Bij aartsbisschop Eijk draait alles om de centen

De nieuwe aartsbisschop trekt drastisch van leer. Eerder deed hij dat in Groningen.

Onheilspellend zijn de berichten uit het aartsbisdom Utrecht. De kerk wordt er in een diepe crisis gestort, door de nieuwe aartsbisschop, Wim Eijk. Nauwelijks zijn benoeming aanvaard en zijn werk begonnen, is hij drastisch van leer getrokken. Hij ontslaat, schorst, schuift hoog gekwalificeerde, ervaren functionarissen aan de kant. Hij e-mailt boodschappen naar parochies, waartegen ze machteloos staan. En het gebeurt allemaal onder het mom van bezuinigingen. ’Anders zijn we in 2011 failliet.’

Met die mededeling ontluisterde Eijk zijn eigen intredeplechtigheid al in de Utrechtse kathedraal, door aan het eind van de dienst onverwacht met een tweede preek te komen, over geld, waarmee hij zijn gehoor, heel het kader van het aartsbisdom, overviel. Men kon het weten. Het is allemaal al vertoond in het bisdom Groningen. Binnen acht jaar heeft Eijk daar alle nieuwe structuren, opgebouwd op aanwijzing van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-65), systematisch afgebroken. En onder hetzelfde voorwendsel: geldgebrek. Die dubbele agenda is zijn tweesnijdend zwaard.

Het Pastoraal Centrum in Assen, levend vormingscentrum van bisdom Groningen, werd gesloten. Want het vormde met succes mondige kerkleden, vrouwen en mannen, die pastorale en liturgische functies op zich namen. Eijk kocht een duur kantoorpand naast zijn nieuwe bisschopshuis om de diensten van het bisdom onder zijn directe eigen controle te hebben. Hij ontsloeg en marginaliseerde pastorale werksters en werkers. Meerderen stopten hun levenswerk en broodwinning, ontmoedigd. Parochies bleven verweesd achter. De twee katholieke studentenpastores van de oecumenische studentengemeente in Groningen werden ontslagen, ook weer om bezuinigingsredenen. De echte reden: er wordt elke zondag de oecumenische Maaltijd des Heren gevierd. Er wordt zo een oecumenische intelligentsia voor morgen gevormd. De dekenaten in het bisdom werden opgeheven, de dekens uit hun functie gezet. Zo werd een bestuurslaag gesloopt, waardoor de bisschop directer greep op de parochies kreeg. Van enig overleg en gemeenschappelijke besluitvorming was geen sprake.

Al dit soort ingrepen en nog meer staat het aartsbisdom te wachten. Dekens zijn al buiten het bisschoppelijk beraad gegooid. De twee studentenpastores van de oecumenische Studentengemeente in de Janskerk in Utrecht zijn ontslagen. Reden: geldgebrek. Vicaris-generaal, perschef, beleidsmedewerkster in het bisschopshuis aan de Maliebaan aan de kant geschoven.

Een heel nieuwe verschijning in de kerk: de boekhouder-bisschop. Een bisschop hoort niet heel zijn beleid op te hangen aan geld. Daar heeft hij een econoom voor en talrijke ervaren lekendeskundigen op financieel gebied. Een bisschop moet de spirituele rijkdom van de kerk inspirerend uitzaaien. Dan keren vanzelf de financiële tekorten ten goede. Nu gebeurt het omgekeerde. Kerkmensen zijn niet gek. Zij keren een kerk van ’bevel is bevel’ de rug toe. De financiële bijdragen zullen dan nog drastischer inzakken.

Alleen als men in het aartsbisdom gezamenlijk de stem verheft, kan er een dialoog worden afgedwongen. Wat Utrecht nodig heeft is een pastoraal beraad waarin wijze, betrokken, ervaren kerkleden, leken, pastoraal werkenden en priesters, de aartsbisschop de kans geven een evangelisch geloofwaardige gemeenschappelijke wederopbouw van de kerkgemeenschap te beginnen. Stop de sloop, begin het herstel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden