Reportage

Bij de VVD klinken ‘oefs’ en ‘aah’s’

Premier Mark Rutte op de uitslagenavond van de VVD gisteravond. Beeld ANP

In Noord-Brabant lijkt de VVD de grootste te blijven, in de Eerste Kamer komt de partij op evenveel zetels als Forum voor Democratie. ‘Maar verliezen is altijd vervelend’. 

Het is 21:20 uur en in café Silva Ducis aan de Parade in Den Bosch zwijgt de tap en hangen de bitterballen halverwege de mond in de lucht. Dionne Stax tipt op een groot scherm de eerst exitpolls aan van de provincie Noord-Brabant. Met ‘oefs’ en ‘aah’s’ reageren de VVD’ers op de uitslagen, vooral op de dubbele cijfers van Forum voor Democratie.

Toch barst er een luid applaus los als de VVD nipt de grootste partij blijft in de Noord-Brabantse Staten. Zelfs mét de onzekerheidsmarge. Het forse verlies van vooral de Brabantse coalitiegenoten SP en D66 doet er even minder toe. “Je kijkt op zo’n avond vooral naar het resultaat van je eigen partij’, zegt VVD-lijsttrekker Christophe van der Maat. “Dit is een enorme onderstreping van hoe wij naar de toekomst van Brabant kijken.”

Dan is het 22:00 uur en blijkt de VVD maar net de grootste fractie te blijven in de Eerste Kamer. “Laten we hopen dat dat zo blijft, dit is nog een voorlopige uitslag”, zegt VVD-fractievoorzittter Annemarie Jorritsma. “Ik vind verliezen altijd vervelend, dus het valt tegen.” Donderdag blijkt dat VVD in de prognoses evenveel Kamerzetels krijgt als Forum voor Democratie, maar minder stemmen en daardoor niet de grootste partij is. 

Brabant is booming 

Noord-Brabant is een thuiswedstrijd voor de VVD. Zo voelen ze dat hier in Den Bosch. Alles was afgelopen jaar in Noord-Brabant: het VVD-congres, de aftrap van de politiek café-tour van fractievoorzitter Klaas Dijkhoff en nu dan de uitslagenavond van de Provinciale Staten, met landelijke VVD-kopstukken. “Brabant is booming”, zegt Van der Maat. “Brabant is innovatie, design, een sterke economie. En daar hebben de Staten invloed op.”

Voordat de eerste exitpolls binnen zijn, is de stemming hoopvol. Landelijk campagneleider Sophie Hermans vindt de uitslag heel lastig in te schatten. Het Tweede Kamerlid voerde samen met provinciale teams de campagne aan. “Ik vind het mooi hoe de meeste partijen eensgezind hebben opgetrokken na de aanslag in Utrecht. Daarvóór hebben we zoveel mogelijk ons eigen verhaal verteld.”

Partijleider Klaas Dijkhoff op de uitslagenavond van de VVD in Grand Café Silva Ducis te Den Bosch Beeld Maarten Hartman

Ook Marijn van Rossum – een van de weinige twintigers in het café – denkt dat Utrecht ‘voor een klein deel’ de uitslag heeft beïnvloed. “Omdat de verdachte van Turkse afkomst is.” De forse winst van Forum voor Democratie zag hij aankomen. “Dat gaat ten koste van veel partijen.”

Thermometer

“Utrecht plaatste alles in perspectief”, zegt Paul van Son. De marketingmanager bij de hightechcampus Eindhoven voerde de Brabantse campagne aan. Hij is opgelucht over de exitpoll en kan de hoge opkomst in Noord-Brabant, vele procenten meer dan in 2015, ‘alleen maar toejuichen’. “Zondag was Rutte nog hier, en we gaven hem een kunststof vaasje uit de 3D-printer, als een knipoog naar het campagnesymbool, het breekbare vaasje. Toen werd het maandag en ineens lag alles stil. We hebben met heel veel vrijwilligers hier naar toe gewerkt, maar het was goed om samen stil te zijn.”

Voor Rutte staat er meer op het spel. Deze verkiezingen werden vooral ook de thermometer voor zijn kabinet. Nog geen twee jaar is de coalitie onderweg. Voor de VVD is het ploeteren geweest. Rutte verslikte zich in zijn eigen vasthoudendheid rond de afschaffing van de dividendbelasting. D66, ChristenUnie en het van gedachten veranderde CDA kregen het alsnog voor elkaar dat uitgewezen asielkinderen mogen blijven. Het kabinet bleef net overeind. En er liggen nog twee projecten met een grote P: het pensioenakkoord en de klimaatmaatregelen.

De coalitie van vier heel verschillende partijen die hij met veel stuurmanskunst bijeen houdt, heeft nu haar meerderheid in de Eerste Kamer verloren. Maar dat komt later. Het is 22:30 uur. Vooralsnog zit de leider van voorlopig nog de grootste partij in de Eerste Kamer, achteraf in een zaaltje, te wachten op het moment dat hij een toespraak kan houden.

Lees ook: 

Bekijk hier de uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen 2019

Wat stemde Nederland? Zoek hieronder op welke partijen er wonnen en verloren, per provincie en per gemeente. 

Gejuich bij Forum voor Democratie: ‘Ik hoop dat we de Klimaatwet kunnen stoppen’

Forum voor Democratie, de partij van Thierry Baudet, lijkt na de bekendmaking van de eerste exitpolls van de NOS en IPSOS de grote winnaar te worden van de Provinciale Statenverkiezingen. Op de uitslagenavond in Zeist heerst een mengeling van ongeloof en euforie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden