Bewuste visser én beter beheer redden vis

Kan de overstap naar duurzame vismethodes het probleem van overbevissing keren of zijn strengere vangstquota het antwoord?

Hoewel wereldwijd nog maar 6 procent van alle wildgevangen vis uit zee wordt gehaald volgens de maatstaven van het duurzame MSC-keurmerk, is het ovalen, blauwe logo met het witte visje wel aan een opmars bezig in het winkelschap en op de menukaart. Grote supermarktketens, zoals het Amerikaanse Wal-Mart, geven steeds meer de voorkeur aan MSC-vis. Ook fastfoodketen McDonald's is sinds vorig jaar om. Wie in een Europese vestiging van de fastfoodketen een Filet-O-Fish burger bestelt, mag ervan uitgaan dat de visser die de witvis voor deze visburger heeft opgevist, hier geen bedreigde soorten voor heeft opgejaagd en de ongewenste bijvangst zoveel mogelijk beperkt. In de Nederlandse supermarkten is gemiddeld 85 procent van het assortiment duurzaam.

Dat de vraag toeneemt, geeft vissers vertrouwen om te investeringen in de overstap naar duurzame vangstmethodes. Wereldwijd zijn inmiddels 135 visbedrijven gecertificeerd, waarvan acht Nederlandse bedrijven. Op dit moment doorlopen 136 bedrijven het beoordelingsproces. Als die vissers door de ballotage komen, is meer dan 10 procent van de wereldwijde visvangst duurzaam.

Blauw logo in opmars in supermarkt en restaurant

Met alle deprimerende berichten over uitstervende paling, kabeljauw en tonijn, zit je als consument af en toe te snakken naar positief nieuws uit de visserij. Dat het Marine Stewardship Council, de organisatie die het grootste keurmerk voor duurzame visserij beheert, deze week met onderzoeksresultaten naar buiten kwam onder de aankondiging 'Herstel visbestanden door MSC-keurmerk aangetoond' deed dan ook even blij opveren. Even, want al gauw schiepen mariene biologen die in het wetenschapsblad Science werden geciteerd een ander beeld. Het keurmerk kan de claim - dat visbestanden herstellen dankzij de 31 criteria waaraan visbedrijven moeten voldoen om het MSC goedkeuringsstempel te krijgen - helemaal niet hard maken. Levert het kopen van duurzame vis dan helemaal geen bijdrage aan een zee die beter in balans is?

Tammo Bult, hoofd visserij van Imares Wageningen UR, denkt zeker dat het MSC-keurmerk een positieve bijdrage levert aan duurzame visserij. Maar hij vreest dat het erg moeilijk is om dat hard te maken. "Je ziet dat ook een beetje in dit rapport terug, het is deels gestoeld op interviews met belanghebbenden, omdat harde data ontbreken. Visstanden worden beïnvloed door natuurlijke én menselijke factoren en die twee zijn voor wetenschappers soms al lastig te onderscheiden, laat staan dat je zou kunnen beweren dat er zoveel kilo vis meer in de zee rondzwemt dankzij een duurzaam keurmerk."

Desgevraagd heeft David Agnew, een van de auteurs van het rapport en inmiddels directeur Standards bij MSC, ook een iets genuanceerdere uitleg bij het rapport. "Het is niet zo dat dankzij het MSC-keurmerk de visbestanden wereldwijd herstellen. Daar hebben we eenvoudigweg niet genoeg data voor. Wel kunnen we constateren dat in een aantal gevallen dankzij de interventie van MSC-gecertificeerde vissers de teruggang van visbestanden gekeerd kon worden. Een paar jaar terug liep de stand van de hoki voor de kust van Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld ineens flink terug. MSC-vissers merkten dit en trokken meteen aan de bel bij de Nieuw-Zeelandse regering. Die paste toen de vangstquota aan, waarna de vis zich snel kon herstellen. Hetzelfde gebeurde een paar jaar terug met de haring in de Noordzee. Doordat de sector zelf aan de bel trok nam de Europese Commissie tijdig maatregelen."

Dat zelfreinigende mechanisme is een van de krachten van het keurmerk, denkt Agnew. "Een van de voorwaarden voor het verkrijgen én behouden van het MSC-logo op je producten is dat je niet vist op een soort die gevaar loopt. Op het moment dat dat gevaar dreigt, zullen de vissers in actie komen, want zij willen hun keurmerk niet kwijt. Dankzij dat keurmerk krijgen ze immers een betere prijs voor hun vis."

Goed beheer is volgens Frans van Beek, onderzoeker bij het Centrum voor Visserijonderzoek, inderdaad een van de factoren die visstanden beïnvloeden. "Dat het keurmerk voor duurzame visserij invloed heeft op het gedrag van vissers en daarmee op de visstanden lijkt hem waarschijnlijk. "Maar het gaat te ver om te zeggen dat MSC een doorslaggevende factor is in een beter beheer van de visstand."

Dat beaamt ook Tammo Bult. "In de Noord-Europese wateren gaat het nu met een aantal vissoorten, waaronder haring, een stuk beter dankzij betere beheerplannen. In de discussie daarover heeft het MSC misschien wel een rolletje gespeeld maar andere factoren zoals de Johannesburg-conferentie over duurzaamheid van de Verenigde Naties zijn daarin veel doorslaggevender geweest."

Als uiteindelijk vooral het beheer van de visstanden en internationale afspraken over vangstquota doorslaggevend zijn, hebben de miljoeneninvesteringen van vissers dan wel zin? Willen zij in aanmerking komen voor het MSC-keurmerk, dan moeten ze immers voor veel geld hun netten aanpassen om bijvangsten te verminderen. "Jazeker", stelt David Agnew. "Daarmee bescherm je de ecologie. De aangepaste netten brengen minder schade toe aan de zeebodem. En als grote vissersvloten maatregelen nemen om bijvangst te verminderen, dan levert dat een stuk minder zeevogels, haaien, zeeschildpadden en andere bedreigde diersoorten op die onbedoeld in de netten raken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden