de galg en de grafkisten, zetten zich in beweging. Er lopen zo'n tien Nederlanders mee. Dominee Waringa heeft ook een wit laken aangetrokken. Samen met de evangelist roept hij mee met de megafoon: 'Een twee drie vier, wij willen geen terugkier'. Een paar voorbijgangers staren hen verbaasd na.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden