Bevreesd Litouwen kiest voor vertrouwd gezicht

Dalia Grybauskaite stevent af op herverkiezing als president

EKKE OVERBEEK

VILNIUS - De zittende president van Litouwen Dalia Grybauskaite maakt komende zondag kans om in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen te worden herkozen. Litouwen kiest voor zekerheid, nu het zich bedreigd voelt door Rusland.

Formeel is Grybauskaite partijloos, maar de facto vertegenwoordigt ze conservatieve partijen, die geen eigen kandidaat naar voren schoven. Overige kandidaten komen volgens de peilingen niet verder dan ongeveer 10 procent van de stemmen.

Hoewel Grybauskaite zelf functionaris van de communistische partij was, wist ze de afgelopen jaren een imago te creëren als verdedigster van het vaderland tegen Moskou. Eind vorig jaar lekte haar naaste medewerkster een rapport van de geheime dienst, waarin deze waarschuwde voor een Russisch plan president Grybauskaite in diskrediet te brengen.

De relatie tussen Litouwen en Rusland is al jaren slecht. Rusland draaide in 2006 de oliepijpleiding naar Litouwen dicht. De afgelopen maanden werden Litouwse vervoerders geconfronteerd met scherpe grenscontroles en verbood Rusland de import van Litouws varkensvlees en zuivelproducten.

Eind april waarschuwde de Litouwse inlichtingendienst dat Rusland binnen tien jaar een confrontatie met de Navo aankan. Tot die tijd zal Moskou met niet-militaire middelen proberen zijn greep op de Baltische staten - alle drie lid van de Navo - te vergroten. Vilnius zette onlangs uitzendingen van de Russische televisie stop, wegens het verspreiden van 'Kremlin-propaganda'.

"De Russische tv praat mensen aan dat de Baltische staten niet bezet waren door de Sovjet-Unie en dat we niet echt bij Europa horen", zegt Mindaugas Jurkynas, politiek analyst en voormalig regeringsadviseur. Volgens hem beseft het Westen nog altijd niet de ernst van de situatie. "De Baltische staten waren misschien paranoïde, maar we hadden toch gelijk. Rusland verandert in hoog tempo in een soort fascistische staat."

Afgelopen maandag zegde Rusland eenzijdig een overeenkomst met Litouwen op voor wederzijdse uitwisseling van militaire informatie. Dankzij deze overeenkomst wist Vilnius hoeveel troepen gelegerd zijn in de Russische enclave Kaliningrad, die ingeklemd ligt tussen Litouwen en Polen.

"Alleen al in Kaliningrad heeft Rusland tien keer zoveel militairen als Litouwen", zegt Tomas Janeliunas in het Litouws Instituut voor Internationale Betrekkingen. "Wij geloven in de Navo-garanties. Het gevaar is dat niet iedereen in Moskou daarin gelooft en men denkt dat de Verenigde Staten en Duitsland geen oorlog zullen beginnen voor het Balticum."

De Balten volgen met argusogen wat er in Oekraïne gebeurt. Ook in de Baltische staten wonen grote Russische en Russischtalige minderheden. In 1991 deed Moskou een mislukte poging een marionettenstaatje te vormen in Zuid-Oost-Litouwen. De meerderheid van de bevolking is daar van Poolse origine, maar staat sterk onder invloed van de Russische taal en cultuur. Polen, Russen en Wit-Russen maken samen 15 procent van de Litouwse bevolking uit.

President Grybauskaite is vooral pragmatisch in de relatie tot Rusland. Ze was een drijvende kracht achter investeringen, waaronder een lng-terminal (vloeibaar gas), die Litouwen minder afhankelijkelijk maakt van Russisch gas. Tegelijkertijd haalde Grybauskaite de band aan met de Wit-Russische dictator Aleksandr Loekasjenko, de trouwste bondgenoot van Moskou. Enerzijds veroordeelde ze in harde bewoordingen de Russische acties in Oekraïne. Anderzijds pleit ze tegen harde sancties.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden