Bibi verrast Israëliërs met megaregering

Vervroegde verkiezingen van de baan na regeerakkoord met oppositie

De Israëliërs gingen maandagavond slapen met het vooruitzicht van vervroegde verkiezingen. Gisterochtend werden ze wakker met een nieuwe megaregering en was de stembusgang van de baan. Terwijl het parlement al had besloten zichzelf te ontbinden, werkten premier Benjamin (Bibi) Netanjahoe en oppositieleider Sjaoel Mofaz van Kadima in het holst van de nacht hun coalitieakkoord uit 'in het belang van het land'.

Netanjahoe's nieuwe regering telt nu zeven partijen en kan rekenen op steun van 96 van de 120 parlementsleden, van uiterst rechts, ultra- en gematigd religieus, tot en met een vleugje ex-Arbeiderspartij en Kadima, die nu nog een partij van het midden heet te zijn.

Daarmee staat Netanjahoe aan het hoofd van de grootste regering ooit in Israëls grillige politieke geschiedenis en zal hij naar alle waarschijnlijkheid ook de eerste premier in lange tijd zijn die de rit van vier jaar uitzit. In plaats van vier september zullen de verkiezingen nu zoals gepland oktober 2013 plaatsvinden.

Netanjahoe had, naar eigen zeggen, onlangs tot vervroegde verkiezingen besloten omdat zijn coalitie tekenen van onrust vertoonde. In feite is hij er tot nu toe in geslaagd alle problemen voor zich uit te schuiven. Maar door uitspraken van het Hooggerechtshof wordt hij nu gedwongen knopen door te hakken, onder meer over het nederzettingenbeleid en over de vrijstellng van dienstplicht voor ultraorthodoxe jongeren, die volgens het hof in strijd is met de grondrechten.

Volgens het akkoord gaat de regering daarover nieuwe voorstellen indienen, al blijft het onduidelijk of die niet alsnog tot onenigheid zullen leiden. Opvallend was dat tijdens hun lange persconferentie gisteren de enige vraag over het vredesproces met de Palestijnen gesteld werd door een buitenlandse correspondent. Het staat zeker niet hoog op de agenda van de regering. Wel speelde op de achtergrond constant de kwestie Iran: gaat Israël zonodig Iran aanvallen om te voorkomen dat dit land een kernbom maakt? Netanjahoe heeft hier altijd mee gedreigd, al zijn de meningen verdeeld of dit vooral bedoeld is om de VS en het Westen onder druk te zetten hun sancties te verscherpen, of dat hij het echt meent. Een grote coalitie kan hem bredere rugdekking geven bij welk besluit dan ook.

Maar juist Sjaoel Mofaz, voormalig opperbevelhebber en oud-minister van defensie, heeft zich in het verleden uitgesproken tegen zo'n risicovolle aanval omdat die nooit volledig doel zal treffen en de risico's te groot zijn. Gisteren hield hij zich al op de vlakte. Ook pareerde hij met een brede glimlach alle vragen over zijn politieke zigzag-koers.

Zo heeft Mofaz Netanjahoe pas nog voor leugenaar uitgemaakt en bezwoer hij nooit en te nimmer toe te treden tot diens regering. "De huidige regering vertegenwoordigt alles wat er verkeerd is met Israel", aldus Mofaz eind maart. Gisteren deed hij alle aantijgingen daarover af met de uitleg dat hij als oppositieleider nu eenmaal een andere functie had dan nu, als vicepremier van Israël.

Maar de allergrootste winnaar is voorlopig Bibi Netanjahoe zelf. Zo schreef de politiek redacteur van Ha'aretz: "Als je eenmaal over je gevoelens van walging heen bent, kan je niet anders dan toegeven dat Netanjahoe ons weer een lesje heeft geleerd. Hij is zonder twijfel veruit Israëls nummer één politicus."

Reddingsboei voor Mofaz
Onder leiding van Tsipi Livni kwam Kadima bij de verkiezingen drie jaar geleden met 28 zetels als grootste uit de bus. Maar zij slaagde er niet in een regering samen te stellen en weigerde een coalitie met Netanjahoe en rechts aan te gaan, omdat die niet wilde garanderen het vredesproces voort te zetten. Anderhalve maand geleden delfde ze het onderspit en kozen de leden Mofaz tot hun nieuwe leider. Mofaz was net als Livni indertijd van de Likoed naar Kadima overgestapt toen Ariel Sjaron deze partij als 'het grote alternatief' oprichtte.

Mofaz was indertijd wel voorstander van een samengaan met de Likoed. Ook gisteren noemde hij het een historische vergissing dat Livni dat had nagelaten. In de oppositie is Kadima verpieterd. In de peilingen staat zij op nog maar 10 zetels. Vandaar dat toetreden tot de coalitie een reddingsboei is voor Mofaz en uitstel van executie voor de aan het pluche klevende parlementsleden. Al blijft de vraag of Kadima volgend jaar niet nog verder gedecimeerd zal zijn. De centrumlinkse aanhang heeft al afgehaakt. De kans is dan ook groot dat over een jaar het laatste restje Kadima naar moederpartij Likoed zal terugkeren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden