Bevroren girlpower

Francesca Woodman maakte in haar korte leven bijzondere foto's van zichzelf. Rauw én poëtisch werk, nu te zien in fotomuseum Foam.

Naakte vrouw verstopt zich achter repen behang', of 'naakt met paling': als je Francesca Woodmans foto's probeert te omschrijven klinkt het al snel banaal. Haar vierkante zwart-witfoto's, vaak genomen in een lege ruimte, zijn misschien juist daarom wel zo indrukwekkend.

Meestal begint een recensie met een korte introductie over de tentoonstelling, en daarna een beknopte biografie van de kunstenaar. Logisch: de meeste kunstenaars doen iets met de wereld waarin ze leven, en om hun kunst te begrijpen is het dus belangrijk te weten waar, wanneer en hoe de kunst tot stand kwam. Soms krijgt zo'n biografie de overhand bij het bekijken van hun kunst. Het bloedrode onvoltooide laatste schilderij van Mark Rothko bijvoorbeeld. Zelfs al probéér je het 'objectief' te bekijken, zodra hebt gehoord dat hij daarna zelfmoord pleegde, kan je niet anders dan de kleur met zijn zelfgekozen dood te associëren. Probeer eens, mocht u nog niets over Woodman weten, voordat u verder leest goed naar de foto's bij deze tekst te kijken, en lees dan pas verder.

Is u iets opgevallen in de foto's? Verwijzingen naar plaats, tijd en context ontbreken - de vrouw is meestal naakt, of draagt tijdloze jurken. Ook de attributen - een spiegel, boomschors, gescheurd papier - zijn niet aan tijd of plaats gebonden. Woodman maakt beelden die zo universeel zijn, ondanks de weloverwogen compositie zo ongekunsteld, dat ze eigenlijk geen biografie nodig hebben.

En nu dan toch: Woodman werd in 1958 in Amerika geboren, als dochter van twee kunstenaars. Ze was een vrolijk, 'speciaal' kind, vastberaden om beter te worden dan haar ouders. In 1975 ging ze naar de kunstacademie, waar ze al uitzonderlijk volwassen foto's maakte, en experimenteerde met video. Ze zat een jaar in Rome, maar vanaf 1979 woonde en werkte ze in New York, waar haar doorbraak uitbleef. In 1981 pleegde ze zelfmoord.

Ze liet zo'n duizend foto's na (meestal zwartwit, aan het eind ook enkele kleurenfoto's), enkele video's, en dagboeken. In 1986, bij een eerste grote tentoonstelling over haar werk, schreven twee vooraanstaande en in die tijd feministische kunsthistorici, Rosalind Krauss en Abigail Solomon-Godeau, de teksten bij de catalogus. Sindsdien is het werk bekend bij een groter publiek, haar ouders beheren de nalatenschap. Nu zijn de foto's dus in Amsterdam te zien: honderd kleine zwartwitfoto's waarop ze vaak zichzelf als model gebruikte. Nee, het zijn absoluut geen selfies, ze zijn juist klassiek, geïnspireerd door de vele bezoeken aan Italië als kind. 'Alsof ze haar huid binnenstebuiten had', zegt men vaak, zo rauw en poëtisch tegelijk. Girlpower.

Woodman maakte foto's in series, en schreef de titels of thema's er vaak op of bij. Helaas is dat in Foam niet te zien: alle foto's in de tentoonstelling zijn latere afdrukken, de originelen liggen in de VS. Ook bij de metersgrote kariatiden (vrouwenfiguren als pilaren) die ze maakte voor de serie 'Blauwdruk voor een tempel', in 1980, ontbreekt daardoor de bezieling - je ziet het raster van de inktjetprinter er dwars doorheen. Toch doet dat niet veel af aan de kwaliteit van het werk. De beelden zijn zo krachtig, zelfverzekerd en oorspronkelijk dat het afgekapte levensverhaal en de moeizame reproducties erbij verstommen: deze kunst is tijdloos.

Francesca Woodman: On being an angel, tot 9 maart 2016 in Foam, Amsterdam. www.foam.org

HHHHH

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden