Betrokken

"We beleven een sociaal-culturele aardbeving. We kennen geen ethiek meer, geen moraal, geen maatstaf, geen tien geboden en niets en niemand om in te geloven. Vandaar dat we ons maar thuis opsluiten. Met tien grendels op de deur. Want de cocon wordt een bunker. De wereld lijkt net zo'n chaos als ten tijde van de schepping. En wat is de reactie? We gaan naar huis, sluiten de deur af en trekken de dekens over het hoofd."

Dit is een citaat, in HP/De Tijd, van de Amerikaanse 'trendgoeroe' Faith Popcorn. Ik kwam het met de feestdagen tegen toen ik knipsels aan het opruimen was, en ik gaf mij over aan sombere reflecties. Hoe komt het dat zo weinig is overgebleven van dat brede engagement van twintig jaar geleden? Distantie en zelfs cynisme kenmerken sinds lang de mainstream in dit land. Ze zijn het handelsmerk van NRC Handelsblad, Volkskrant en VPRO, al vijftien jaar de dragers van de hier dominante cultuur.

Trouw houdt je betrokken - mooi hoor, maar dat is iets van een culturele minderheid die nog steeds niet kan accepteren dat solidariteit een versleten begrip is. Van tobbers die hun gevoel van verantwoordelijkheid voor 'de samenleving' nog niet overwonnen hebben en elkaar geregeld tegenkomen op studiedagen of in besturen en dezelfde soort bladen lezen. Een echte subcultuur dus. Want de meerderheid is vooral bezig met de eigen toekomst en de eigen cocon.

Zo zat ik somber te wezen toen ik op oudjaarsdag op de Forum-pagina van de Volkskrant een artikel las onder de kop Joegoslavische oorlog schreeuwt om actie van Europese burgers. Het was een bewogen oproep tot betrokkenheid zoals in de tijden van de anti-kernwapenbeweging. "Waar blijft de hartstocht waarmee honderdduizenden jaren achtereen tegen de kruisraketten te hoop liepen?"

Ik las het met waardering, die evenwel werd overspoeld door verbazing toen het tot mij doordrong dat de auteurs, Anet Bleich en Ewoud Nysingh, redacteuren buitenland van de Volkskrant zijn. Sinds wanneer mag maatschappelijke betrokkenheid weer?

De verbazing werd nog groter toen er 's avonds in NRC Handelsblad, ook zo'n exponent van de Nederlandse meerderheidscultuur, een artikel van gelijke strekking stond onder de verwijtende kop Er woedt een oorlog in het hart van Europa en het kan niemand iets schelen. Ook hier waren de auteurs twee bekende redacteuren van de krant, Peter Michielsen en Elsbeth Etty.

Was ik hier, op de overgang van het oude naar het nieuwe jaar, getuige van het zetten van de nieuwe trend? Ik kan het nog nauwelijks geloven. Maar waardering heb ik wel voor het - naar later bleek gezamenlijk - initiatief van de vier journalisten. Ik weet ook niet of in hun omgeving wel iedereen gelukkig is met de actie. Terwijl er nog steeds actiegroepen zijn die denken dat de Volkskrant 'hun' krant is en dus als vanzelfsprekend hun communiques tot nieuws verwerkt, doet de krant zelf al jaren moeite om hen van het lijf te houden, omdat veel sociale-actienieuws de aantrekkingskracht van de krant op yuppen en ondernemer beperkt. Nu is het wel zo dat de artikelen verschenen op de opiniepagina's en dat niet, zoals in de Volkskrant twintig jaar geleden, in de berichtgeving feiten en meningen dooreen worden gehusseld.

Een golf van reacties heeft de oproep overigens nog niet losgemaakt. Een slechte kwam er van Mient Jan Faber van het IKV. Twee dagen later al mat hij in een artikel breed uit wat zijn IKV allemaal doet in verband met Joegoslavie en dat is veel. Vorig jaar juli al lag er een uitvoerig plan voor een vredesbrigade als de vier journalisten nu bepleiten. "Informatie over veel van wat we doen is regelmatig aan de media toegestuurd. In de Volkskrant noch NRC Handelsblad is daar ooit over bericht, helaas."

Faber heeft weer eens groot gelijk maar zo'n reactie is zo contraproduktief. In plaats van dat hij blij is met de doorbraak en de nieuwe bondgenoten verwelkomt, zit hij hen af te katten alsof ze indringers zijn in zijn tuintje, groentjes die achteraan mogen aansluiten als ze hun mond houden.

Engagement mag weer. Het is niet meer meelijwekkend als je voor je betrokkenheid uitkomt. Vier bekende journalisten van de twee opinieleidende kranten van het land hebben (hoop ik) de nieuwe trend gezet. Een beetje sneu voor Trouw. Als de grote concurrenten het voortouw overnemen, kan ze een nieuwe slogan gaan bedenken. Het is het lot van de echte trendmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden