Bij deze verkiezingen stemmen veel mensen voor groen. De middenpartijen zijn hiervan de dupe

In Tweede Exloërmond protesteren omwonenden tegen plannen voor windmolens.Beeld Hollandse Hoogte, Kees van de Veen

Deze verkiezingen gaan over waar je wil wonen en dus over het milieu en groen. Dat is logisch, het is een van de weinige terreinen waar de provincie nog sterk kan zijn, zegt André Krouwel, bedenker van Kieskompas. 

Het ging deze campagne wel héél erg over milieu en klimaat, zegt politicoloog André Krouwel van de Vrije Universiteit van Amsterdam. En dan vooral over de vraag hoe we de vervuiling kunnen tegengaan. En dan weer specifiek over de locaties waar al die maatregelen moeten worden getroffen. Windmolens, zonneweides, wie wil ze plaatsen? En welke wijken moeten als eerste van het gas los?

“Enigszins logisch is het wel”, vindt Krouwel. “Want het milieu is een van de weinige beleidsterreinen waarop de provincie nog sterk kan zijn. Het landelijke thema ‘milieu’ wordt in de provincie verbonden met de ruimtelijke ordening, met de inpasbaarheid: waar gaan we op dit gebied wat doen? Dus ging het in de debatten over het gebruik van landbouwgrond, de regulering van auto- en fietsverkeer, het openbaar vervoer en de gasloze wijken.”

Dat komt ook mooi uit, want de kiezers die vandaag naar de stembus gaan, zijn nadrukkelijk ‘groen’ (Groenlinks, Partij voor de Dieren) óf juist blijf-van-mijn-auto-grijs (PVV en Forum voor Democratie). Krouwel noemt dit de ‘gepassioneerde minderheden’.

Vooral de middenpartijen als PvdA en CDA, maar ook VVD en D66 zullen volgens hem harde klappen krijgen. In de verkiezingen voor de waterschappen ziet hij overigens vooral de opkomst van ‘groen’, die de vertegenwoordigde boeren tegenwoordig in het defensief dringt.

Kieskompas

Krouwel is de man achter Kieskompas, dat naar verwachting tot op deze verkiezingsdag door driekwart miljoen mensen zal worden geraadpleegd. Hij vindt vooral de verwachte neergang van D66 opvallend, en de uitblijvende wederopstanding van de PvdA. “In Nederland komt de autoritaire politieke cultuur op, met partijen als Denk en de Partij voor de Dieren, en PVV en Forum aan de andere kant van het spectrum.” Zeker na de aanslag van maandag in Utrecht.

Ook opmerkelijk is volgens hem dat steeds meer babyboomers op zulke partijen stemmen. “Ze geloven niet meer in de vrije samenleving die ze nota bene zelf hebben bedacht. Sterker: ze zijn boos op de wereld die ze zelf hebben gemaakt. De naoorlogse generatie omarmt het nationalisme waar hun ouders zo tegen waren.

Afstraffen

De Provinciale Statenverkiezingen worden in dit verband steeds meer gebruikt om de regeringspartijen ‘af te straffen’ of de coalitie ‘een halt toe te roepen’. Voor de regering wordt het zo steeds moeilijker om een draagvlak vier jaar vast te houden. Wat dat betreft zijn de Provinciale Statenverkiezingen volgens Krouwel steeds beter te vergelijken met de midterms in de Verenigde Staten, waarbij een deel van de zetels van de Senaat plus het hele Huis van Afgevaardigden tussentijds wordt herverdeeld.

Het Nederlandse volk is grillig en ontevreden geworden, zegt Krouwel, maar wat willen die mensen? “Ze zijn tegen, net zoals de Britten die per se géén Europa willen. Maar wat willen ze wel?” Hij heeft het dan vooral over de oudere ontevreden kiezer, want de jongeren zijn nog niet opgestaan in de politiek, al staat dit volgens Krouwel wel te gebeuren. “De klimaatmars is daar een voorbeeld van. Jongeren hebben ook alle recht zich met de politiek te gaan bemoeien”.

De babyboomers hebben de wereld opgezadeld met een gigantisch milieuvraagstuk en een enorme staatsschuld, zegt Krouwel. “En wie moet dit straks afhandelen? Wat dat betreft zullen de politieke verschillen straks niet meer uit links of rechts bestaan, maar uit oud en jong. Het is de leeftijd die straks het verschil gaat maken.” Maar nu eerst nog vandaag naar de stembus.

Lees ook: 

Stemmen voor de provincie? ‘Ik zie ze niet, ik hoor ze niet en weet niet wat ze doen’  

Het is wat als een hoogleraar bestuurskunde besluit níet te gaan stemmen. Volgens Michiel de Vries vormt de provincie een overbodige bestuurslaag waarin de partijen geen enkele kleur hebben. Waarom zou je dan het rode potlood pakken? De aftrap van een debat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden