Biechten / De opluchting komt pas later

Er wordt weer wat meer gebiecht in Nederland. Maar wie denkt dat de gelovige katholiek daarna zich onbekommerd weer in het feestgedruis stort, vergist zich. Biechten is niet leuk.

Katholieken hebben het makkelijk. Tenminste, dat denken de anderen. En die beginnen dan meteen over de biecht. Met een mengeling van jaloezie en afkeuring schetsen ze hoe iedere katholiek dankzij dit sacrament onbekommerd door het leven gaat. Af en toe aan een priester de zonden vertellen en verder lekker doen waar je zin in hebt, zonder gewetenswroeging.

,,Daar is niets van waar,’’ zegt pastor Henri ten Have (39), elf jaar priester. In zijn parochie in Arnhem maakt hij het wel anders mee. ,,Het is voor de meeste mensen een heel zware stap om aan een ander te vertellen wat hen bezwaart. Ze moeten toch echt een drempel over. ’’

Parochianen met een bezwaard geweten kunnen op vrijdag bij hem terecht, na de mis, en anders op afspraak. In de praktijk neemt hij de biecht meestal in de biechtstoel af. ,,Als je gewoon in de kerkbanken zit en anderen lopen ook rond, kun je niet vrijuit praten.’’ Voor Kerst en Pasen, traditionele biechtmomenten, komen er 10 tot 20 parochianen bij hem langs. Door de week zijn dat er een handjevol. Niet veel op een parochie die, na fusie, uit 25.000 gelovige bestaat. ,,Eerst waren het er nog minder die kwamen biechten, maar dat was toen er een klooster in de buurt was. En daar gaan mensen ook wel biechten.’’

Ook pastor Norbert Schnell (44) van de Sint Catharinakathedraal in Utrecht beaamt dat biechten een serieuze zaak is, waarbij de biechteling wel iets moet overwinnen om deze gang te maken. ,,Nee, leuk is het niet. Er wordt ook wel iets gevraagd: spijt, het bekennen van schuld en het oprechte voornemen om het niet meer te doen.’’

Vroeger was de biecht verplicht en raffelden biechtelingen die uit routine kwamen voor het gemak maar lijstjes af. Scholieren stonden in de rij om om de beurt bij de priester langs te gaan.

In de nasleep van het Tweede Vaticaans Concilie is het biechten in Nederland in de jaren zestig zo ongeveer verdwenen, in ieder geval onzichtbaar geworden. De verplichte sessie voor het rooster in de biechtstoel, het opdreunen van snoepjes-jatten-zusje-pesten, het hoefde niet meer. Er kwam niets voor in de plaats. De biechtstoel werd een bezemkast. Zwabbers namen de plaats in van zondaars. Er groeide een generatie priesters op die van huis uit de biechtpraktijk niet meer kende. De opvatting heerst dat de biecht is afgeschaft.

Langzamerhand lijkt er iets in te veranderen. Dankzij internet kunnen zonden online gemeld worden. Op www.vergeefmij.be bekennen mensen met alleen een voornaam verboden verliefdheden, eetverslavingen, en nog veel meer.

Dit voorjaar, met Pasen, begon pastor Herman Woorts (43) in de parochie in Maarn met de gewoonte om elke vrijdagavond van half zeven tot kwart over zeven de parochiekerk open te hebben voor stil gebed, aanbidding van het Heilig Sacrament en biechtgelegenheid. Aansluitend is er een zogeheten Stille Mis. Pastor Woorts, vijftien jaar priester, zit tijdens de drie kwartier voorafgaande aan de viering op de achterste bank van de kerk. Wie wil biechten kan dan bij hem terecht. Niet in de kerkbank, maar in een ruimte naast de kerk. Op tafel staan een kruisbeeld en een kaars, de bijbel opengeslagen en zelf heeft hij dan zijn paarse stola om. ,,Paars is de kleur van boete en inkeer. Die kleur hoort bij het sacrament van boete en verzoening, ofwel de biecht.’’

Zelf is hij te jong om de biechtpraktijk nog als kind te hebben geleerd. ,,Tijdens mijn studie zag ik in Rome voor het eerst mensen in de rij voor een biechtstoel staan. Pas tijdens mijn opleiding heb ik de biecht leren kennen en is het voor mij persoonlijk van betekenis geworden.’’

Het parochieverband van de Utrechtse Heuvelrug-Zeist, waar Maarn toe behoort, is zijn vierde benoeming. ,,Mensen denken dat de biecht is afgeschaft. Nu de gelegenheid er is, maken sommigen er gebruik van die al jarenlang ergens mee rondlopen. Sommige mensen sluiten met de biecht een periode af. De biecht geeft de gelegenheid om opnieuw te beginnen. Bijvoorbeeld omdat ze gaan trouwen of als mensen op bedevaart gaan.’’

Als er nu iemand om het sacrament van de boete komt, is dat uit overtuiging en vooral, met de nodige moeite. ,,Niemand staat te juichen om te gaan biechten,’’ is de ervaring van Herman Woorts.

Henri ten Have uit Arnhem: ,, Maar het nemen van die drempel maakt deel uit van de verlossing. Het geeft de gelegenheid om de relatie met God te vernieuwen. Dat is de kern van het sacrament.’’

Cissy Suijkerbuijk uit Den Bosch, 35 en moeder van drie kleine kinderen, is iedere keer opgelucht als ze gebiecht heeft. ,,Je kunt het vergelijken met wanneer je het weer hebt bijgelegd, na een fikse ruzie. Dan is het niet meteen weer goed, het duurt even voor de pijn vergeten is, maar de opluchting komt na een tijdje.’’

Ze biecht zo'n zes keer per jaar, meestal bij dezelfde pastor. ,,Die kent me, kent mijn zwakheden en kan raad geven die me past. Maar soms is het prettig om bij iemand te biechten die je niet de volgende dag weer tegenkomt.’’ Al weet ze ook wel dat biechtvaders echt niet alles onthouden. ,,Die horen zoveel, dat ze snel vergeten wat je gezegd hebt.’’

Zelf vindt ze dat het biechten helpt om een ,,realistische blik om mezelf’’ te ontwikkelen en niet te blijven hangen in slechte gewoonten. Ze spreekt van een ,,sacrament van bevrijding en innerlijke genezing''.

In de Sint Catharinakathedraal in de binnenstad van Utrecht gaan tegenwoordig ook jongeren weer te biecht, vertelt pastor Norbert Schnell. Jarenlang gebeurde dat niet en waren het alleen ouderen die gewoontegetrouw vlak voor Kerst en Pasen langskwamen voor de absolutie.

Ook hij herkent niets in het beeld van de vrolijke katholiek die tegenover de priester even de zonden noemt en daarna met als huiswerk wat weesgegroeten zich in het wereldlijke feestgedruis stort.

,,Het gaat bij dit sacrament niet alleen om het bekennen van schuld. Er hoort ook bij dat er spijt is, en het oprechte voornemen om het leven te beteren,’’ legt hij uit.

,,Stel dat er sprake is van een verhouding die niet deugt. Dan is het de bedoeling dat er aan die verhouding ook echt een eind komt.’’ Dus niet: biechten en weer vrolijk verder gaan, maar iets veranderen aan de situatie. Of wanneer de zonde bestaat uit te veel drinken, ,,Dan moet er ook echt een voornemen zijn om dat niet meer te doen.’’

Norbert Schnell is ook rector van het Ariënsconvict, de priesteropleiding. De studenten die zich hier voorbereiden op het priesterschap biechten wel, maar niet bij hem. ,,Dat zou niet goed zijn. Ik moet ze ook beoordelen. Dan is het beter als ik sommige dingen maar niet weet. Ik zou er conclusies aan kunnen verbinden.’’

Een biechtgesprek kan ook als functie hebben om een gelovige in te laten zien dat die zich onterecht erg schuldig voelt, vertelt hij. Bijvoorbeeld over een moeizame familieverhouding, waarbij de familieleden zich afwerend opstellen. ,,Dan is de penitentie bijvoorbeeld het lezen van een psalm.’’

Vroeger kreeg de biechteling die iets ernstigs misdaan had, wel de opdracht om op bedevaart te gaan. Zo gaat dat tegenwoordig niet meer.

,,Je hoeft niet meer iets te doen om het goed te maken, want het is al vergeven,’’ zegt pastor Schnell. ,,Wel kan het goed zijn om iets te offeren. Meestal gaat het om gebedsintenties. Dat is niet om de schuld af te kopen, maar om te helpen weer op het goede spoor te komen, anders te leven.’’

Soms ook geeft de pastor goede raad. Als er bijvoorbeeld sprake is van een moeizame verhouding met een schoonmoeder. ,,Dan is het misschien een goed idee om op een onverwacht moment iets aardigs voor haar te doen.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden