Bespreek het onbespreekbare

Nu het rapport van de commissie-Deetman over misbruik in de rooms-katholieke kerk is afgerond, staan plaatselijke parochies voor de vraag: hoe nu verder? Hoe ga je om met slachtoffers en daders, in een en dezelfde geloofsgemeenschap?

'De eerlijkheid gebiedt te zeggen: stiekem had ik gehoopt op meer belangstelling." Diaken Coen van Loon van de Sint Maartenparochie laat net zijn parochianen uit. Zo'n vijftig mensen kwamen woensdagavond naar de Leersumse Sint Andrieskerk, voor een bijeenkomst over het misbruikschandaal.

De schok van het rapport- Deetman dreunt op de Utrechtse Heuvelrug nog flink na. "Het komt erg dichtbij", zegt Van Loon. In de parochie hebben zich verschillende slachtoffers gemeld van de plaatselijke pastoor, die altijd zo geliefd was. Er loopt een onderzoek naar de klachten, en de pastoor is zo lang het onderzoek duurt geschorst door het bisdom Utrecht. Wat de kwestie precies doet met de parochianen vindt diaken Van Loon lastig te zeggen. "Men wil er liever niet over praten."

Daarom leek het de diaken goed om bijelkaar te komen. "We willen de kwestie bespreekbaar maken. Ook al blijkt dat lastig." Toen de parochianen van het initiatief hoorden, vertelt Van Loon, varieerden de reacties van: "Moeten we daar nou echt een avond aan wijden?", tot: "Ik heb er niets mee te maken", of: "Het heeft mijn interesse niet."

De parochianen die er wel zijn, willen vooral weten: hoe nu verder? Hoe ga je om met slachtoffers en daders, in een en dezelfde geloofsgemeenschap? Leersum is een van de eerste plaatsen waar kerkgangers over deze vragen in gesprek gaan.

Er zijn drie experts uitgenodigd: Theoloog Erik Borgman, psychologe Anke Bisschops, die plegers van seksueel misbruik begeleidt, en Guido Klabbers, voorzitter van de slachtofferkoepel Klokk (Koepel landelijk overleg kerkelijk kindermisbruik), zelf ook slachtoffer.

Klabbers is blij met het initiatief om plaatselijk in gesprek te gaan. "Een paar weken terug is in Hengelo een monument onthuld. Iets met een geel hondje. Wat een treurigheid." Dan vindt hij deze avond zinvoller.

Erik Borgman wil de parochianen ervan doordringen, zegt hij, dat het kwaad - nu in de vorm van seksueel misbruik - onder hen is. "Laten we daarvan leren. Nooit zeggen: nu weten we het wel. We moeten alert blijven, op dingen die we nog niet weten."

Het advies van psychologe Bisschops: luister naar het verhaal van de slachtoffers, wees bereid ook de pijnlijke dingen te horen, zelfs als iemand de 'gore details' kwijt wil.

Een dame op leeftijd heeft een briefje meegenomen. Ze heeft haar vraag voor de deskundige thuis alvast opgeschreven. "Waarom krijgt toch steeds weer, terwijl misbruik overal voorkomt, alleen de kerk de volle laag?" Borgman: "De kerk is een makkelijk doelwit. Maar dat het ook elders voorkomt, zou voor ons niet moeten uitmaken."

Een man wil weten wat het zegt dat twee derde van de daders ooit zelf slachtoffer van misbruik was. Zijn de slachtoffers van nu de daders van straks? Bisschops: "We hebben inmiddels veel psychologisch inzicht. We weten dat het goed is om erover te praten, gevoelens niet diep weg te stoppen, zoals men vroeger deed."

De hele avond is de naam van de geschorste pastoor niet gevallen. Tijdens de koffie wil een oudere heer er wel iets over kwijt. "Wij waren niet gek. We vermoedden wel dat er iets gaande was: Hij deed zo close met de misdienaars."

Maar met voorgevoelens kun je niet zoveel. "Ik word er treurig van. Wij dachten, je komt er toch niet doorheen, door die macht. In mezelf wilde ik wel vloeken, of een schop geven. Maar ja, het zijn toch allemaal zeer geëerde mensen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden