'Betogingswet doet denken aan Franco'

Spaanse regering beperkt demonstraties

MADRID - De Spaanse ministerraad stemt vandaag voor een wet die de wildgroei aan demonstraties aan banden legt. Wie zonder officiële toestemming de straat op gaat, riskeert hoge boetes. Spanjaarden spreken van de 'anti-demonstratiewet' en zeggen dat de regering hen de mond wil snoeren.

Door de economische crisis gingen de afgelopen jaren steeds meer Spanjaarden de straat op, vaak zonder de benodigde toestemming van de autoriteiten. Het bezetten van pleinen met tenten werd een nieuwe vorm van protest, net als het blokkeren van woningen van mensen die er door de bank waren uitgezet. Of 'escraches' waarbij mensen voor de huizen van ministers of bankiers demonstreren tegen hun beleid.

Om geen olie op het vuur te gooien, ondernemen gemeenten vaak geen actie tegen deze doorgaans vredige demonstraties. De politie grijpt alleen in als het uit de hand loopt. En dat gebeurt volgens de centrumrechtse regering steeds vaker.

Premier Rajoy (Partido Popular) wil met de 'Wet Burgerveiligheid', zoals deze officieel luidt, mensen niet het zwijgen opleggen maar juist burgers beschermen. De minister van binnenlandse zaken zegt dat de regering vooral 'ongeoorloofd gedrag' wil aanpakken en noemde de nieuwe wet "het antwoord op verschijnselen als de escrache".

Maar toen details over deze wet eerder deze maand uitlekten, ging er een golf van verontwaardiging door Spanje. Er werd verwezen naar de tijd onder dictator Franco (1936-1975) toen vrijheid van meningsuiting verboden was. Nu vinden er dagelijks demonstraties plaats, soms in het centrum van Madrid wel vier op een dag. Er is grote angst dat de regering met deze wet altijd wel een excuus heeft om demonstraties te voorkomen. Onder druk van burgers, juristen en oppositiepartijen is de wettekst toch iets aangepast.

Wie nu bijvoorbeeld zonder toestemming voor het parlementsgebouw in Madrid demonstreert, krijgt een boete van 30.000 euro in plaats van de oorspronkelijk bedachte 600.000 euro. Het bedreigen of beledigen van de ME wordt ook minder zwaar bestraft, maar kan alsnog oplopen tot een geldboete tussen de 1000 en 30.000 euro.

Linkse organisaties zijn ondanks deze afzwakkingen nog steeds verbolgen. Ana Colau, het boegbeeld van het Platform voor Hypotheekslachtoffers (PAH) dat al honderden huisuitzettingen wist te voorkomen, roept iedereen op de wet te negeren. "Wij zijn niet bang, we weten dat het volk de macht heeft", twitterde ze.

"Wat voor democratie ben je als mensen hun ongenoegen niet meer op straat mogen uiten", zegt Miguel Ángel Soto van Greenpeace. De organisatie hing deze week een groot spandoek aan een gebouw op Plaza de España in Madrid met daarop 'Nee tegen de anti-demonstratiewet'. Op last van de politie moest het dezelfde dag nog worden verwijderd.

Greenpeace zal gewoon doorgaan met actievoeren zoals het altijd doen. "Wij laten ons niet afschrikken door dictatoriaal gedrag. Die hele wet is gestoeld op angst. Politici in dit land zijn bang voor hun burgers, maar dat is hun eigen schuld want diezelfde politici hebben deze economische crisis veroorzaakt."

Juristen in Spanje noemen de wet discutabel. Woordvoerder van juristengroep Rechters voor de Democratie vindt het een 'autoritaire' maatregel: "De wet straft mensen met een afwijkende mening." Hoogleraar Recht Juan Cruz Alli noemt de nieuwe wet in de krant El País 'de makkelijkste weg voor de regering' en een 'maatregel uit onmacht'.

Dat premier Rajoy niets opheeft met demonstraties heeft hij meer dan eens laten blijken. Toen er vorig jaar een massale demonstratie voor het parlementsgebouw in Madrid was, zei hij: "De meerderheid van de Spanjaarden is stil. Zij demonstreren niet." Tot woede van velen bedankte hij die 'stille meerderheid'.

Escrache
Sinds begin dit jaar zijn met name politici van de regerende Partido Popular doelwit van demonstranten tijdens zogeheten escraches. Voor het huis of werk van politici en bankiers schreeuwen demonstranten leuzen en proberen zo iemand publiekelijk aan de schandpaal te nagelen. Escraches vinden hun oorsprong in Argentinië en werden in Spanje overgenomen door het Platform voor Hypotheekslachtoffers (PAH) dat sinds de oprichting vier jaar geleden ruim achthonderd huisuitzettingen wist te voorkomen. Op videokanaal YouTube circuleren video's van de protesten waarbij politici voor moordenaars worden uitgemaakt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden