'Beveiligen is bijna onmogelijk, infiltreren is efficienter'

De Koninklijke Marechaussee voert extra patrouilles uit op luchthaven Schiphol, in reactie op de aanslagen in Brussel. Beeld anp

Alles is natuurlijk te beveiligen, ook een luchthaven of een metrostation, maar tegen welke prijs? Volgens de Nederlandse veiligheidsexpert Hans Slaman is Europa niet bereid extra controle-ringen rond Schiphol in te stellen, en wil het ook geen ruimere wetgeving invoeren. Volkomen terecht, zegt hij, want in wat voor een wereld willen wij leven?

Maar, zegt Slaman, consequentie daarvan is wel dat de publieke voorzieningen als vliegvelden of stations 'soft targets' zijn, en erg in trek blijven bij terroristen die een maatschappij in de maag willen treffen.

Slaman schreef een aantal jaren geleden het boek Crisismanagement: orde in de chaos waarin hij uit de doeken doet hoe crisissituaties overwonnen kunnen worden. In 1987 richtte hij International Security Partners op, dat vooral grote bedrijven bijstaat in de beveiliging tegen criminele en terroristische dreigingen.

Daarvoor was hij 12 jaar werkzaam bij het Korps Rijkspolitie, belast met de bestrijding van zware georganiseerde criminaliteit en terrorisme en met de persoonlijke beveiliging van hoogwaardigheidsbekleders. Hij beschermde de Paus, de Amerikaans president Carter en minister Kissinger van buitenlandse zaken. Hij werkte mee aan de bevrijding van de ontvoerde Alfred Heineken en de aanhouding van verschillende IRA-terroristen.

De beveiliging van luchthavens is een 'enorme uitdaging', zegt Slaman, zijn understatement voor 'een onmogelijke klus'. "De efficiënte beveiliging wringt nu eenmaal met de publieke toegankelijkheid. Een strikte veiligheidsmaatregel is zeer moeilijk te handhaven zonder dat deze grote vertragingen oplevert. Het is de taak van de overheid en de luchtvaartdirectie daarin een goede balans te vinden."

Update: aanslag Turkije
De vraag hoe een vliegveld te beveiligen is, kwam 29 juni 2016 weer bovendrijven. Een aanslag op het vliegveld van Istanbul kostte aan zeker 36 mensen het leven.

'Nooit waterdicht'
Natuurlijk is er met cameratoezicht meer mogelijk, en met een extra veiligheidsring om het vliegveld heen waar iedereen extra gefouilleerd wordt. "Maar waterdicht zal het nooit worden. We willen zo'n wereld ook niet. En daardoor blijven publieke centra aantrekkelijk voor terroristen. Ze weten een enorme chaos te creëren op plekken waar we allemaal komen, vaak met onze gezinnen. Zo'n terreurdaad op die plek, leidt tot onrust en angst voor iets dat ooit kan gebeuren. En daarbij komt dat zulke terreurdaden grote media-aandacht genereren. Die berichtgeving maakt de dreiging alleen maar groter. Succes verzekerd."

Met als gevolg, zegt Slaman, dat mensen niet meer durven reizen, de toeristische sector klappen krijgt én dat er weer een publiek debat volgt over de oorzaken van zulke terreur. "Doorgaans leidt dat tot mínder saamhorigheid dan voor de aanslag. En dat is precies wat terroristen willen."

'Onderdeel van de cultuur'
Veel deskundigen wijzen na aanslagen op vliegvelden en stations naar de veiligheid van het Israëlische vliegveld Ben-Gurion bij Tel Aviv, dat in een zeer gevaarlijke gebied ligt, maar sinds 2002 geen enkel incident kent. Buiten het vliegveld worden de bezoekers daar in hun auto of in het openbaar vervoer gecontroleerd. "Dat mag efficiënt lijken, maar het strikte veiligheids denken is daar wel onderdeel van de cultuur. Als je daar naar de supermarkt gaat voor een pak koffie, word je als klant gecontroleerd door een gewapende bewaker. Hier is het nog niet zo ver. Gelukkig."

De overheid moet in Nederland volgens Slaman ook waken voor het te makkelijk opschalen naar een hoger veiligheidsniveau. "Alleen al, omdat bij het weer afschalen dubbel zoveel argumenten nodig zijn. Daarom kent die besluitvorming ook zoveel dillema's."

Belangrijker dan de voor burgers zichtbare veiligheids- en controlemaatregelen, is volgens Slaman het inlichtingenwerk. "Met informatie afkomstig uit de terreurgroepen of personen zeer nabij, is het mogelijk pro-actief te handelen en aanslagen te voorkomen of te verstoren. Dat is veel effectiever. Maar zo'n netwerk is natuurlijk niet van de ene op de andere dag samengesteld. Ik ga er van uit dat onze inlichtingendiensten daar in het verleden al fors in geïnvesteerd hebben. Dat kan het verschil maken."

Het Israëlische vliegveld Ben-Gurion bij Tel Aviv. Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden