Bezinning in getijdenklooster voor protestanten is maar surrogaat

Ook de protestanten hebben 'rust, ritme en bezinning' ontdekt en starten een 'getijdenklooster' op Hydepark in Doorn (de Verdieping, 13 september). Initiatiefnemer dominee Reintje Joke Stomphorst wil er zelfs een website aan verbinden en hoopt dat belangstellenden thuis vanaf hun eigen tablet of smartphone mee gaan bidden. "Zo ontstaat een klooster in de cloud." Moet ik nu 'halleluja!' roepen? Nee, want het wordt een nepklooster.

Zelf was ik mee op een kloosterreis. "Is er ook wifi?", was de eerste vraag die een deelnemer stelde, toen we ons in de refter van het klooster Onze Lieve Vrouw van Bethanië in Loppem (België) hadden verzameld. Ik vond het een rare vraag. Natuurlijk heeft een klooster geen wifi! Of krijg je dan een betere verbinding met God? De nu al naar contact met de buitenwereld smachtende gast werd echter op haar wenken bediend. Het klooster had wél wifi.

Onlangs liep ik alweer voor de zesde keer mee met 'De Wandelmaat', een organisatie die voor kleine groepen kloosterwandelingen organiseert, waarbij je in de gelegenheid wordt gesteld een aantal dagen in het ritme van een klooster te leven en aan de getijden deel te nemen Als de kloosterlingen werken of studeren, wandelen de gasten.

Wat drijft mij als 'ietsist' met sympathie voor het universeel soefisme, opgevoed in de vrijzinnig hervormde traditie, toch elk jaar weer naar een klooster? Het is in ieder geval niet de katholieke kerk. Ook al probeert de huidige paus een wat progressievere koers te varen, het blijft een orthodox bolwerk. Een vrouwelijke priester is ondenkbaar en ook het celibaat staat nog steeds recht overeind. En als je dan net de bekroonde roman 'Het hout' van Jeroen Brouwers over de (seksuele) misdrijven en hypocrisie in de roomse kerk hebt gelezen, vraag je je toch af: Waar ga je heen? Wat zoek je daar?

Mystiek

Het is denk ik toch de onbedwingbare hang naar mystiek, spiritualiteit (of hoe je het onbenoembare ook noemen wilt), maar ook de fascinatie voor wat die broeders en zusters bezielt, de overgave, de muziek, de stilte, de eeuwenoude traditie met zijn rituelen.

Voor mij blijft het kloosterleven een mysterie. Maar ik ervaar mijn bezoeken steeds ook als een boeiende religieuze cultuurreis, waarin kunstvormen als muziek en literatuur een belangrijke rol spelen. Zo werden de psalmen in Loppem tijdens de getijden gezongen in de vertaling van een van onze grootste dichters, Ida Gerhardt, en haar vriendin Marie van der Zeyde. Ook waren er gesprekken met een bevlogen zuster en een wijze pater. Ontmoeten, stilte, onthaasten en verwonderen zijn de kernwoorden van deze kloosterwandelingen. In meer of mindere mate ervaar je ze. In het klooster, of daarbuiten, wandelend in de natuur.

Marketing

Ik snap best dat de PKN naar nieuwe marketinginstrumenten zoekt om de doelgroep te bereiken. Maar het 'getijdenklooster' suggereert iets wat het niet is. Het is surrogaat, een nepklooster. Benedictijn Thomas Quartier zegt terecht in zijn boek 'Anders leven. Hedendaagse monastieke spiritualiteit' (2015): "Het kloosterleven is geen kant-en-klaar wellness-product, maar een aanzet tot continue vervreemding". Hij heeft gelijk. Het is veel meer dan bidden alleen. En van dat kloosterleven kun je ook als protestant heel goed een glimp opvangen in katholieke, oecumenische en zelfs enkele protestantse (échte!) kloosters. Daar kun je die mystiek ervaren. Soms, heel even. Maar als je echt tot bezinning wilt komen, laat die smartphone dan in godsnaam thuis!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden