Bij een paard kun je helemaal jezelf zijn

Vroeger werd het door de veearts of de hoefsmid gedaan. Tegenwoordig is er de paardentandarts voor de jaarlijkse controle van het gebit van uw paard. Henk de Wit werkte jarenlang als ingenieur maar besloot kortgeleden het roer om te gooien. Hij is een van de weinige paardentandartsen in Nederland. ,,Een goed onderhouden gebit kan de levensduur van een paard met 10 procent verlengen.''

Op de vloer van de stal staat tussen het hooi een koffer en een tas waarin zich het instrumentarium van Henk de Wit bevindt. Op de boerderij die hij vandaag bezoekt, bevinden zich tien paarden die hij nog nooit heeft gezien. Alsof hij nooit anders heeft gedaan verwijdert hij tandsteen, vijlt kiezen af en trekt tanden. Henk de Wit (53) bezocht vorig jaar de opleiding 'the Association of Equine Dentistry' in Amerika. Momenteel werkt hij drie dagen als manager bij multi-international DuPont en de andere helft van de week als paardentandarts in Oostvoorne. Per 1 december wil hij zich volledig aan zijn praktijk Equidentes wijden.

Op de boerderij van de familie Wageveld in Rockanje staat tussen eigen paarden en pensionpaarden ook pony Flora. Erica Wageveld kan van alle paarden hun specifieke eigenschappen noemen: ,,Floortje is altijd gek op strand geweest. Zo gauw ze maar een korrel onder de hoeven voelt wordt ze helemaal enthousiast.'' Na controle blijkt dat Flora behalve tandsteen en wat onstoken tandvlees een uitstekend gebit heeft. Erica schat dat zij 24 jaar is.

De Wit: ,,Ze zeggen wel eens dat je een gegeven paard niet in de mond moet kijken. Aan de zwarting in de tanden kun je namelijk zien hoe oud hij is. Bovendien staat bij een jong paard de kaak anders.'' Hangt bij een paard de tong uit de mond dan is het mis. ,,Dat is een oud paard die zijn tanden kwijt is'', vertelt de Wit. ,,Als een paard veel buiten staat komt dat zijn gebit ten goede.''

De volgende patiënt is de hoogbejaarde 26-jarige Hielkje van Friese afkomst. Cock Wageveld kijkt op veilige afstand hoe Henk de Wit het gebit controleert. ,,Dat hoef ik bij haar niet te doen'', zegt hij. ,,Zij wil nog wel eens agressief reageren op mannen.'' Na de controle blijkt dat Hielkje een tand heeft die alleen bij ruinen voorkomt, en op de plek waar zij een bovenkies mist zit er in de onderkaak eentje die is doorgegroeid.

,,Wil je voelen'', vraagt Henk de Wit aan Erica. ,,Tuurlijk'', antwoordt zij en gaat met haar hand diep in de paardenmond. ,,Allemachies, wat scherp'', zegt Erica Wageveld als zij de punt voelt die ooit kies was. Na het afvijlen van de kies zoent de Wit Hielkje op haar neus en streelt haar terwijl hij zachtjes zegt: ,,Wat een flinke meid ben jij.''

De interesse voor paarden had hij al van jongs af. ,,Mijn vader was hoefsmid in Ruinen. Elke zes weken werden driehonderd paarden langsgebracht om te beslaan. Als een paard toentertijd last had van zijn gebit werd de veearts of de hoefsmid ingeschakeld. Ik heb iets met paarden en dat is voor dit werk ook noodzakelijk.''

Vorig jaar trok hij de stoute schoenen aan en vertrok naar Glensferry in Idaho, een privéopleiding in paardentandheelkunde. De Wit belandde in de schoolbanken tussen àvogels van diverse pluimage'. ,,Die school bestaat al 30 jaar, er zijn stallen en leslokalen waar tien paarden tegelijk behandeld kunnen worden. Er worden instrumenten ontwikkeld die aangepast zijn op de curve van het paardengebit.'' Binnenkort vertrekt hij opnieuw naar Amerika, dit keer voor een vervolgcursus.

Volgens de Wit gaat het in zijn werk om de balans te herstellen tussen kiezen, tanden en het kaakgewricht. ,,Een paard heeft een bovenkaak die breder is dan de onderkaak. De bovenkaak staat stil en de onderkaak maalt. Het komt voor dat door het malen bepaalde delen van de kiezen in de bovenkaak niet geraakt worden en daardoor niet afslijten maar doorgroeien. Aan de zijkant van het gebit ontstaan vergroeiingen waardoor het zijdelings malen wordt belemmerd. Die delen moeten afgevijld worden. Als een dier niet goed kan beschikken over zijn gebit krijgt hij problemen waar hij uiteindelijk aan kan overlijden.''

De beste omgeving voor een paard is volgens de Wit zijn natuurlijke omgeving. ,,Een paard is 21 uur per dag wakker. Sommigen staan een groot gedeelte van de dag op stal. Ze krijgen tegenwoordig het fijnste hooi en de zachtste biks waardoor het gebit zich anders ontwikkelt. Als een paard last heeft van zijn gebit loopt hij vaak om de pijn heen en gaat bijvoorbeeld met zijn hoofd schudden waardoor de eigenaar denkt dat hij gedragsproblemen heeft.''

Dat de oorzaak in een slechte gebitsverzorging zit is voor de meeste paardenbezitters nieuw. ,,Pas als een paard slecht eet en ze alles al hebben geprobeerd wordt de paardentandarts ingeschakeld'', volgens de Wit. ààEen goed onderhouden gebit kan de levensduur van een paard met 10 procent verlengen.''

Of het nu om Hielkje, Floortje of Gouke gaat, Henk de Wit benadert een paard behoedzaam en met afgewende blik. ,,Het is niet zo dat ik meteen uit de auto spring en gelijk kan beginnen. Het beest krijgt een klem in zijn mond, waar hij niet aan gewend is. Vervolgens ga ik met mijn hand een heel eind in zijn mond, daar is-ie ook niet aan gewend. Daarom negeer ik hem eerst een beetje, praat wat en pas daarna ga ik aan het werk. Sommige paarden kunnen zo nijdig worden dat het beter is om de veearts in te schakelen om het beest te verdoven. Ik zeg wel eens: een paard heeft een mond maar als hij je bijt dan heeft hij een bek.''

Tegenwoordig zijn steeds meer mensen in bezit van een paard. Vooral de Shetlandpony schijnt als gezelligheidsbeest een echt trendpaardje te zijn. ,,In Nederland alleen al zijn 450 000 paarden. De functie van een paard moet je niet onderschatten. Sommige mensen komen bij een paard helemaal tot rust. Een paard rekent je niet af op je fouten en laat je helemaal je zelf zijn'', volgens de Wit. Misschien was het om die reden dat hij tot deze stap is gekomen. ,,Het is nooit te laat om wat anders te gaan doen. Ik denk dat veel mensen dat zouden willen, maar door het comfort wat ze nu genieten worden ze weerhouden om het daadwerkelijk te doen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden