Bewoners van de Wallen: 'Amsterdam moet af van het imago dat alles kan en mag'

Op ramen en deuren van woningen op de Wallen heeft de gemeente foto’s van bewoners geplakt met de tekst: ‘Wij wonen hier’. Dit om overlast veroorzakende toeristen erop te attenderen dat dit niet alleen een uitgaansgebied is. Beeld Maartje Geels

De Wallen zouden een wetteloos gebied zijn, stelde de ombudsman van Amsterdam dit weekend. Hoe ervaren bewoners dat? En waarom wonen ze er eigenlijk? ‘De drukte neem je op de koop toe als je hier naartoe verhuist.’

Bankmedewerker Arjan Welles (41) moet steeds vaker verantwoorden waarom hij nog op de Wallen woont. Praat hij met mensen over de overlast in zijn straat – nachtelijk geschreeuw, kots, agressieve taxichauffeurs – dan is het antwoord bij steevast: ga daar dan ook niet wonen. “Een omgekeerde wereld”, zegt hij op een terras in de buurt van zijn huis. “Alsof wij als bewoners eisen dat het altijd muisstil moet zijn. Natuurlijk niet: de drukte neem je op de koop toe als je hier naartoe verhuist.” Maar sinds een jaar of vijf loopt het volgens Welles echt de spuigaten uit. “De toeristen, die komen echt met steeds meer. En nog erger: ze beseffen totaal niet dat hier ook mensen wonen.”

Hij herkent zich in de woorden van stadsombudsman Arre Zuurmond over de Wallen en het Leidseplein. Die logen er dit weekend niet om: een ‘urban jungle’, een wetteloos gebied. De goedlachse en verder wat bedeesde bewoner kwam zelfs bij Zuurmond op bezoek toen die een pand aan de rand van de Wallen betrok voor zijn onderzoek om over zijn eigen ervaringen te praten.

Maar dan toch de vraag: waarom wóónt hij er dan? “Ach, het is er prachtig, er is bedrijvigheid van het leuke soort. Kijk ik uit het raam, dan spant iemand een koord over de gracht en gaat balanceren. Er zijn optochten of interessante demonstraties, en niet onbelangrijk: ik heb het gevoel dat ik mezelf mag zijn.”

Blowende vakantiegangers

Toch krijg je met al die toeristen die de gemeente hier volgens hem heen lokt veel geluidsoverlast, om maar iets te noemen. De hele nacht door. Minstens één keer per vijf minuten komt er een schreeuwende bende langs op huurfietsen, of anders joelt een groepje blowende vakantiegangers wel leuzen aan de kade. “En het erge aan dat geluid is: je went er niet aan. Langs een snelweg schakelt je brein het geluid na een tijd uit. Dat is anders als de kreten onverwachts komen.”

Niet iedereen ziet dat zo. Bewoner Rob van Hulst noemt de term ‘wetteloos’ eigenlijk overdreven, zelfs stigmatiserend. De oud-acteur en nu rondleider van toeristen woont al sinds de jaren zeventig in de harde kern van het uitgaansgebied. Goed, hij spuit met enige regelmaat kots weg voor zijn voordeur – “die zit ook in een makkelijk hoekje waar mensen dan even heenlopen om zich af te zonderen”. Maar dat hoort erbij als je hier woont, zegt hij aan de telefoon vanaf zijn vakantieadres. Hij weet van zijn buren dat de meesten er zo over denken. Degenen die constant klagen, die zijn in de minderheid.

“En het is maar een klein deel van de toeristen die die overlast veroorzaakt”, vervolgt Van Hulst. Met zo ontzettend veel mensen gaan er nu eenmaal een paar over hun nek, of schreeuwen de boel bij elkaar. “Als je naar een grote discotheek gaat, accepteer je ook dat de wc’s in de kelder smerig zijn, dat kan gewoon niet anders. Dan ga je ook niet zeggen: sluit die hele discotheek. Ga er dan gewoon niet heen.”

Pretpark

Verbieden van de prostitutie is dus niet iets waar hij warm voor loopt. Dat het nu zo gevaarlijk druk is – daar is hij het weer wel roerend mee eens – komt volgens hem juist doordat de gemeente veel bordelen sloot. “Nu zit de prostitutie bijna alleen nog in de Oudezijds Achterburgwal met haar zijstraten, waar je vroeger bijvoorbeeld ook op het Oudekerksplein terecht kon. Toeristen willen sowieso kijken in het gebied, en die lopen nu allemaal opgepropt in dat kleine stukje stad.”

Vandaar nu het Duisberg-effect, zoals Van Hulst dat noemt. Bij die ramp tijdens de Duitse Loveparade liepen er zoveel mensen door één tunnel dat sommigen stikten. “Dat vind ik beangstigend. Je komt er hier soms gewoon niet meer doorheen.” Ook Welles staat wel eens in de rij, op straat welteverstaan, om bij de winkel te komen.

Waar zit naast hardere handhaving dan een oplossing? Heropvoeding van de buitenwereld, stellen zowel Welles als Van Hulst. Amsterdam moet af van het imago dat alles kan en mag, dat het een pretpark is.

Die taak van heropvoeden neemt Edwin Scholvinck op zich, namens de gemeente-campagne I live here. Midden tussen de restaurantjes en een sexshop aan de Lange Niezel ontvangt hij langslopende toeristen om uit te leggen dat hier ook nog mensen wonen. “Voor de meeste komt dat als een totale verrassing.”

Lees ook:

Ombudsman slaat alarm: 'Het centrum van Amsterdam is 's nachts een wetteloze jungle'

Overlast, illegale taxi's, crimineel geld dat welig tiert en agenten die machteloos toekijken: de ombudsman schetste dit weekend een onthutsend beeld van nachtelijk Amsterdam.

Een nacht op de Wallen: 'Elders was ik al vijf keer opgepakt voor wat ik hier in twintig minuten gedaan heb'

Het centrum van Amsterdam verandert ’s nachts in een wetteloze urban jungle, zei ombudsman Arre Zuurmond. Trouw ging kijken. 

Halsema: Meer politie nodig in centrum van Amsterdam

Femke Halsema, de nieuwe burgemeester van Amsterdam, wil dat er snel extra agenten komen in het uitgaanscentrum van de stad. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden