Bezorgd Brazilië viert nog even geen groengeel feestje

Van beloftes rond WK komt weinig terecht zegt directeur maatschappelijke organisatie

Een mazzeltje voor de inwoners van de twaalf Braziliaanse steden waar om de Wereldcup wordt gevoetbald. Op elke speeldag in hun stad krijgen ze vrij. Zo wordt voorkomen dat ze de bus, de taxi of metro pakken om naar hun werk te gaan. Het openbaar vervoer zit aan zijn taks met alle voetbalfans die de stad doorkruisen.

Want van de belofte dat Brazilië aan het WK meer overhoudt dan twaalf peperdure stadions - nieuwe wegen, beter openbaar vervoer - is weinig terechtgekomen, zegt Adriana Ramos. Zij is directeur van het Instituto Socioambiental (Isa) dat strijdt voor rechten van inheemse volken en voor milieubescherming.

"Er hebben projecten op de tekentafel gelegen, er is begonnen met de uitvoering, maar direct gooiden bouwers en leveranciers hun prijzen omhoog. Dat maakte ze onbetaalbaar. Andere gingen ten onder aan de incompetentie van de mensen die ze moesten uitvoeren. De hoop dat het bedrijfsleven in het gat zou springen dat de overheid liet vallen, is nauwelijks werkelijkheid geworden."

Een explosie van voetbalgekte had Ramos dit voorjaar verwacht. Maar ze ziet juist veel minder groen en geel geverfde straten dan bij andere WK's. Ramos wijt het aan bezorgdheid. "Mensen vragen zich af of Brazilië wel gastland had moeten zijn. Vanwege de gigantische inzet van publieke middelen voor investeringen waar we niets aan hebben. Ik woon in Brasilia. Het stadion daar kostte een miljard dollar en wij hebben niet eens een eredivisieclub. Er moeten wel heel veel concerten worden gegeven om die kosten eruit te halen."

Haar eigen bezorgdheid zit nog veel dieper. Ramos is in Nederland op uitnodiging van ontwikkelingsorganisatie Icco, waarmee haar Isa al jaren een band onderhoudt. Met Icco wel, zegt Ramos, maar veel donorlanden en ontwikkelingsclubs hebben Brazilië vaarwel gezegd. Immers, het lukte de charismatische president Lula begin deze eeuw om miljoenen Brazilianen uit de armoede te trekken. Brazilië is de B uit Brics, het rijtje opkomende economieën met giganten als India en China, dat ontwikkelde landen in de nek hijgt. Kortom, in Brazilië gaat het goed. Succes en tot ziens!

"Het gáát ook goed in Brazilië", zegt Ramos. "Maar om te komen waar we nu zijn, hebben we geleund op grondstoffen en de agrarische sector. Dat brengt, laat ik zeggen, uitdagingen met zich mee."

Want al is er met president Dilma Rousseff een politieke erfgenaam van Lula aan de macht, de conservatieve krachten in het land winnen terrein, zegt Ramos. Als ze dat al ooit zijn kwijtgeraakt. "Wij als maatschappelijke organisaties waren te veel gefocust op sociale hervormingen. Op politiek vlak is er in de Lula-jaren niets gebeurd. Wie de senaat in wil, heeft geld nodig en klopt aan bij bedrijfsleven, landbezitters of grote agrarische producenten. Eenmaal gekozen verbinden politici zich aan hun belang."

Is dat erg? En of, zegt Ramos. "Onze wet noemt het slavernij wanneer landarbeiders werken zonder enig recht. De conservatieven willen van die wet af. Zij vinden dat je niet kunt verwachten dat er op het platteland een minimumloon of overnachtingskosten worden betaald. Landarbeiders mogen blij zijn dat ze werk hebben. Dat is terug naar de negentiende eeuw."

Gaat sociaal-democrate Dilma Rousseff daar in mee? "Ik denk niet dat onze president het ermee eens is. Maar zoals iedere progressieve regering in een land waar de conservatieve krachten heersen, heeft ze moeten bijsturen. Er is corruptie in overheidskringen. Houd je je blazoen niet schoon, dan slokken de conservatieve krachten je op."

In die hoek is men allergisch voor maatschappelijke organisaties als de hare, zegt Ramos. "We proberen onze partners in het buitenland wakker te schudden: Brazilië heeft nog altijd steun nodig om de rechten van zijn burgers te regelen. Zonder hen kunnen we de conservatieven krachten niet counteren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden