Bestuurlijk succes breekt politiek talent nu op

Arie Slob moet weggelopen orthodoxe kiezers met conservatiever geluid zien terug te winnen

De eerste keer dat het politiek talent van André Rouvoet opviel, was toen hij eind 1994 als kersvers Kamerlid zitting nam in de parlementaire enquêtecommissie-Van Traa. Tijdens dat spannende onderzoek naar de drugsmisdaad in Nederland, dagelijks op de televisie, bleek dat de kleine christelijke Reformatorische Politieke Federatie ook een ander type volksvertegenwoordiger kon voortbrengen.

De jonge Rouvoet hanteerde niet de stijl van de leiders van de RPF uit de jaren daarvoor. Leen van Dijke maar vooral diens voorganger Meindert Leerling waren evangelistische politici, die de Bijbel niet alleen als leidraad hadden, maar het Woord nadrukkelijk probeerden te verspreiden, ook in hun politieke werk.

Het veelbelovende Kamerlid Rouvoet was echter meer een type als Gert Schutte, de toenmalige leider van het Gereformeerd Politiek Verbond, de partij waarmee de RPF later zou fuseren tot de huidige ChristenUnie. Zoals het 'parlementaire geweten' Schutte de hand zowel op de Bijbel hield als op als de grondwet en het reglement van orde, was ook de christen-politicus Rouvoet eerder bestuurlijk en politiek behendig dan evangelisch.

Het is pikant dat precies die stijlbreuk André Rouvoet nu, zeventien jaar later, opbreekt. Zijn bestuurlijk-politieke successen worden erkend in de ChristenUnie, maar de krimpende partij heeft er weer behoefte aan dat het christelijke verhaal nadrukkelijker over het voetlicht wordt gebracht. En dat vergt een andere politieke leider dan de huidige man met diens 'van God gegeven gave voor politiek', zoals opvolger Arie Slob hem gisteren betitelde.

Slob moet nu als nieuwe fractieleider en politiek aanvoerder de nieuwe route uit gaan stippelen en een antwoord formuleren op de vrij scherpe kritiek die in de partij opborrelde na de tegenvallende resultaten bij de Kamerverkiezingen van vorig jaar en de afgelopen Statenverkiezingen. In het rapport 'Met hart en ziel', waarmee de Nunspeetse wethouder Nico Schipper het zelfonderzoek van de kwakkelende ChristenUnie ter hand nam, staat dat de 'bevlogenheid' uit de partij dreigt te verdwijnen. Er zou te bestuurlijke taal klinken vanuit de Kamerfractie die terug in de oppositie was geplonsd, maar had geroken aan de macht in het kabinet-Balkenende IV, waarin Rouvoet tweede vice-premier en minister voor jeugd en gezin was. Een lastige conclusie van het rapport-Schipper: de ChristenUnie was niet meer duidelijk herkenbaar als een echte christelijke partij.

Wanneer Arie Slob straks op het partijcongres van 14 mei de partij gaat uitleggen hoe het profiel de komende jaren dan wel moet worden, moet hij ook rekenen met de interne kritiek dat de ChristenUnie 'te linksig' is geworden. Vooral in oude bolwerken, zoals Spakenburg, Bunschoten, Urk, Elburg of Putten werd ongekend veel verloren want die kiezers hebben daar niet zoveel op met het 'christelijk-sociale' stempel van Rouvoet en zijn aanhangers. Dat sociale klinkt tegenwoordig te veel als socialistisch. Bovendien vinden de traditionele kiezers de partij ook nog eens te groen. Eerder deze week vertelde de voorzitter van kiesvereniging Bunschoten-Spakenburg, Jef Landman in deze krant: "Spakenburgers zijn hardwerkende burgers met het hart op de goede plaats. Ze zijn altijd bereid andere mensen te helpen. Ze zijn heel sociaal, alleen zijn ze niet links."

De band tussen de kerkgang en een vaste politieke keuze is tegenwoordig minder vanzelfsprekend en veel weggelopen kiezers uit de christelijk-orthodoxe bolwerken zweefden naar partijen waar ze wel een onversneden conservatief geluid beluisterden, de PVV, het CDA of zelfs de liberalere VVD.

Om die kiezers terug te winnen maakt Rouvoet nu plaats. Nog altijd meent hij zelf dat er niks mis mee is wanneer de vlag 'christelijk-sociaal' boven de CU wappert. Nog altijd herinnert hij er aan dat onder die vlag de partij op wist te krabbelen uit de barre jaren van het Paarse kabinet, toen de christelijke politiek voorgoed naar de marge leek te zijn geduwd. "Ik heb geen existentiële twijfel over het christelijk-sociale profiel", hield Rouvoet met het oog op die successen gisteren bij zijn vertrek vol. Maar hij gaf ook onverbloemd toe: "We zijn onderweg iets kwijtgeraakt."

Dat vereist een reflectie op de afgelopen jaren waarvoor Rouvoet zichzelf niet de aangewezen leider voelt. Het terugwinnen van weggelopen orthodoxe-christenen lijkt Arie Slob echter niet zomaar te kunnen doen met alleen maar een zalvende christelijke toon oude stijl. Alleen maar meer het evangelie uitdragen is geen oplossing, analyseerde oud-minister Eimert van Middelkoop onlangs. Van Middelkoop wees er op dat de ChristenUnie een 'gewone partij' is geworden met zwevende kiezers en dat het automatisme van vroeger voorbij is, toen een groot deel van de orthodoxe-christenen vanzelfsprekend CU stemde. Van Middelkoop stelde vast dat de aanhang simpelweg veel conservatiever is dan er lang in Den Haag werd gedacht. Daarom ziet het er naar uit dat Slob vooral een conservatiever oppositiegeluid moet laten horen. Daar zal het minderheidskabinet van Mark Rutte hoopvol naar uitkijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden