Bewondering, weerzin en ongeloof

STUTTGART - Zelden uitte een publiek zo uitbundig zijn bewondering voor atletische prestaties als dat van Stuttgart. Nimmer werd een mondiaal toernooi zo overspoeld door zichtbaar gemaakt bedrog. Op bizarre wijze botsten tijdens de vierde wereldkampioenschappen radicale stromingen in een kolkend kruispunt van kanalen.

Openlijke beschuldigingen, onverhulde speculaties, succesrijke voormalige overtreders van het dopingreglement, schijnheilige anti's. En de oprechte eerlijken uiteraard, maar het lijkt wel of juist zij tegenwoordig het wettelijk en overtuigend bewijs daarvoor moeten overleggen. Waar de ene discipline (discuswerpen) wordt ontmanteld door een overdosis aan dopinggevallen, daar wordt het erepodium van het kogelstoten betreden door een drietal twijfelgevallen op het gebied van kunstmatig opgefokte lichamen. Wereldrecords, harmonisch gebouwde atleten die als een lust voor het oog boven het tartan zweven. Genieten van topsport viel er tijdens de WK van Stuttgart weldegelijk veel. Maar waar onderhand overal vraagtekens achter worden gezet - zelfs achter het zo lang als natuurlijk beschouwde loopvermogen van de Afrikanen en de snelheid van Christie - wordt het steeds moeilijker de grens tussen bewondering en weerzin te trekken.

Fraai werd dat contrast zaterdag in beeld gebracht tijdens de tien kilometer voor vrouwen, waarin de tweede Chinese overval van het toernooi een feit werd. Het gezicht van de Duitse Uta Pippig straalde een combinatie uit van verbazing, onmacht en wanhoop. Bijna een minuut eerder was de achttienjarige Chinese Junxia Wang met een wereldjeugdrecord kampioen geworden. Achter haar kwam landgenote Zhong binnen in een onbeholpen loopstijl die in schrille tegenstelling stond met de hoge snelheid die ze ontwikkelde. En weer daarachter finishte het Keniaanse scharminkel Barsosio, die rechtstreeks leek te zijn weggelopen uit een door hongersnood geteisterd gebied. Gisteren triomfeerde Dong Liu op de 1500 meter met zo'n overmacht (slotronde 57 seconden), dat zelfs het Stuttgarter publiek in ongeloof een fluitconcert aanhief.

Overmacht

Eerder vorige week baarde het Chinese drietal Qu (20), Linli Zhang (19) en Lirong Zhang (20) opzien met een nimmer gedemonstreerde overmacht op de drie kilometer. De laatste 800 meter legden zij af onder de twee minuten, een tijd waaraan geen Nederlandse middenafstandloopster dit jaar toe is gekomen. De drie kilometer is een geliefde doping-afstand.

Wereldrecordhoudster Tatjana Kazankina is wegens gebruik geschorst, zoals wereldkampioene Tatjana Dorowskieh aan de vooravond van het evenement in Stuttgart van de deelnemerslijst werd geschrapt.

De twijfels over de Chinese overmacht bij de vrouwen (slechts een Chinese man haalde in Stuttgart een finale) zijn groot, maar slechts af en toe bewijsbaar. De opmars van het immense rijk begon bij het zwemmen, eerst bij de WK in Perth, vervolgd met een overvleugeling van het internationale zwemmen op de korte afstanden in Barcelona. Op de Montjuic wonnen de Chinese vrouwen goud en brons bij snelwandelen, zilver bij het kogelstoten en brons op de 1500 meter. Stuttgart bracht vier gouden, twee zilveren en twee bronzen plakken. Alle winnaressen, die in Jinan trainen onder een Westduitser en een Chinees, vestigden op hun afstanden persoonlijke records.

De frustraties van velen zijn begrijpelijk, daar de Chinezen veel vrijheid van handelen hebben. Tot voor kort bleven de landsgrenzen gesloten voor de vliegende dopingbrigades; uit politieke overwegingen (Olympisch kandidaat Peking) heeft de IAAF sinds kort twee permanente visa. Wat moet daar mee worden aangevangen? Met een schamel budget van 300 000 dollar kunnen wereldwijd slechts speldeprikken worden uitgedeeld. En al wordt voor de vorm de reis gemaakt, voor wie en waar?

In China wordt gewerkt met jonge talenten van het platteland die onder een niets ontziend regime worden klaargestoomd voor een ultra-korte periode van sportieve glorie. De succesformule van de voormalige DDR in combinatie met de mentale hardheid die ligt opgesloten in de Chinese cultuur, staan garant voor een niet te stuiten offensief. Waarbij de 'onbetekenende' Grand Prix-wedstrijden met hun dopingcontroles worden gemeden. Slechts op mondiale evenementen vindt sponsor 'staat' uitstraling. Winnende Chinezen zwaaien met hun vlag; Amerikanen brengen na de finish hun schoenen met reclamelogo's op schouderhoogte prominent in beeld.

Ook de Amerikanen liggen onder zware verdenking; door de lucratieve sponsorcontracten van de besten is het gebruik van de duurste, bij controle niet te traceren preparaten mogelijk. Bovendien blijkt in de praktijk in de VS maar wat te worden aangerommeld met nationale controles, mede uit angst voor verstrekkende juridische gevolgen.

Weliswaar staat de VS tweede in het dopingklassement sinds de WK van Tokio, Europa is momenteel het belangrijkste jachtgebied van de dopingbrigade. Met de staten uit het voormalige Oostblok als gevoelig centrum. Nu het topsport-systeem is overboord gegooid, klungelen atleten zelf maar aan in de hoop een middel van bestaan in de sport te vinden.

Voormalig dopingland Bulgarije is sportief ontmanteld in de traditioneel door sporters uit het 'Oosten' beheerste krachtnummers vallen klappen.

Het kogelstoten werd in Stuttgart gewonnen door de Zwitser Werner Gunthor, in het verleden direct met doping in verband gebracht. Naast hem bestegen de Amerikanen Barnes en Stulce het podium, beiden voormalig uitgeslotenen. Het discuswerpen staat helemaal onder druk. Bij de vrouwen was het een van de zes disciplines waar een wereldkampioene wegens een schorsing haar titel niet kon verdedigen. Drie Olympische finalisten van Barcelona - Christova (zilver), Hilda Ramos (zesde) en Stefania Somiva (achtste) - werden gepakt, alsmede de Chinese Xiao Yanling, die vorig jaar de verste discusvlucht van het jaar produceerde.

Schaamrood

De discuswinkel van de mannen werd in Stuttgart ontruimd. Nadat eerder de Brit Gordon, de Amerikaan Keshmir (levenslang) en de Chinees Wenge het schaamrood naar de kaken steeg, ging Erik de Bruin vlak voor de WK voor de bijl. Tijdens het toernooi zelf volgde collega Ubartas, Olympisch kampioen en vierde in Stuttgart. Gisteren werden tevens de positieve gevallen bekend gemaakt van Dimitri Polyunin, die zijn bronzen speerwerp-plak kon inleveren, en Lilia Nurutdinova, vorig jaar de belangrijkste concurrente van Ellen van Langen op de 800 meter.

Waar in al deze gevallen sprake is van persoonlijke tragedies, spreken zij die vrijuit gaan keihard van bedrijfsongevallen. Waar wordt gegokt, kan worden verloren. De Bruin ziet inmiddels weinig heil in vervolging van de IAAF; een slopend proces is te kostbaar en gezien de stellige overtuiging van schuld bij de tegenpartij mogenlijk te onzeker.

Misschien dat de werper de KNAU nog op vormfouten zal aanspreken, maar eerst kan hij nog een 'hearing' eisen om zijn mogelijke onschuld te benadrukken.

Technisch directeur Bert Paauw stelde zaterdag nog eens dat zo zorgvuldig mogelijk was omgesprongen met de mogelijkheid om De Bruin in Stuttgart aan de start te krijgen. Maar de werper had “geen enkele twijfel omtrent zijn schuld kunnen losmaken”. Geconcludeerd werd tijdens een perslunch dat waarnemend voorzitter Anny Schmitz haar mond voorbij heeft gepraat toen zij blunderend De Bruin in verband bracht met groeihormoon. Volgens bondsarts Els Stolk vallen gevonden middelen bij gecontroleerde atleten binnen het 'medisch beroepsgeheim'. De IAAF zou er op hebben aangedrongen geen stoffen bekend te maken, behalve de naar buiten gebrachte verhoogde testosteronspiegel. Mocht het onnatuurlijk hoge HCG-gehalte van De Bruin niet wereldkundig worden gemaakt, waar de IAAF van alle betrapten steevast het gebruikte middel openbaarmaakt?

Schmitz voelde zich door de vraagstelling van een journalist “erin geluisd.” Ze gaf toe te hebben moeten ontkennen of geen commentaar geven, “maar in dit soort zaken ben ik niet gepokt en gemazeld”. Paauw sprak van “een wonder dat er geen grotere uitglijders hebben plaatsgevonden in de hectische periode”. Waarmee het 'incident' nog steeds niet op zijn juiste waarde is geschat. Schmitz kan niet anders dan haar conclusies trekken en terugtreden. Zoals ook de positie van De Bruins begeleider John IJzerman als voorzitter van de medische commissie ter discussie staat en zijn trainingsgenoten Robert de Wit en Frans Maas nog met vragen zullen worden geconfronteerd. Minimaal zal nader onderzoek moeten volgen naar de mogelijke rol van IJzerman in de affaire.

Het anti-dopingbeleid van de KNAU wordt na de overgewaaide affaire Stalman gekenmerkt door het traag werken aan een nog altijd niet afgerond anti-dopingreglement. Geen mens binnen de bond weet met een rel van het gewicht De Bruin raad. Een krachtdadig optreden valt niet te verwachten, hooguit een steekspel van woorden tussen juristen. Indien De Bruin daar heil in ziet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden