Beving maakt oerinstinct los

reportage | Woede in Groningen: 'Het is geen natuurramp, iemand kan hier iets aan doen.'

Hoe leg je aan je kinderen uit wat je niet kunt uitleggen? Herman Sandman uit Slochteren probeerde het woensdagavond. Het was hun eerste beving: 3,1 op de schaal van Richter, epicentrum Hellum, krap vijf kilometer verderop.

Sandman was alleen thuis met de jongens, hielp aan de keukentafel de oudste van twaalf met zijn huiswerk. De jongste zat op de bank. Ineens een knal. Recht overeind, alledrie.

"Wat was dat?", vroeg de jongste. "Ik ben bang."

"Dat was een aardbeving."

"Ik ben te snel overstuur hè?"

"Nee jongen, het is normaal om bang te zijn."

"Is het nu afgelopen?"

"Dat weet ik niet."

Het is een soort oerinstinct, zegt Sandman de volgende dag. "Je weet meteen: dit zijn krachten die we niet kunnen beheersen. Hoe kan ik ze beloven dat er niet over tien minuten weer een schok komt?"

Het maakt boos, zegt hij, vooral omdat de bevingen door menselijk handelen komen. "Het is geen natuurramp. Iemand kan hier iets aan doen."

Je wordt er ook laconiek van, zegt Hielke Penninga uit Hoogezand, die 'een soort golf onder het huis door' voelde trekken. Murw. Gisterochtend bracht hij eerst zijn dochter naar het station, daarna pas volgde het rondje door het huis. Hij zag op het eerste oog geen nieuwe scheuren, wel zijn de oude groter geworden. De argwaan is groot, zegt hij. Waarom behandelt een bureau uit 'het westen' de schade? "Je denkt dan toch: die hebben meer afstand en er minder gedoe mee."

Bij twijfel kennen we toe, had de inspecteur vooraf gezegd die (namens de Nam) de schade kwam opnemen. "Vervolgens loopt hij rond, kijkt even en zegt: 'Dit kan niet van een beving komen. Dat ook niet'." Penninga schakelde een contra-expert in die precies het tegendeel beweerde. Uiteindelijk gaf een derde het eindoordeel. "Misschien was mijn collega wat te makkelijk", gaf deze toe. Driekwart werd toegewezen. In maart wordt het huis hersteld, eerder kon niet. "Je moet er maar op vertrouwen dat ze hun werk goed doen."

En nee, hij benijdt bevingsminister Kamp (VVD, economische zaken) ook niet. "Maar het is een commercieel bedrijf! Als mijn buurman als boer ergens mest in laat lopen, zegt de overheid ook niet: wij betalen de schade wel. De overheid zou de Nam moeten dwingen haar verantwoordelijkheid te nemen. Als mijn kinderen kattekwaad uithalen, moeten ze ook hun straf ervaren."

In Siddeburen, twee kilometer van het epicentrum, is het feestweek. Het dorp is versierd, er staan kramen, er is kermis. In een tuin zitten aangeklede poppen op een bankje. Ze moeten de band Normaal voorstellen, die er vanavond zal optreden.

Bewoonster Rieke Poort-Van der Veen was vroeg gaan slapen, ze lag net, toen het bed heen en weer schudde. Een loszittend raam ging tekeer. "Ik dacht aan een ontploffing en wachtte op sirenes, maar die kwamen niet. De volgende ochtend vertelde de buurvrouw dat ze alle kanten op was getrild. Rollator en al.

Haar zoon werkt bij de Nam, verklapt ze, of nou ja: bij Stork, maar hij is 'uitgeleend' aan de Nam. "Niet hier hoor, in Moerdijk. Hij sms'te me meteen: 'Mam, is alles goed?' Ja hoor jongen, zei ik. Ik heb maar niet verteld dat het bed schudde."

In Slochteren leidde Herman Sandman zijn zoons af met een slechte zombiefilm. Maar toen hij ze uiteindelijk naar bed stuurde, hadden ze toch nog één vraag.

"Hoe laat komt mama thuis?"

347 schademeldingen na beving Hellum

Het Centrum Veilig Wonen voert versnelde inspecties uit bij woningen die beschadigd zijn geraakt door de beving bij Hellum.

Er zijn bij het centrum 347 meldingen binnengekomen van mensen die schade hebben aan hun woning. Het gaat in de meeste gevallen om scheuren in muren of in pleisterwerk. 63 meldingen komen uit de gemeente Slochteren.

Ook zijn er telefoontjes binnengekomen van mensen die zich niet meer veilig voelen in hun eigen huis. De inspecteurs gaan kijken of die angst reëel is en of er noodmaatregelen moeten worden getroffen. Het gaat onder meer om woningen waarvan de schoorsteen naar beneden dreigt te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden