Beste coaches zijn gelouterde mannen

Louis van Gaal tijdens een training van Oranje.Beeld getty

Met vier gerenommeerde voetballanden in de halve finales dient zich een gepast sluitstuk aan voor het WK 2014 - en is andermaal bevestigd dat uiteindelijk in zo'n toernooi toch veel weer wordt genormaliseerd. Ook in Brazilië hielden verrassende spelers of ploegen, Colombia met James Rodriguez voorop, het niet vol tot het eindstadium, waarin de strijd tussen Zuid-Amerika en Europa door vertrouwde namen zal worden beslecht.

Dat Nederland op bovenstaande toon in deze fase in een rijtje zou worden geplaatst met Brazilië, Duitsland en Argentinië, de overige halve-finalisten, was gezien de op voorhand weinig imponerende staat van de ploeg niet te voorzien geweest. Maar bondscoach Louis van Gaal heeft in de achterliggende weken een huzarenstukje afgeleverd, en op basis van zijn in het verleden opgebouwde naam misstaat Nederland niet in het resterende veld - zeker in het buitenland zal dat allerwegen zo worden gevoeld.

Met z'n 62 jaar is Van Gaal de een na oudste van de overgebleven coaches, na de 65-jarige Braziliaan Felipe Scolari. De Argentijn Alejandro Sabella (59) is een bijna-zestiger, en met z'n 54 jaar - en zijn toch steeds opmerkelijker carrière - is de Duitser Joachim Löw in dit opzicht, en misschien niet alleen in dit opzicht, een vreemde eend in de bijt. De (met een beetje smokkelen) drie zestigers versterken het gevoel dat de beste bondscoaches toch de gelouterde mannen zijn die de beste voetballers van hun land met iets van een vaderfiguur kunnen bezig- en onderhouden.

Schuchterheid
Met Frankrijk en België sneuvelden in de kwartfinales langs de kant twee oud-voetballers van een nog jongere generatie: Didier Deschamps en Marc Wilmots, beiden 45 jaar. In de voorgaande stadia van het toernooi was bevestigd dat voor Frankrijk de donkere jaren voorbij zijn, terwijl het als zo talentrijk beschouwde België uiteindelijk in schuchterheid ten onder ging - bepaald niet in de geest die zijn coach als speler had uitgestraald. Tevens strandde Colombia, aan de hand in dat geval weer van een zestiger, de 64-jarige en op het Zuid-Amerikaanse continent gerespecteerde José Pekerman.

Het waren drie landen waarop, zoals bij elk toernooi, her en der de hoop was gevestigd van enige vernieuwing dan wel verandering, maar ze moesten toch weer buigen voor de gevestigde orde: voor respectievelijk Duitsland, Argentinië en Brazilië.

De grootste teleurstelling voor wie iets nieuws verlangde, was het magere verweer van Colombia tegen de gedoodverfde, maar nog niet al te imposante favoriet Brazilië. Rodriguez, een surprise als tot dusverre bij Monaco in de Franse competitie relatief verscholen dribbelaar, was al omarmd als een nieuwe ster en de beste speler van het WK. Maar dat laatste is hij niet - dat kan niet, als je al in de kwartfinale verdwijnt.

Felipe ScolariBeeld epa
Joachim LöwBeeld epa
Alejandro SabellaBeeld ap

Brazilië toonde ook letterlijk zijn kracht in de voorbije ronde, waarin in vier wedstrijden slechts vijf doelpunten vielen. Ook dat zal dagdromers, verlekkerd door het record van 136 treffers in de groepsfase, zijn tegengevallen. Maar zo werkt het nu eenmaal, als het er echt om gaat spannen. "Als je iets moois wilt zien, ga je maar met je vrouw naar de film", zei de Nederlandse oud-international Mark van Bommel ooit. Zo denken voetballers die in deze fase winnen, de Argentijnen bijvoorbeeld in het laatste deel van hun duel met België, en laten we maar weer eens eerlijk (en eufemistisch) zijn: het voetbal van Nederland kan aan de schoonheidsidealen evenmin voldoen.

Messi
In de overgebleven kampen zijn bovenal in de voorbije weken de krachten gebundeld. Door het nestortype Scolari op grofweg dezelfde manier als waarop hij Brazilië met hechte blokken en nauwelijks swingend spel in 2002 naar de wereldtitel loodste, en door Van Gaal met een twee-sporenaanpak: de familiaire 'touch', met vrouwen en kinderen in de nabijheid, en een diepgaande tactische begeleiding.

Van de Argentijnse coach Sabella wordt gezegd dat hij, in 2011, op voorspraak van Lionel Messi is aangesteld, zoals de sterspeler bij Barcelona zijn alweer verdwenen landgenoot Gerardo Martino had aanbevolen. Maar van een pleidooi van 's werelds beste voetballer voor Sabella is weinig tot niets te traceren.

Iets anders is dat Sabella, in eigen land wel degelijk een coach van stand als winnaar van de Zuid-Amerikaanse Champions League met Estudiantes, het Messi naar de zin wil maken. "We gaan ervoor zorgen dat hij rustig en kalm is", zei Sabella tegen het einde van het afgelopen seizoen. Maar welke coach zou dat niet doen - en daarbij: voor een bondscoach is zo'n houding een eerste vereiste.

Soepel spel
Rest Löw, de aanhoudend intrigerende Duitser. Hij is, zonder noemenswaardige voetbalachtergrond, van de vier verreweg de langst dienende bondscoach - acht jaar nu al in functie, en zijn contract is tot 2016 verlengd. Löw reikte met Duitsland tot de finale van het EK 2008 en nu voor de derde keer tot de laatste vier, na het WK 2010 en het EK 2012. Een prijs werd nog niet gewonnen, maar het mag een prestatie van formaat heten dat aan zijn hand onverminderd soepel wordt gespeeld - met voorlopig in Brazilië het beste combinatievoetbal, uitgevoerd door een keur aan dynamische middenvelders.

Maar of dat het zwaarst kan wegen, is de vraag in het landenvoetbal met zijn andere wetten. Ook omdat coaches de tijd niet hebben om patronen in te slijpen zoals bij clubs, kunnen elementen als geestkracht en opofferingsgezindheid gewichtiger zijn.

Het kan een van de verklaringen zijn voor het gevoelsmatig niet al te hoogstaande voetbal met zijn geringe speelruimtes, waarin in de kwartfinale vier van de vijf doelpunten uit standaardsituaties als vrije trappen en hoekschoppen vielen. Maar dat laat onverlet dat de ontknoping nu al interessant mag heten - met bijvoorbeeld de vraag of gebroken kan worden met de traditie dat in Zuid-Amerika nog nooit een Europees land de eindzege behaalde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden