Betogers Skopje roepen om vrijheid

Oppositie trekt samen op om te voorkomen dat Macedonië het nieuwe Wit-Rusland wordt

"Ik protesteer!" Het is de lijfspreuk geworden van een bont gezelschap. Tienduizenden studenten, gepensioneerden, ambtenaren en werklozen. gingen gisteren de straat op in de hoofdstad Skopje. De ontevreden Macedoniërs uit alle lagen van de samenleving hebben elkaar gevonden in hun afkeer van premier Gruevski.

De demonstranten eisten zijn aftreden. De menigte die zich bij het regeringsgebouw had verzameld scandeerde 'Ontslag, ontslag!' Oppositieleider Zoran Zaev sprak de menigte toe. "Ik ben hier met een duidelijke boodschap: Gruevski, houd op met tijd rekken en vertrek!" Ook voormalige diplomaten, mensenrechtenactivisten en journalisten spraken de menigte toe.

De lijst met grieven van de demonstranten is lang. De regering is autoritair, corrupt en ziekelijk verknocht aan de macht, zeggen de demonstranten. Alle sleutelfuncties moeten worden bezet door vertrouwelingen van de premier, en alle middelen zijn toegestaan om kritiek de kop in te drukken. "Het is niet langer uit te houden met deze criminelen", is de korte uitleg van een ambtenaar op een ministerie. Als zijn naam in de krant komt is hij zijn baan kwijt, zegt hij stellig. De jonge Sinisa Vasilevski voelt die druk om anoniem te blijven niet, hij werkt in de private sector. Maar zijn onbehagen is er niet minder om: "Ons recht om zelf te denken wordt beperkt."

Na een stortvloed aan schandalen is voor deze mensen de maat vol. De regering zou tienduizenden mensen afluisteren, samenzweren om politiegeweld in de doofpot te stoppen en op talloze andere manieren de samenleving manipuleren.

Zelfs tot het in scène zetten van een opstand aan toe. Onder de demonstranten is vrijwel niemand die gelooft dat de politie vorige week toevallig een gewapende groep Albanese rebellen op het spoor kwam en de strijd met hen aanbond. De veldslag in de stad Kumanovo kostte zo'n twintig mensen het leven en leidde de aandacht af van Gruevski's politieke problemen. "De regering heeft die jongens gewoon betaald", roept Anita Kapetanovic.

Of dat echt zo is, is niet te bewijzen. "Alles is op het niveau van speculatie", zegt Damjan Zdravev, die al jarenlang actief is in de burgerrechtenbeweging. "Het is gewoon te verknipt om te doorgronden op het moment."

Bij zoveel onduidelijkheid en manipulatie gaan geruchten een eigen leven leiden, en dat voedt de angst onder de demonstranten. Niemand weet waar hij aan toe is. Bij de eerste grote demonstratie op 5 mei kwam het tot heftige aanvaringen met de politie, waarbij tientallen gewonden vielen. Die dreiging hangt permanent in de lucht, zeker omdat iedereen denkt dat de regering provocateurs tussen de demonstranten heeft.

Zelfs voor piepkleine demonstraties de afgelopen week sloot de politie de wegen rond het regeringsgebouw af. Gisteren was de blokkade totaal. Agenten in rellenuitrusting staarden naar de demonstranten.

Die voelden zich geïntimideerd, maar een alternatief zien ze niet. "Er is geen andere weg", aldus de anonieme ambtenaar. "We moeten nu een stap zetten naar een vrijere samenleving, Anders worden we een soort Wit-Rusland."

Om dat tij te keren is meer nodig dan het aftreden van de regering.

Het laatste dat deze mensen willen is snelle nieuwe verkiezingen, want die worden toch weer gestolen. Al demonstreerden zij gisteren zij aan zij met de sociaal-democratische oppositieleider Zaev, dat wil niet zeggen dat ze hem zomaar vertrouwen.

"Om de democratie in Macedonië op orde te krijgen is heel veel tijd nodig", zegt Zdravev. Hij wil een overgangsregering van alle partijen die nieuwe verkiezingen organiseert. Dat biedt de beste kans om alle belangen te balanceren, anders ruil je de ene autoritaire regering in voor de andere.

Dat laatste is in de regio wel gebruikelijk, maar Zdravev is optimistisch dat het deze keer anders kan gaan. Macedoniërs, Albanezen, partijpolitici en onafhankelijken die elkaar een paar jaar geleden nog de tent uit vochten, trekken nu samen op, constateert Zdravev tevreden. "We hebben in ieder geval de goede mix."

Sympathisanten van de regering willen vandaag een tegendemonstratie houden. Maar voorlopig kamperen hardnekkige demonstranten nog voor het regeringsgebouw, zonder intentie om te vertrekken. Dinsdag zullen Zaev en Gruevski de balans kunnen opmaken van beide betogingen als ze te gast zijn bij het Europees Parlement om te praten over een oplossing van de crisis.

OPINIE 25, COMMENTAAR

Een uiteenspattend Macedonië is het laatste wat Europa kan gebruiken

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden