Bewindvoerder Pakistan ten strijde tegen corrupte politici Interim-premier trotseert kritiek

AMSTERDAM - De Pakistaanse generaals stelden een buitenstaander aan om het land te leiden naar de verkiezingen van zes oktober. Hij schrapte corrupte politici van de kieslijst en liet gemeenteraden die bij vorige verkiezingen gesjoemeld hadden, ontbinden. De interim-premier, de 'rustige en betrouwbare' Moeen Qureshi, zit niet stil.

De voormalige vice-president van de Wereldbank trekt zich weinig aan van de lawine van kritiek die hij over zich heen heeft gekregen sinds zijn aantreden in juli. Zijn maatregelen zouden te drastisch zijn en bovendien zou Qureshi geen bevoegdheden hebben om beslissingen te nemen, die zaken op lange termijn aangaan. Qureshi moet zich alleen met de verkiezingen bezighouden, roepen zijn tegenstanders. Maar zolang de interim-premier de zegen heeft van de militairen, hoeft hij zijn critici niet te vrezen.

De generaals zijn al vele jaren de echte machthebbers en gebruiken politici als hun pionnen. Zelfs de militairen willen nu dat Pakistan uit het economische en corrupte dal wordt getrokken. Zij vrezen anders een internationaal isolement. Om orde op zaken te stellen, stuurden ze de vorige bewindvoerders, die verantwoordelijk waren voor de binnenlandse puinhoop, naar huis. Het slepende conflict tussen ex-premier Nawaz Sharif met de toenmalige president, Ghulam Ishaq Khan, verlamde het regeringsbeleid en ergerde de generaals. Vervolgens haalden ze Qureshi uit het buitenland, om leiding te geven aan een interim-regering.

Om de economie enigszins uit het slop te halen verhoogde de interimpremier onder meer de prijzen van elektriciteit, gas, petroleumprodukten en transport. Dit zou zo'n 470 miljoen gulden op moeten leveren. Het blijft slechts een druppel op de gloeiende plaat van het financieringstekort van 69 miljard. Dergelijke maatregelen zijn echter nodig, wil Pakistan kans maken op de 2,8 miljard gulden IMF steun.

De interim-regering stelt zwaardere straffen in het vooruitzicht voor drug-overtredingen en verbande 63 verkiesbare politici van de deelnemerslijsten vanwege betrokkenheid bij handel in verdovende middelen. De afgelopen tijd stond de Pakistaanse pers vol met verhalen over druggelden, onder meer naar aanleiding van een rapport van de Amerikaanse inlichtingendienst, de CIA. Het document beschuldigt politici van betrokkenheid bij heroine-kartels en contacten met drugbarons. De druggelden worden gebruikt voor de financiering van politieke partijen en verkiezingscampagnes. Verder zegt de CIA dat er notoire drugbaronnen zaten in de Nationale Assemblee en in de provinciale raden van de provincies Punjab en Baluchistan. In Sindh zou het parlement vol zitten met politici die nauwe contacten onderhouden met criminele bendes. Het rapport suggereert bovendien dat de in juli afgezette Sharif via illegale weg bakken met geld kreeg. Hij gebruikte die om generaals te betalen, een noodzaak om in het zadel te blijven. Voor een land waar corruptie eerder gemeengoed is dan uitzondering, komen Qureshi's maatregelen hard aan.

De interim-premier jaagt bovendien ook nog achter geld aan, dat uit de staatskas is verdwenen. Hij eist dat invloedrijke politici en officieren hun schulden aan de overheid terugbetalen. Het gaat om een bedrag van 4,2 miljard gulden aan achterstallige 'leningen'. Willen zij zich verkiesbaar stellen voor de verkiezingen in oktober, dan moeten ze eerst hun schulden deze maand afbetalen. De Hoge Raad zit al met zo'n 270 schuldzaken opgescheept.

Qureshi formuleert momenteel nieuwe regels voor politici; deze moeten toekomstige machthebbers ervan weerhouden hun posities te misbruiken. Zo deden overheidsfunctionarissen regelmatig grond van de overheid tegen een vriendenprijs van de hand aan maatjes en zakenrelaties. Ex-premier Sharif verkocht tijdens zijn ambtsperiode meer dan drieduizend stukken grond aan bekenden.

Corruptie aanpakken is niet het enige wat Qureshi doet om eerlijke verkiezingen te garanderen. Hij heeft ook plannen om tijdens de verkiezingen 150 000 soldaten op straat te zetten bij stemlokalen om de orde te handhaven, zodat mensen rustig kunnen gaan stemmen. Het zal geen overbodige maatregel zijn. Begin deze maand schoten onbekenden de regionale leider van de Pakistaanse socialistische Nationale Awami Partij dood in de stad Quetta. De moord op Abdul Khilji hangt volgens politieke waarnemers samen met de aanstaande verkiezingen. Khilji leidde een kleine regionale partij die populair is onder de stammen in de westelijke provincie Baluchistan.

Voor de Pakistaanse bevolking wordt het de derde verkiezing in vijf jaar. De verkiezingsstrijd speelt zich vooral af tussen de Volkspartij van Benazir Bhutto en Sharifs Moslim Liga. Bij de vorige verkiezingen kon Sharif nog op steun rekenen van kleine religieuze partijen. Deze keren zich nu van hem af omdat zijn bewind er niet in slaagde Pakistan om te zetten in een islamitische staat. Wel kan hij nog rekenen op de winkeliers en de opkomende middenklasse, die hebben geprofiteerd van zijn economische hervormingen. Voor de schatkist bleken die hervormingen een ramp.

Bhutto was al eerder aan de macht (1989-1990), maar president Khan stuurde haar na een geschil de laan uit. Bhutto's partij kampt momenteel met problemen als gevolg van de mogelijke terugkomst van haar broer, Murtaza Bhutto. De banneling kondigde aan dat hij na een afwezigheid van 16 jaar naar Pakistan terugkomt, om mee te doen met de verkiezingen. Hij benadrukte dat hij met geen van de bestaande partijen wilde samenwerken, ook niet met die van zijn zuster. Als hij werkelijk aan de verkiezingen meedoet, kan dat tot versplintering van de Volkspartij leiden. Tegenstanders van Benazir zullen bovendien het verleden van haar broer kunnen gebruiken om haar en haar partij zwart te maken.

Broer en zus zijn kinderen van Zulfikar Ali Bhutto, de populaire staatsman die als premier in 1977 werd afgezet en twee jaar later door de generaals werd opgehangen. Benazir volgde hem op, terwijl haar broer ondergronds ging. Er lopen aanklachten tegen hem met betrekking tot moord en het kapen van een vliegtuig. Hij leidde in de jaren tachtig de Al-Zukifar organisatie, die wraak wilde nemen op de generaals die zijn vader hadden vermoord. De mogelijkheid dat Murtaza terugkomt, schat men niet hoog. Zelf hoopt hij dat het Qureshi-bewind hem amnestie geeft of in ieder geval een eerlijk proces. De interimpremier heeft voorlopig echter zijn handen vol aan het beteugelen van de binnenlandse problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden