Bij een uitvaart het leven vieren met een goed glas wijn kan niet de bedoeling zijn

De Remonstrantse Broederschap, een klein en liberaal kerkgenootschap, was een paar jaar geleden een van de eerste religieuze groeperingen in Nederland die een reclamebureau inhuurden voor publiciteit. Dat bedacht een postercampagne met teksten als 'Mijn God begon met de oerknal' en 'Mijn God laat me zelf denken'. De posters, die nog regelmatig te zien zijn, kregen in eigen gelederen veel waardering, maar stuitten ook op weerstand, blijkt uit een evaluatie onder de remonstranten in het ledenblad AdRem.


Wat blijkt: remonstranten zijn laaiend enthousiast óf uitermate verbolgen over de toon en opzet. Degenen die instemden met de campagne zijn extreem lovend. Ze geven het rapportcijfer 8 of hoger. Daarentegen zijn de critici zéér kritisch. Zij geven een 3 of lager. Tussen beide polen zit bij de remonstranten niet zoveel ruimte.


Ook opmerkelijk: mannen blijken positiever over de geloofsreclame dan vrouwen. Een verklaring voor de rapportcijfers en het seksespecifieke gedrag geeft de analyse helaas niet. 'Voer voor psychologen', verzucht de schrijver van het stuk.


Staat de islam op gespannen voet met het christendom? Het antwoord op deze vraag verdeelt ook al heel wat gelovigen. Janneke Stegeman, mede door Trouw aangewezen als 'theoloog des vaderlands', pleit in de Ekklesia Maandbrief, het blad van de volgelingen van Huub Oosterhuis, voor 'oecumene' met de islam. 'Niet uit het motief van theologische eenheid', stelt ze, maar omdat moslims en christenen 'samen verantwoordelijkheid dragen voor een samenleving'. Met de islam is niet zoveel mis, meent Stegeman. Het protestantisme daarentegen, de traditie waarin ze zelf staat, verdient wel een tik. Dat 'we' in het Westen zo negatief over de islam denken, is volgens haar een erfzonde die terug te voeren is op de afkeer die de oervader van het protestantisme Maarten Luther voelde bij deze religie. In zijn tijd veroverden de Ottomanen grote delen van de Balkan. Voor Stegeman is de islam geen fremdkörper in de Europese cultuur. Ze wijst daarvoor naar moslims die al in zestiende eeuw naar Nederland kwamen. Overigens waren dit minuscule aantallen, maar dat staat er niet bij. Dat de boodschap van de islam aanzet tot geweld, verwijst ze naar het rijk der fabelen. Stegeman noemt het 'een mythe'. In plaats van de pijlen op de islam te richten, pleit ze voor zelfkritiek. 'Om eerlijk te zijn denk ik dat de mythe van religieus geweld -vooral islamitisch geweld- vooral wordt ingezet om de aandacht af te leiden van ander geweld en onderdrukking. Om dus niet te hoeven kijken naar de schaduwkanten van wat we als onze cultuur beschouwen.'


Wel jammer dat theoloog Stegeman deze stelling niet verder onderbouwt.


Contrasterende visies op het leven komen ook aan bod in Wapenveld, een tijdschrift over geloof en cultuur. Een bijdrage is van theoloog Bert de Leede. Hij leeft naar eigen zeggen als christen 'in een andere werkelijkheid' dan veel van zijn 'seculiere tijdgenoten'. Een gevoel van vervreemding merkt hij vooral bij het bijwonen van begrafenissen en crematies. Veel gebruiken die hij aantreft, staan op gespannen voet met zijn christelijke opvattingen. 'Wanneer ik steeds vaker de uitnodiging hoor om bij de uitvaart of crematieplechtigheid 'het leven te vieren', bij een goed glas wijn en een hartige versnapering, dan overvalt mij een intense treurigheid. En toen ons onlangs verzocht werd om bij de crematieplechtigheid 'iets fleurigs roods op te spelden', voelde ik mij inderdaad vreemdeling, en ik geloof van de fleurigheid helemaal niets.' Volgens De Leede is het graf een 'plaats van ontbinding' en 'akelige stilte'. 'Daar valt niet veel te lachen of te vieren.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden