Bezieling

Ik ging naar Sneek met twee speeches in mijn tas, een van Barack Obama en een van mezelf, en de ene was beter dan de andere. Maar ze hadden wel met elkaar te maken. In boekhandel Van der Velde, een prachtige winkel, mocht ik wat zeggen over de benarde toestand van onze maatschappelijke moraal, vanwege mijn boekje 'Het klopt wel, maar het deugt niet', gebaseerd op stukken in deze krant.


En omdat het de dag was na de afscheidsrede van Obama en de persconferentie van Trump, kon de politiek niet onbesproken blijven. Want wat zich - in de woorden van Joris Luyendijk - voordoet in het 'amorele universum' van de financiële sector en van vele andere sectoren, namelijk een pijnlijke verlegenheid om te spreken over de waarden achter ons handelen, speelt ook de politiek parten. In de VS, in Europa, in Nederland.


Als de diepere bedoeling van ons menselijk gestuntel buiten beschouwing blijft, als de bezieling ontbreekt of onzichtbaar blijft, als idealen verworden tot bestuurlijke technocratie, dan kunnen genuanceerde en verstandige politici nog zo gelijk hebben, maar dan leggen ze het af tegen de ongepolijste bravoure van degenen die wél laten zien wat hen beweegt - for better or for worse. We zagen dat in Nederland voor het eerst bij de confrontatie tussen Pim Fortuyn en de gevestigde partijen. Terwijl in het buitenland met jaloezie naar ons poldermodel werd gekeken en PvdA en VVD elkaar vonden in een paars pragmatisme zonder ideologische veren, boorde Fortuyn een onvrede aan die de gesteriliseerde bestuurders geheel was ontgaan; waar zij de kampioen waren van de vierkante millimeter, sneed hij de grote kwesties aan, en toen hij voor de televisiecamera's tegenover Ad Melkert zat, zagen de kijkers een man met een verhaal tegenover een apparatsjik met een rekenmachine. De werkelijkheid was natuurlijk genuanceerder, maar dit is hoe het eruitzag.


Inmiddels zijn we met Trump, Wilders en aanverwante brulkikkers in een situatie beland die zowaar heimwee oproept naar de dagen van Fortuyn, en nog steeds worstelt de rest van de politiek met het vinden van een antwoord dat niet alleen juist is, maar ook effectief. Hoe komen we hieruit, vroegen de lezers in Sneek, en als ik dat had geweten had ik een betere speech voor hen gehad. Nu kon ik alleen maar toegeven dat het niet eenvoudig was, dat we in elk geval open en eerlijke politici nodig hebben, mannen en vrouwen die - om een voorbeeld te noemen - niet doen alsof een Turkije-deal over vluchtelingen een geweldige prestatie is, terwijl mensen die lijden onder oorlog er het slachtoffer van zijn.


Geef toe dat de werkelijkheid onvolkomen is, laat zien dat het goede soms onbereikbaar is en dat dat je aan het hart gaat, vergeet niet waar je in gelooft, laat dat niet verpieteren door de ironie die de stijlfiguur van onze tijd is geworden. En stuur mensen de arena in die de kunst van de retoriek beheersen, die het charisma hebben om een verhaal te vertellen dat verleidelijker is dan dat van het hatelijke populisme. Obama's. Veel Obama's.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden