Bewegen is meer dan alleen sporten

fit | Het ministerie van VWS maakt een nieuwe beweegnorm. Een half uur sporten en de rest van de dag zitten is niet genoeg.

De helft van de jongeren beweegt genoeg. Of nee: slechts 34 procent sport voldoende.

Wie heeft gelijk? Op dit moment klopt het allebei. Wie wil kijken of hij genoeg beweegt, kan zijn eigen gedrag naast drie meetlatten leggen (zie kader). En dan blijkt bijvoorbeeld dat jongeren redelijk vaak de beweegnorm halen, maar minder vaak de fitnorm. Volwassenen scoren redelijk - twee derde haalt de beweegnorm - maar hoe 'matig intensief' men nou moet bewegen, is niet altijd duidelijk.

Om die verwarring op te lossen, wil het ministerie van VWS een nieuwe beweegnorm opstellen. Ook voor eigen gebruik: al die verschillende normen maken het lastig om beleid te maken. En een vergelijking met het buitenland is lastig.

De Gezondheidsraad is aan het werk gezet om te kijken welke nieuwe wetenschappelijke inzichten erbij moeten.

"Beide normen zijn nu te veel op sport gericht", zegt bewegingswetenschapper Hans Savelberg van de Universiteit Maastricht. Wie een half uur in de fitness zit, maar de rest van de tijd in de auto en op kantoor, voldoet aan de norm. Maar echt gezond word men daar niet van - daarvan getuigen de cholesterol- en insulinemetingen.

Savelberg liet ooit een groep proefpersonen vier dagen lang vijf uur rustig bewegen, en net zoveel dagen een half uur intensief sporten maar verder zitten. De eerste groep had duidelijk de beste lichaamswaarden. Savelberg gooide er nog een schepje bovenop en liet iedereen een uur sporten en daarna zitten, maar dat zorgde niet voor verbetering.

"Er is steeds meer inzicht dat de huidige norm niet de goede maat is", zegt Savelberg. "En dat te lang zitten schadelijk is." Sedentair gedrag, ofwel hangen op een stoel geeft het lichaam de boodschap dat het eigenlijk niet aan de slag hoeft om waarden als het cholesterolgehalte te beperken.

Savelberg pleit voor een 'slenternorm'. "Denk aan vijf minuten staan of langzaam bewegen per half uur." Neem de trap in plaats van de lift, stuur een collega geen e-mail maar loop er naartoe. Of je dat slenterdeel ook kan bereiken per bijvoorbeeld elke twee uur, dat moet nog nader uitgezocht. Maar ook hier geldt: de hele dag zitten en aan het eind nog snel even met een wandeling alle slentertijd inhalen, dat gaat niet werken.

Wie dan ook nog een perfecte conditie wil opbouwen, kan dat zelf bepalen - een norm acht Savelberg niet nodig. Wel geeft hij toe dat voor kinderen en jongeren, die hun conditie nog moeten opbouwen, de regels net als nu wellicht scherper zouden moeten.

"Het is goed dat we na tien jaar gaan kijken of de norm anders moet", zegt Marian ter Haar van het Kenniscentrum Sport. "We weten inmiddels meer, bijvoorbeeld over de risico's van zittend gedrag en de voordelen van bewegen al op heel jonge leeftijd." Om alles in één nieuwe norm te krijgen, dat wordt nog een 'hele uitdaging', denkt Ter Haar. "Maar er is sinds kort een lichtend voorbeeld: Canada." Dat land heeft nu een norm voor kinderen tussen de 5 en 17 jaar waarin niet alleen wordt gewezen op zitgedrag, maar ook op de noodzaak van voldoende slaap. "Dagelijks niet meer dan twee uur tijd voor een scherm", citeert Ter Haar.

Als ze de norm zelf mocht schrijven, zou Ter Haar vooral wijzen op het plezier van bewegen. "Je bent niet alleen snel fysiek fitter, maar ook mentaal krachtiger. En bewegen met anderen is goed voor de regelmaat en voor je netwerk." Alleen een norm volstaat niet, zegt ze. "We weten dat mensen met een lage opleiding en krappe beurs vaak weinig bewegen. Die moet je niet alleen een norm voorhouden, maar ook stimuleren. Neem hockeyclub Feijenoord die in de wijk al vijf jaar een hockeyveld heeft liggen. Daar sporten honderden kinderen, bijvoorbeeld van Antilliaanse of Somalische afkomst."

De Gezondheidsraad hoeft zelf niet snel te bewegen: het advies moet pas klaar zijn voor de zomer van 2017.

bewegen langs de meetlat

De Norm Gezond Bewegen:

5 dagen per week 30 minuten matig intensief bewegen (bv. stevig doorwandelen)

55-plussers:

idem, maar iets minder intensief bewegen (bv. rustig wandelen)

Onder de 18:

elke dag minstens 60 minuten, en iets intensiever (bv. skateboarden), waarvan 2 keer gericht op verbetering fitheid

Fitnorm:

3 keer per week 20 minuten intensief bewegen

Combinorm:

Voldoen aan een van de twee andere normen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden