Betuweroute eindelijk de grens over

Duitse tegenstanders moeten hoofd buigen voor vervolgtracé goederenspoor

Feest deze week voor Rotterdamse havenbaronnen en Duitse industriëlen. Maar een zuur moment voor protestgroepen als 'Rettet den Eltenberg' in het grensplaatsje Elten. Spoorwerkers beginnen met de ombouwoperatie van de 73 kilometer lange spoorlijn tussen de Nederlandse grens en Oberhausen. Na jarenlang gesteggel krijgt de Betuweroute, sinds 2007 open, zijn langverwachte vervolgtracé in Duitsland met een derde spoor.

Zeven jaar hinder kunnen de grensbewoners in Twente en Limburg verwachten vanwege uitwijkende goederentreinen. In 2022 is de oude lijn Emmerik-Oberhausen voor 1,5 miljard euro omgebouwd tot die Betuwe-Linie. Dan zal de Duitse economie dankzij deze spoorlijn weer zuurstof krijgen, stelt minister-president Hannelore Kraft (SPD) van Noordrijn-Westfalen.

Eind goed, al goed met de Betuweroute? De lijn geldt in Nederland als een toonbeeld van een uit de hand gelopen, ondoordacht prestigeproject. In 2001 berekende de Algemene Rekenkamer de kosten op 4,7 miljard euro, ruim twee keer zoveel als de intentie was. En dan was de lijn nog niet eens klaar. Zo moest er vanwege drie verschillende voltages bij de grens vaak van locomotieven worden gewisseld. Weg tijdwinst. Met wekelijks maximaal 450 treinen wordt de capaciteit hoogstens voor de helft benut.

Nederland is blij dat de dure Betuweroute toch nog nuttig wordt. De lijn moet de concurrentiepositie van de Nederlandse zeehavens vergroten, het uitbreidende Rotterdam voorop. Van een inefficiënte goederenlijn verandert de Betuweroute alsnog in de snelle cargocorridor Rotterdam-Genua. Na 2022 is de bloeiende maakindustrie in Zuid-Duitsland ineens snel bereikbaar per spoor.

Ook Kraft ziet dat vanuit haar industriële deelstaat Noordrijn-Westfalen. In het regeringscentrum in Düsseldorf, aan de Rijn, wordt Rotterdam van oudsher gezien als vooruitgeschoven stukje Ruhrgebied. Is de Betuwe-Linie er voor Duitsland of vooral voor Noordrijn-Westfalen? Pas in 2013 werd die lastige vraag beantwoord. De Bondsregering betaalt 746 miljoen euro aan de Betuwe-Linie, de deelstaat 450 miljoen. De rest komt uit andere potjes.

In Nederland zijn de ideeën over de Betuweroute intussen aangepast. De lijn dient als ruggengraat in complexe regeringsplannen om het drukke Nederlandse spoorwegnet te ontlasten. Staatssecretaris Wilma Mansveld (PvdA) ziet in deze legpuzzel een hoofdrol voor de Betuweroute. Goederentreinen moeten die gebruiken, ook als ze dan iets moeten omrijden. In ruil ervoor komen verderop in de Betuweroute, in Gelderland, twee extra aftakkingen naar noordelijker en zuidelijker grensovergangen.

De Betuweroute is de spoorvervoersector namelijk niet goed genoeg. De lijn loopt niet naar Noord-Europa, waar de haven van Hamburg domineert. De Europese spoorcorridor Rotterdam-Berlijn blijft via de vernieuwde Betuweroute en Betuwe-Linie 110 kilometer omrijden. Mansveld wil daarom veel meer goederentreinen toestaan tussen de Betuweroute en Oldenzaal. Ze rijden over bestaand spoor dwars door Overijsselse en Gelderse dorpen en steden. Dit leidt tot massaal protest.

Het Havenbedrijf Rotterdam en de provincies Gelderland en Overijssel becijferden hoeveel een compleet nieuwe Betuweroute-Noordtak zou kosten tussen Zevenaar en Oldenzaal. Ze kwamen eind 2014 op 2,4 miljard euro voor een goederenlijn langs de vernieuwde A18. In de Achterhoek en Twente reageerden bestuurders afwerend. Mansveld zette dit idee recent in de ijskast. Pas na 2020 mag erover worden gesproken.

'Betuwe. So nicht mit uns' luidt de protestleus in Elten. Tot in Oberhausen roerden burgers zich tegen de Betuwe-Linie. Tevergeefs. Achterhoekers en Twentenaren hoeven zich geen illusies te maken. Aan de horizon gloort een Noordtak. Protest hield Betuweroute noch Betuwe-Linie tegen. Het algemeen belang van de economie weegt steeds het zwaarst. Wat het ook mag kosten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden