Bewijsrecht geldt ook in zedenzaak

Als de bron van het kwaad wordt gevonden, lucht dat op. Het kan bestreden worden. Soms slaat dan de vlam in de pan. Men ziet duivels. Dan kan een massale vervolging losbreken. Wij hebben er geen eigen woord voor, andere talen wel, zoals pogrom en razzia.

Bouke Jagt

In juni 1997 werden bijna 700 Fransen gearresteerd, verdacht van belangstelling voor kinderporno. De schok en de emotie die dit opriep, waren immens. Bijna onmiddellijk pleegden vijf gearresteerden zelfmoord.

Vorige maand zei de officier van justitie in Mâcon: ,,Het is triest dat vijf personen het leven verloren. Gelet op het bewijs, was daar geen enkele reden voor.'' Van de 700 man zijn er zestig over. Tachtig procent van hen wordt alleen pornobezit ten laste gelegd. De rechtbank doet 10 mei uitspraak.

In andere landen, ook in Nederland, gebeuren soortgelijke dingen. Emoties krijgen de overhand. Waarborgen voor de rechtsgang gelden ineens niet meer. Bewijs is amper nodig. Genoemd worden is genoeg. Na fantastische, nooit gedachte ontsporingen komt de ontnuchtering, en de schrik.

In Frankrijk overheerst de kater. In België is die kater op komst. De meeste verdenkingen tegen Nihoul, de trawant van Marc Dutroux, bleken verzinsels. En Dutroux zelf? Zijn berechting zal waarschijnlijk evenmin het verlangen naar een satan bevredigen.

In 1997 kwam ook in Nederland een golf van arrestaties. In het onderwijs, in het bestuur, de sport, de religie en hulpverlening. Bewijs werd van ondergeschikt belang. Alleen de emoties van de slachtoffers golden. Ook als ze verward of deels onmogelijk waren. Poppen, tekeningen, achterhaalde herinneringen waren genoeg om tot een veroordeling te leiden.

De maatschappelijke omgang lijdt hieronder. Op veel scholen en instellingen waken leraren ervoor niet alleen met een pupil te zijn. Aanraken wordt geschuwd. Bij beschuldiging door een jongere of mindere ga je voor de bijl. Die angst heerst nog steeds.

Men herinnert zich het volksgericht in Urk. Beschadigde woning door de buurt in Ypenburg. Handtekeningenacties en signaleringen via internet. Een rechter die in snikken uitbarst bij het vonnis tegen twee meisjes die gefrunnikt hebben. Ik heb rechters zonder oogknipperen vonnissen tot 18 jaar horen uitspreken. En haast ongelofelijk: de grond onder een basisschool is nauwkeurig onderzocht op de aanwezigheid van sekskelders.

Maar er waren toch verschrikkelijke dingen? Verminkte kinderen, een jongetje dat gedood werd, kinderporno. Het jongetje bleek later nog rond te lopen. In Mâcon is aangetoond dat de beelden van verminkte kinderen afkomstig waren van een argeloze stichting tegen kinderverminking. Op de kinderporno kwamen voornamelijk volwassenen en bijna volwassenen voor. Ze deden zich wel voor als veel jonger. Sommige pornovideo's bleken verfilmde romans, die in de openbare bibliotheken lagen. Even over de Duitse grens kon men legaal dezelfde video's kopen, die in Almelo kinderporno werden genoemd. De Franse rechtbank benoemde experts voor de leeftijdbepaling: geen medici, maar... fotografen.

Ook in Mâcon ontbrak niet de bedremmelde verdachte, die stamelde dat het nu veel beter met hem ging. ,,Ik kijk nu alleen nog naar hetero-porno''. In Nederland lopen nog duizenden zedenzaken. Daarbij zijn zaken zoals die van de alomgeachte geestelijke, die van zijn bed is gelicht. De buurt zag hoe politie-agenten hem afvoerden. Na een paar dagen kwam hij vrij. Hij moest meer dan een half jaar bellen en schrijven, voor hij de stukken kreeg. Drie dagen voor de zitting. Toen bleek dat een nichtje hem beschuldigde. In 1987 zou hij 'zwanger' en ,,we moeten ervan af'' hebben gezegd. En haast ongelofelijk: de vervolging van deze geestelijke gaat nog steeds voort.

Dat moet je burgers niet aandoen. De immateriële en sociale schade is te groot. Seksueel misbruik moet bestreden worden. Maar ieder normaal mens moet bestand zijn tegen een redelijke mate van agressie, weerstand en erotische toenadering. Dat kán niet anders in het dagelijkse leven.

De regels van het bewijsrecht moeten weer gelden. Het vertrouwen in de rechtspraak mag niet ondermijnd worden. Wij moeten onszelf de kater besparen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden