Big Mac-index geeft Zuid-Europa hoop

null Beeld Trouw Michel van Elk | Bron: The Economist
Beeld Trouw Michel van Elk | Bron: The Economist

Continue stakingen, aanhoudende recessies, (jeugd)werkloosheid op recordhoogte - sinds het uitbreken van de eurocrisis komt er weinig goed nieuws uit de zuidelijke eurolanden. Maar dat wil niet zeggen dat er niets verandert. Volgens de jongste editie van de zogeheten Big Mac-index zijn vooral de probleemlanden Griekenland en Portugal hard op weg hun verlies aan concurrentiekracht goed te maken.

Jan Kleinnijenhuis

De Big Mac-index wordt ieder half jaar berekend door het Britse weekblad The Economist, en geeft weer in hoeverre valuta wereldwijd onder- of overgewaardeerd zijn ten opzichte van de dollar. De prijs van één hamburger verschilt nogal per land, blijkt als je die omrekent naar Amerikaanse dollars. Zo moet er in Noorwegen 7,51 dollar worden neergeteld voor de Big Mac, terwijl de prijs in Zuid-Afrika omgerekend op 1,82 dollar uitkomt. Daaruit volgt volgens de economische theorie van absolute koopkrachtpariteit (zie kader) dat de Noorse kroon liefst 65 procent overgewaardeerd is ten opzichte van de dollar. De Zuid-Afrikaanse rand is juist 60 procent ondergewaardeerd.

Voor de eurozone rekent The Economist met een gemiddelde prijs voor de Big Mac in alle eurolanden: 4,66 dollar ten opzichte van de 4,56 die in de Verenigde Staten betaalt moet worden. Daarmee liggen de prijzen zo dicht bij elkaar dat van onder- of overwaardering van de euro ten opzichte van de dollar nauwelijks gesproken kan worden. Maar in werkelijkheid verschillen de prijzen tussen de eurolanden flink. Door die te vergelijken, kan The Economist iets zeggen over de ontwikkeling van de 'Griekse euro' ten opzichte van bijvoorbeeld de 'Finse euro'.

Twee jaar geleden bleek uit de index nog dat de Griekse euro 15 procent overgewaardeerd was, maar de prijs van een Big Mac is in Athene sindsdien met 20 procent gedaald. De Griekse euro zou nu dan ook 27 procent ondergewaardeerd zijn. Portugal staat er met een onderwaardering van 17 procent ook een stuk beter voor dan eerst.

De prijs van een Big Mac geldt als indicatie voor het algehele prijspeil in de eurolanden. In de zuidelijke landen zijn de prijzen flink gedaald - evenals de lonen - waardoor de landen aan concurrentiekracht winnen ten opzichte van de noordelijke EU.

null Beeld Trouw: Michel van Elk | Bron: The Economist
Beeld Trouw: Michel van Elk | Bron: The Economist
null Beeld Trouw: Michel van Elk | Bron: The Economist
Beeld Trouw: Michel van Elk | Bron: The Economist

Zelfde prijs in verschillende landen
De Big Mac-index werd in 1986 geïntroduceerd door het The Economist. De index vergelijkt de prijs van de populaire hamburger in verschillende landen. Omdat de Big Mac in alle landen uit dezelfde ingrediënten bestaat en vrijwel overal verkocht wordt, is het goed te gebruiken als vergelijkingsmateriaal. Alle lokale prijzen worden omgerekend naar Amerikaanse dollars, waardoor de index gebruikt kan worden om te bepalen of bepaalde munteenheden over- of ondergewaardeerd zijn ten opzichte van de dollar.

De index is gebaseerd op het economische begrip koopkrachtpariteit, dat wil zeggen dat bepaalde goederen in verschillende landen grofweg hetzelfde moeten kosten. Anders ontstaan er immers mogelijkheden voor handelaren. Zij kunnen in het ene land de goederen goedkoop kopen, om ze in het andere land duurder te verkopen. Op die manier zouden de prijzen - via de wet van vraag en aanbod - alsnog naar elkaar toe bewegen.

De theorie kent in de praktijk nogal wat beperkingen. Zo is er de veronderstelling dat er altijd sprake is van efficiënte markten en verhandelbare producten. Dat gaat voor de Big Mac al niet op - de goedkope hamburger uit bijvoorbeeld Zuid-Afrika is bedorven voordat hij in Noorwegen verkocht kan worden. Bovendien zullen de transportkosten het prijsverschil ver overbruggen, en is er tussen veel landen sprake van handelsbeperkingen en tarieven op im- en export.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden