Betoverende beelden bij poëtische opera van Kaija Saariaho

Rachel Harnisch als Clémence in 'L'Amour de loin' in Antwerpen. (FOTO ANNEMIE AUGUSTIJNS) Beeld
Rachel Harnisch als Clémence in 'L'Amour de loin' in Antwerpen. (FOTO ANNEMIE AUGUSTIJNS)

Symfonisch Orkest en Koor van de Vlaamse Opera, solisten olv Koen Kessels met ’L’Amour de loin’ van Kaija Saariaho in een regie van Daniele Finzi Pasca op 18/9 in Vlaamse Opera Antwerpen. Daar nog op 21, 24, 26 en 28/9; in Gent op 6, 8, 10 en 13/10. Info: www.vlaamseopera.be

Er zijn weinig hedendaagse opera’s die zo herkenbaar en suggestief beginnen als ’L’Amour de loin’ van de Finse Kaija Saariaho. Op een ongrijpbaar grommend geluid in de laagte wordt door de componiste laag op laag gestapeld – kleur op kleur. Er is meteen van alles aan de hand in deze partituur. Woelende klanken die je met kracht de opera inzuigen en je daar twee uur gevangen houden.

De Vlaamse Opera presenteerde Saariaho’s succesvolle opera zaterdagavond in Antwerpen. Een opvallend jong en massaal opgekomen publiek was daar duidelijk in de ban van dit verhaal over verre en hoofse liefde. Er was groot gejuich toen dirigent Koen Kessels aan het slot Kaija Saariaho op het toneel haalde.

Na de wereldpremière in Salzburg (2000) begon ’L’Amour de loin’ aan een opmerkelijk opmars door de operawereld, en overal sloot men het werk in het hart. Pierre Audi introduceerde de opera in 2005 in het Muziekgebouw aan ’t IJ tijdens het Holland Festival, maar de Vlaamse Opera heeft de scenische première voor de Benelux. De enscenering is een co-productie met de English National Opera in Londen en de Canadian Opera Company in Toronto.

De Vlaamse Opera heeft sinds begin 2009 een nieuwe intendant in de persoon van de Zwitserse Aviel Cahn. Die schudde de boel flink op met enkele spraakmakende en ophef veroorzakende producties. Vernieuwend is dat Cahn een seizoen onder een overkoepelend thema probeert te vangen. ’L’Amour de loin’ – spelend in middeleeuws Aquitanië en Tripoli – is de openingsproductie binnen het seizoensthema ’Mijn Oriënt’. Hierna volgen nog ’Die Entführung aus dem Serail’, ’Semiramide’, ’Hérodiade’, ’Die Frau ohne Schatten’, ’Il ritorno d’Ulisse in patria’ en ’Aida’, allemaal opera’s met een flinke oriëntaalse link.

Cahn nodigde voor Saariaho’s opera zijn landgenoot Daniele Finzi Pasca uit. Deze theatrale duizendpoot is onder andere verantwoordelijk voor de voorstelling ’Rain’ van Cirque Éloize die nu door Nederland toert. Finzi Pasca deed voor ’L’Amour de loin’ de regie, de choreografie en de belichting. In al die onderdelen komt zijn ’circus’-achtergrond naar boven. Zijn voorstelling is wervelend, epaterend, poëtisch, afwisselend en kleurrijk – zinsbegoochelend is het woord dat er het best bij past.

Zo pareert Finzi Pasca dat ultrafraaie begin van Saariaho met een bombardement aan beelden. Binnen een paar minuten dwarrelt er een immens blauw doek vanuit het auditorium het toneel op, kleurt de achtergrond diepgroen, zakken er twintig lampen als in een choreografie naar beneden en begint troubadour Jaufré Rudel (een bijzonder fraaie rol van bariton Phillip Addis) zijn eerste chanson voor een vuurrode muur die kan bewegen.

De drie hoofdpersonages hebben elk twee alterego’s in de vorm van acrobaten. Die zweven en dwarrelen door de lucht en over het toneel en geven vaart aan een opera die op papier de schier onwaarneembare beweging heeft van stilstaand water. De liefde op afstand tussen Jaufré en Clémence wordt overbrugd door de tussen hen heen en weer laverende Pelgrim (sterke rol van mezzosopraan Katherine Rohrer). Als de twee geliefden elkaar dan eindelijk ontmoeten is hij stervende en richt zij zich tot de Heer: ’Seigneur, c’est toi l’amour de loin’.

Finzi Pasca bedacht een werkelijk wonderschoon tableau voor deze slotscène, waarin sopraan Rachel Harnisch als Clémence haar hart op hoofse en ontroerende wijze uitzingt. Dirigent Kessels was assistent van Kent Nagano bij de wereldpremière in Salzburg en heeft de opera dus volledig in de vingers. Knap hoe hij het uitstekende orkest en koor wist mee te krijgen in zijn onmiskenbare liefde voor dit werk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden