'Bezuinig je op preventie, dan ben je later duurder uit'

Uit de campagne 'Nederland zegt ja' voor donorregistratie.

Minister Schippers van volksgezondheid stopt niet alleen de subsidie voor Postbus 51-campagnes die het gebruik van alcohol, drugs, tabak en ongezond eten ontmoedigen. Ook campagnes van haar ministerie die níet zijn gericht op de leefstijl van burgers gaat ze kritisch bekijken.

Bijvoorbeeld 'Nederland zegt ja', een campagne die Nederlanders aanmoedigt hun donorcodicil in te vullen. Er zal kritisch gekeken worden of het zinvol is om deze campagnes nog in te zetten, aldus een woordvoerder van de minister.

De drie leefstijlgerichte Postbus 51-campagnes die voor dit jaar nog op de kalender staan, gaan door, maar worden met ingang van 2012 stopgezet. Alleen de campagne Vrij Veilig wordt niet geschrapt omdat de plannen voor volgend jaar al vergevorderd zijn. Stoppen is duurder dan doorgaan.

Met de stop op Postbus 51-campagnes hoopt de minister zo'n anderhalf miljoen euro te besparen. In totaal moet Schippers dit jaar een bezuiniging van 2,1 miljard euro doorvoeren.

Zorgvraag neemt toe
"De klappen vallen altijd als eerste bij preventie", stelt Gerjo Kok, hoogleraar toegepaste psychologie in Maastricht. Bezuinigingen in de zorg roepen altijd veel weerstand op. Besparen op voorlichting ligt dan het minst gevoelig. "Niemand wordt boos en als de ellende volgt, is de minister alweer weg."

Maar, op de lange termijn kost gebrek aan voorlichting de maatschappij veel geld, zegt de hoogleraar. "Bezuinig je op preventie, dan ben je later duurder uit. De zorgvraag neemt toe als je preventie vermindert. Het is een vicieuze cirkel."

"De gedachte dat mensen het allemaal zelf wel kunnen en weten, is onrealistisch. Als het zo zou werken, hadden we nu niet zoveel rokers en mensen met obesitas gehad. Ik zou heel blij zijn als mensen uit zichzelf stoppen met roken, maar niet iedereen kan dat. Deze campagnes zijn juist gericht op mensen die niet weten hoe ze dat aan moeten pakken."

Betutteling
Ook Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde in Maastricht, vraagt zich af of je van burgers zoveel verantwoordelijkheid kunt verlangen. Net als Kok pleit hij voor een pakket aan maatregelen om drank- en alcoholgebruik te verminderen. "Als je samenhangende maatregelen neemt, werkt het beter. Eén maatregel werkt niet." Wil je, stelt hij, iemand van het roken afhelpen, dan moet je niet alleen de accijns verhogen, maar ook voorlichting geven.

Dat Schippers de huidige spotjes betuttelend noemt, steekt Van Schayck. "Dan geef je een verkeerd signaal af. Je bent er als minister voor de volksgezondheid, niet voor de antibetutteling."

Negatieve reacties uit de Kamer

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer reageren afwijzend op het voornemen van minister Schippers van volksgezondheid om te bezuinigen op de subsidies voor patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties. Agnes Wolbert (PvdA): "Het is een goede zaak de positie van deze organisaties te verstevigen. Deze bezuinigingen staan daar haaks op."

Linda Voortman (GroenLinks) vindt dat de minister het slechte nieuws heeft verpakt in het goede nieuws dat er een bevolkingsonderzoek naar damkanker komt. "Heel goed dat we eindelijk aan screenen op darmkanker beginnen, maar het slechte nieuws liegt er niet om. Dat de minister iets bezuinigt op subsidies snap ik, maar dit is fors en inconsequent. Als je patiënten zelfstandig wilt maken, is een goede ondersteuning essentieel. Dat kan niet als het bedrag voor patiëntenorganisaties bijna gehalveerd wordt."

Voortman vindt het schandalig dat ouderenorganisaties helemaal niets meer krijgen en vindt het dom dat de minister bezuinigt op preventie bijvoorbeeld door media-campagnes tegen roken te schrappen.

Esmé Wiegman (ChristenUnie): "We hebben te maken met kwetsbare groepen. Die hebben juist krachtige organisaties nodig. Dit is een klap in het gezicht van die mensen."

De regering kan rekenen op de steun van de coalitie- en gedoogpartijen VVD, CDA en PVV. Karen Gerbrands (PVV): "Er moest iets gebeuren. Die organisaties zijn nu veel te versnipperd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden