'Bibi? Stem dan helemaal niet'

Israëlische Arabieren zien geen heil in verkiezingen; ze tellen in de politiek niet mee

REPORTAGE | LAURENS SAMSOM | OEM EL FACHEM

Vlak voor het Israëlische stadje Oem El Fachem wapperen de restanten van verkiezingsposters nog langs de weg. Vanaf een beplakte muur kijkt een zwaarlijvige, kalende man ernstig naar de voorbijgangers. Hij is tot aan zijn wang zichtbaar; zijn oorlel en de naam van zijn partij (Hadasj, 'Nieuw') liggen verderop tussen het straatafval.

"Al die posters en stickers maken het er niet schoner op", zegt Akram Sahada, beheerder van een buurtsupermarkt aan de rand van Oem El Fachem. "De meeste Arabieren zien toch al geen heil in de verkiezingen", voegt zijn broer Abdoela toe, die in de zaak ernaast een telefoonwinkel runt. "Maar wij hebben wel gestemd hoor."

Onder leiding van premier en verkiezingswinnaar Benjamin Netanjahoe is de coalitievorming in Israël in volle gang. Bijna alle partijen hopen nog mee te mogen regeren. Alleen de Arabische partijen zijn bij voorbaat kansloos: nog nooit maakten zij deel uit van een regering, en dat zal ook nu niet gebeuren.

De Arabische partijen eisen dat de bouw van nederzettingen wordt gestaakt en dat er vrede met de Palestijnen komt. Maar dat bleken de afgelopen jaren bepaald geen hoofdpunten van Netanjahoe. Het idee om Israël, gesticht als joodse democratie, te veranderen in een reguliere democratie, zodat Arabieren het meer als hun rijk zouden beschouwen, staat ook al haaks op het gedachtengoed van Netanjahoe en vrijwel alle andere partijen.

Arabische inwoners staan kortom langs de politieke zijlijn. Daarom was de opkomst onder hen relatief laag. Bij de verkiezingen eind vorige maand leverde 56 procent van de Arabische bevolking een stembiljet in, tegenover een landelijk gemiddelde van 68 procent.

In het Arabisch-Israëlische stadje Oem El Fachem stemde slechts iets meer dan de helft. "Je bent de eerste die naar de politiek vraagt", zegt Sahada. "Het is hier onder de Arabische Israëliërs niet eens onderwerp van gesprek."

Arabieren vormen in Israël een grote minderheid. Het zijn vooral Palestijnen die na de stichting van Israël in 1948 in de nieuwe staat zijn gebleven. Zij en hun nakomelingen maken inmiddels een vijfde van de bevolking uit. Aangezien ze officieel Israëlisch staatsburger zijn, hebben ze ook stemrecht.

Dat ze daar zo weinig gebruik van maken, ligt vooral aan de onderhuidse discriminatie, zegt Jalal Dakwar, een 30-jarige advocaat uit Haifa. "Als je als Arabier op het vliegveld komt, word je meteen geïsoleerd en ondervraagd. Bij het kopen van een huis of tijdens de sollicitatie is de discriminatie net zo groot. Als je Mohammed heet, maak je nauwelijks kans. In zo'n land weigeren veel Arabieren te stemmen."

Ook merkt Dakwar dat veel Arabische Israëliërs niet goed op de hoogte zijn van hun macht als stemgerechtigde. "Er is een groot verschil in opleidingsniveau tussen Arabische en joodse Israëliërs. Vooral buiten de grote steden weten maar weinigen dat er drie Arabische partijen bestaan die in het parlement hun best doen voor de rechten van de Palestijnen hier."

Daarmee noemt Dakwar ook meteen een ander probleem: er is geen collectief Arabisch blok. De Arabische partijen Balad en United Arab List en de gemend joods-Arabische partij Hadasj liggen onderling meer overhoop dan dat ze samenwerken. Ze haalden bij elkaar opgeteld vorige week elf zetels. Niet alle Arabieren stemden dan ook op een partij die hen expliciet vertegenwoordigt.

In zijn buurtwinkel erkent Akram Sahada: "Ik heb ook maar eens Netanjahoe gestemd." Zijn broer Abdoela kijkt hem verschrikt aan. "Het is tenminste een sterke leider, ook al is hij een beetje streng voor de Palestijnen", vervolgt Sahada. "Ik geloof dat hij de beste man is om dit land te leiden."

Abdoela loopt hoofdschuddend de winkel uit. Bij de deur draait hij zich nog even om. "Bibi?", roept hij schamper. "Stem dan niet."

Kunstenaar Ahed Izhiman
Niet alle Palestijnen binnen de door Israël afgebakende landsgrenzen hebben stemrecht. Kunstenaar Ahed Izhiman (32) woont en werkt in de oude stad van Jeruzalem. Dat gedeelte werd in 1967, inclusief Oost-Jeruzalem, door Israël veroverd op Jordanië en is sindsdien geannexeerd. "Met de permanente verblijfsvergunningen die wij Palestijnen in Oost-Jeruzalem hebben gekregen, mogen we alleen stemmen op gemeentelijk niveau", zegt Izhiman. "Van de landelijke verkiezingen zijn we uitgesloten." Rauwig is hij er niet om. "Ik erken Israël niet eens als staat, laat staan dat ik er zou willen stemmen."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden