Bij Damascus sterven mensen van de honger

Dit jongetje is een van de 29 ernstig zieken die nog wel geëvacueerd mochten worden voor behandeling in een ziekenhuis in Damascus. Beeld AFP

Jihadisten in Oost-Ghouta bij Damascus hebben genoeg voedselvoorraden, maar burgers zijn vel over been. Gewonden dreigen te bezwijken, terwijl ziekenhuizen dichtbij zijn. Turkije gaat tekeer tegen Assad, terwijl Rusland hem opnieuw hulp toezegt.

De Syrische burgeroorlog mag op veel plekken dan ten einde komen, maar de inwoners van Oost-Ghouta beleven momenteel de donkerste dagen van hun bestaan. Het gebied ten oosten van hoofdstad Damascus wordt al vier jaar belegerd door het Syrische leger. Het sluitstuk van deze militaire campagne lijkt te zijn begonnen: de hongersnood treedt in.

De Verenigde Naties schatten dat er zo’n 400.000 mensen wonen in het gebied. Hoewel dit cijfer met geen mogelijkheid valt te verifiëren, is het duidelijk dat er zich een grote humanitaire ramp voltrekt in het gebied. Het Syrische leger heeft de regio in de laatste maanden nog strakker omsingeld, met als doel om de aanwezige jihadisten van het Leger van de Islam op de knieën te dwingen.

Voedselkonvooien mogen het gebied niet binnen, en mensen mogen het gebied niet uit. De maatregelen komen neer op een collectieve straf. De jihadisten kunnen echter de strijd doorzetten, want zij hebben toegang tot genoeg voedselvoorraden. De burgers zijn ondertussen vel over been. De voedselvoorraad neemt snel af, terwijl de klok doortikt. En de ernstig zieken en gewonden dreigen te bezwijken, terwijl de ziekenhuizen in Damascus zich op luttele minuten afstand van hen vandaan bevinden.

Akkoord

Na maanden van onderhandelen kwamen de strijdende partijen tot een akkoord, of beter een akkoordje. Het Syrische leger liet 29 ernstig zieken evacueren voor behandeling in Damascus, in ruil voor de vrijlating van 29 gevangenen door het Leger van de Islam. Turkije, dat bevriend is met het Leger van Islam, en Rusland, dat bevriend is met Assad, werken aan een deal die tot doel heeft om vijfhonderd mensen uit het gebied te evacueren.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Een ambulance in Oost-Ghouta. Beeld REUTERS

De vraag is of de deal op tijd zal komen. Jan Egeland, VN-adviseur voor humanitaire hulp, zegt dat er 494 mensen onmiddellijk moeten worden geëvacueerd. “Dit aantal is aan het dalen, niet omdat we de mensen evacueren, maar omdat ze sterven”, liet hij gisteren weten. Zeventien mensen zijn al van de lijst geschrapt, omdat zij zijn gestorven.

Dat de jihadisten mortiergranaten afvuren op Damascus mag de hulpactie niet in de weg staan, aldus Egeland. De beschietingen staan los van het ‘recht op evacuatie’ en de ‘plicht’ om voor ‘burgers en gewonden’ te zorgen, vindt Egeland.

De 29 burgers die aan de collectieve straf ontsnapten, worden nu opgevangen en behandeld in een ziekenhuis in het rustiger Damascus. Het regime toont zich van haar hardste kant in Oost-Ghouta. Anders dan bij de belegering van Oost-Aleppo in 2016, waar het regime duizenden burgers en strijders naar de provincie Idlib liet vertrekken, lijkt Assad deze keer geen genoegen te nemen met de aftocht van zijn vijanden.

Geïsoleerd

Deze houding heeft waarschijnlijk alles te maken met de ligging van Oost-Ghouta. Het grenst aan de zetel van Assads macht: Damascus. Het regime kan zich geen misstap permitteren in de buurt van haar hart. Een uitbraak van de jihadisten kan de hele hoofdstad in chaos storten, en daarmee het regime in levensgevaar brengen. Voor een ontzetting van Oost-Ghouta hoeft Assad niet bang te zijn, want de jihadistische hulp­troepen bevinden zich op tientallen kilometers van deze regio of zijn zelf te geïsoleerd om hun vrienden te redden van de ondergang. Het regime hoeft slechts te wachten, dan dwingt de honger hen wel tot overgave.

Het Leger van de Islam vormt ook een hinderpaal in de onderhandelingen en een last voor de bevolking. De groepering is uiterst corrupt en past veel geweld toe. In 2015 zette de groepering vrouwelijke krijgsgevangen behorende tot de alevitische minderheid – dezelfde groep waartoe president Assad behoort – in kooien en plaatste hen op de daken. Op die manier wilde de beweging luchtaanvallen op de huizen voorkomen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Strijdende partijen in Syrië. Beeld Trouw

Erdogan: Assad is een terrorist

De Turkse president Erdogan heeft hard uitgehaald naar zijn Syrische collega Assad. Hij noemde hem gisteren in een toespraak een ‘terrorist’ en zei dat ‘het onmogelijk is om verder te gaan met Assad’, omdat hij volgens Erdogan ‘bijna een miljoen van zijn burgers’ zou hebben gedood. De publieke aanval is opvallend, omdat de Turken juist betrokken zijn bij de onderhandelingen over de evacuaties in Oost-Ghouta. Erdogans uitspraken kunnen de onderhandelingen en de hulp bemoeilijken.

De Russen hebben juist nieuwe hulp aan Assad toegezegd, terwijl president Poetin de missie in Syrië eerder deze maand voltooid had verklaard.

Na de uitschakeling van Islamitische Staat in Oost-Syrië, is het nu de beurt aan Al-Qaida in Noord-Syrië. Duizenden jihadisten van de beweging zitten verschanst in de provincie Idlib. “Het Syrische leger en zijn bondgenoten zetten, met onze steun, druk op Al-Nusra (het Syrische Al-Qaida, red.)”, aldus de Russische minister Lavrov.

Dit weekend werd al bekend dat de Russen niet van plan zijn om Syrië te verlaten. Ze gaan er onder meer permanente bases bemannen, waaronder een voor de luchtmacht en een voor de marine. Rusland mag de bases voor minstens 49 jaar gebruiken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden