Wapenwetgeving

Biden tegen Republikeinen: Werk mee aan nieuwe wapenregels, of ik zie je bij de stembus

De Amerikaanse president Joe Biden vanuit het Witte Huis, waar kaarsen waren aangestoken om de slachtoffers in alle Amerikaanse staten te herdenken. Beeld AFP
De Amerikaanse president Joe Biden vanuit het Witte Huis, waar kaarsen waren aangestoken om de slachtoffers in alle Amerikaanse staten te herdenken.Beeld AFP

De Amerikaanse president Joe Biden heeft Republikeinen in de Senaat opgeroepen om eindelijk iets te doen aan het vuurwapengeweld in de Verenigde Staten.

Bas den Hond

Maak regels voor wapens strenger. Als het aan Joe Biden ligt, gaan de Congresverkiezingen in november over vuurwapens. In een tv-toespraak donderdagavond, geflankeerd door rijen brandende kaarsen, herdacht hij de recente schietpartijen bij een supermarkt in Buffalo, New York en een school in Uvalde, Texas. En somde hij een groot aantal maatregelen op die volgens hem nodig zijn om minder Amerikanen te laten omkomen bij dergelijke gebeurtenissen.

De president sprak zijn steun uit voor de onderhandelingen die in de Senaat aan de gang zijn over een aanscherping van sommige regels rond vuurwapens. Maar hij leek ook een voorschot te nemen op het mislukken daarvan. “In beide plaatsen brachten we uren door met honderden familieleden die gebroken waren, wier leven nooit meer hetzelfde zal zijn. En ze hadden één boodschap voor ons: doe iets. Doe nou gewoon iets. In Godsnaam, doe iets.”

Politieke agenda

De moordpartij op 24 mei in een school in Uvalde, waar een 18-jarige man negentien jonge kinderen en twee leraressen doodschoot, zette het onderwerp weer hoog op de politieke agenda. Een schietpartij in een ziekenhuis in Tulsa afgelopen woensdag hield het thema hoog op die plek. Een man die in dat ziekenhuis geopereerd was aan zijn rug, had daarna nog steeds pijn en ging gewapend verhaal halen bij zijn arts. Met een nog maar enkele uren daarvoor gekocht aanvalsgeweer ging hij naar het ziekenhuis en schoot hem dood. Een andere arts, een receptionist en een patiënt kwamen eveneens om, volgens de politie omdat ze ‘in de weg stonden’. De dader pleegde daarna zelfmoord.

In beide gevallen kwam het nieuws extra hard aan omdat de doden vielen op plekken die de gemeenschap doorgaans beschouwt als veilige oorden. Maar de schietpartij in Tulsa was de twintigste massaschietpartij sinds die in Uvalde, volgens het Gun Violence Archive. Dat meldt dat sindsdien 26 mei de enige dag was dat er niet ergens in de VS minstens vier mensen door kogels werden gewond of gedood, de schutter zelf niet meegerekend.

Biden noemde die statistiek in zijn redevoering, en betoogde bijna vertwijfeld dat Uvalde een keerpunt zou moeten zijn in het wapenbeleid en het Congres tot wetgeving zou moeten bewegen. Die wetgeving kwam er niet na de moord op twintig schoolkinderen en zes volwassenen in Newtown in Connecticut in 2012; op negen mensen tijdens een Bijbelstudie in Charleston in 2015; op zestig festivalgangers in Las Vegas in 2017; of op veertien middelbare scholieren en drie volwassenen in Parkland in Florida in 2018.

New York scherpt wapenwet aan

In de Amerikaanse staat New York is donderdag een wetswijziging goedgekeurd die de wettelijke minimumleeftijd om een semiautomatisch geweer aan te schaffen verhoogt van 18 naar 21 jaar. Ook gelden er strengere regels voor het kopen van vuurwapens en andere militaire uitrusting. Daarnaast wordt het dreigen met massa-aanvallen voortaan als misdrijf gezien. Door de maatregelen moet de kans op massamoorden afnemen. Volgens gouverneur Kathy Hochul hebben wetgevers met het wetsvoorstel ingestemd als reactie op de dodelijke schietpartijen in Buffalo, New York en Uvalde, Texas vorige maand. De gouverneur moet de wet nog wel ondertekenen.

Verbod op aanvalswapens

Zijn opsomming van wat er moet gebeuren was de complete wensenlijst zoals de Democraten en actiegroepen die al jaren indienen: een verbod op aanvalswapens van het model zoals de krijgsmacht die gebruikt, of tenminste een verhoging van de leeftijd waarop je die mag kopen, naar 21 jaar; een verbod op magazijnen met een groot aantal kogels; waterdichte controle of de koper onder een bestaand verbod valt, bijvoorbeeld na een veroordeling; ‘rode vlag’-wetten die een verbod op vuurwapenbezit mogelijk maken als iemand volgens zijn omgeving een gevaar vormt; en straffen voor wie met fatale gevolgen een vuurwapen niet veilig achter slot en grendel houdt.

De kans dat die complete waslijst wet wordt, is nul. In de Senaat horen de Democraten tijdens onderhandelingen met Republikeinen dat er wat hen betreft hoogstens kleine stapjes mogelijk zijn. De verhoging van de leeftijd om geweren te mogen kopen naar 21 jaar – een grens die er voor pistolen al is – lijkt niet de nodige steun te krijgen. Naast vijftig Democraten zijn er nog tien Republikeinen nodig om een wetsvoorstel aan de benodigde zestig van de honderd stemmen te helpen.

“Als je daarover begint, denk ik aan de leeftijd, 18, dat je dienst kunt nemen in de krijgsmacht”, zei de Republikeinse senator Thom Tillis tegen nieuwszender CNN. President Biden gaf in zijn rede alvast een antwoord daarop: “Dat is met training en toezicht door de best getrainde experts in de wereld. Je kunt me niet vertellen dat het verhogen van de leeftijd geen verschil maakt.”

Argwaan

Meer in het algemeen probeerde Biden wantrouwige eigenaars van vuurwapens gerust te stellen, die geloven dat meer regulering stap voor stap zal leiden naar het afschaffen van het recht op het bezit van wapens, zoals dat is vastgelegd in het tweede amendement van de Grondwet.

“Voor zovelen van jullie daar thuis wil ik heel duidelijk zijn: het gaat er niet om iemands geweer af te pakken, het gaat niet om het zwartmaken van wie een vuurwapen heeft. We zouden juist eigenaren van wapens die zich verantwoordelijk gedragen als voorbeeld moeten stellen voor elke eigenaar. Ik respecteer de cultuur en de traditie en de zorgen van wie legaal een wapen heeft. Maar net als alle rechten is het tweede amendement niet absoluut.”

null Beeld AFP
Beeld AFP

Voor degenen die desondanks tegen nieuwe regels voor vuurwapenbezit zijn, had Biden geen enkel begrip. Zelfs als er wel tien Republikeinen meewerken, betekent dat nog dat de meerderheid van die fractie tegen is, en dat noemde hij ‘schandalig’. En als die tien er niet blijken te zijn en het Congres niets doet, zei hij, “dan denk ik dat de meerderheid van het Amerikaanse volk het evenmin opgeeft als ik. Ik geloof dat de meerderheid van jullie dan uit woede over dit onderwerp jullie stem zullen laten bepalen.”

Kiezers

Het is lang niet zeker dat de kiezers – waarvan een flinke meerderheid inderdaad voorstander is van strengere regels – aan die oproep gehoor zullen geven. November is nog ver weg, en nu al ondervindt het onderwerp stevige concurrentie van bijvoorbeeld de inflatie en de steeds hoger oplopende benzineprijzen.

Onder actievoerders voor meer regulering is de hoop op daden door het Congres ook niet hoog gespannen. Onder hen is het idee opgekomen dat de Amerikanen maar eens echt moeten zien wat de kogels van een aanvalsgeweer aanrichten, bijvoorbeeld door publicatie van foto’s van de in Uvalde neergemaaide kinderen, waarvan sommige alleen geïdentificeerd konden worden door vergelijking van hun DNA met dat van een ouder.

Onder andere Jeh Johnson, de voormalige minister van binnenlandse veiligheid onder president Barack Obama, heeft daarvoor gepleit. Hij en anderen hopen dat de VS daardoor een ‘Emmett Till’-moment beleven, een verwijzing naar de beslissing van de moeder van de in 1955 gelynchte zwarte tiener Emmett Till om tijdens zijn begrafenis de kist open te houden. Een foto daarvan, schreef hoogleraar journalistiek Sue Linfield in The New York Times, “werd in heel het land en daarbuiten afgedrukt, en blies de beweging voor burgerrechten nieuw leven in”.

Lees ook:

Politie erkent fout bij schietpartij Texas: ‘Het was een verkeerde beslissing. Punt uit’

Na kritiek op het optreden bij de schietpartij op een school in Texas komt nu de erkenning van de politie dat zij verkeerd heeft gehandeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden