Betoog over moord op Els Borst maakte veel los

Een knuppel in het christelijke hoenderhok. Zo zou je het betoog van politiek historicus Ewout Klei en CDA'er Ibrahim Wijbenga over de achtergronden van de moord op Els Borst kunnen typeren. De krant publiceerde hun bijdrage in de krant van 11 februari. Zij stelden dat verdachte Bart van U. religieuze motieven had om haar te vermoorden.

'Zoals Pim Fortuyn en Theo van Gogh indirect zijn vermoord als gevolg van extreem-linkse en moslim-fundamentalistische haatcampagnes tegen hen, zo is Els Borst vermoord als indirect gevolg van de orthodox-christelijke hetze tegen haar', meenden Klei en Wijbenga. Ook al was de verdachte een man die leed aan ernstige wanen en probeerde zijn familie hem vergeefs op te laten nemen, het religieuze motief van deze christenfundamentalist mag niet worden weggerelativeerd, concludeerden zij. 'Natuurlijk hebben orthodoxe christenen in Nederland nooit opgeroepen Borst te vermoorden. Niettemin moeten ze toch een beetje kritischer naar zichzelf kijken', luidde hun oproep tot debat.

Dat debat is wat Trouw betreft voornamelijk op de opiniepagina's gevoerd. De meeste reacties op het betoog van Klei en Wijbenga waren kritisch. 'Het wezenlijke verschil met de moorden gepleegd door Volkert van der G. en Mohammed B, is dat deze heren weloverwogen en op grond van hun ideologie hun daad hebben gepleegd. Daarmee worden hun moorden extreem-linkse en moslim-fundamentalistische aanslagen. Bart van U. is, zoals het zich nu laat aanzien, een christelijke gestoorde man, die door wanen gedreven vreselijke daden heeft begaan', schreef Geert Jager uit Houten.

Docent godsdienstonderwijs Jan Slabbekoorn stelde dat Van U. juist tegen de kernwaarde van het christelijke geloof handelde 'en daarom kan niemand dit op het conto van het christelijke geloof schrijven of, met andere woorden, alle christenen verantwoordelijk houden'.

Wouter Beekers, directeur van het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, erkende in zijn bijdrage dat Van U. 'een publieke daad' had begaan.

Het was dus niet zo maar moord. Daarmee stelde Beekers zich op één lijn met D66-leider Alexander Pechtold die de moord op zijn partijgenote wel degelijk als een aanslag typeerde: 'Els is om het leven gebracht vanwege haar maatschappelijk en politiek baanbrekende werk op het gebied van euthanasie.'

Bart van U. zelf verklaarde bij zijn bekentenis in de rechtbank dat hij een 'goddelijke opdracht' had om Borst te doden. Zoals hij eerder naar eigen zeggen zijn zus had vermoord omdat ze voor abortus en euthanasie was.

Hoe je het wendt of keert, de religieuze overtuiging van Bart van U. speelde een rol bij zijn daden. Maakt dat alle christenen of het christendom verdacht? Vanzelfsprekend niet. Er zijn altijd idioten die op basis van hun ideologie of godsdienstige overtuiging iemand doden of een aanslag plegen.

De lijn doortrekkend naar het islamdebat zal de redenering moeten zijn dat in de hausse aan aanslagen plegers radicale religieuze motieven hadden. Maar dat dit nog niet betekent dat alle moslims terroristen zijn.

Dat lijkt een vanzelfsprekende conclusie, maar mijn indruk is dat in het huidige debat de grenzen soms vervagen.

Dat de rechter Bart van U. ontoerekeningsvatbaar verklaart, is niet uitgesloten, maar dat ontslaat ons niet van de verplichting het betoog van Klei en Wijbenga serieus te nemen.

Cees van der Laan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden