Bespioneren van 'vrienden' gaat gewoon door

Archieffoto van de Amerikaanse president Barack Obama en de Duitse bondskanselier Angela Merkel.Beeld reuters

De pijnlijkheden blijven zich opstapelen in de relatie tussen de Verenigde Staten en bondgenoot Duitsland. Dit weekeinde meldden Duitse media dat het afluisteren van bondskanselier Angela Merkel door de Amerikanen al in 2002 begon, en dat de Amerikaanse president Obama er persoonlijk weet van had.

Wie wist nou wat wanneer?
Daarover bestaan onzekerheden. Dat Merkels mobiel inderdaad is afgeluisterd, lijdt weinig twijfel. Volgens het tijdschrift Der Spiegel zou dat al sinds 2002 het geval zijn - lang voordat Merkel bondskanselier werd. Wat er precies in de gaten gehouden werd, is niet duidelijk: alleen met wie ze belde, of ook de inhoud van haar gesprekken.

President Obama zou Merkel vorige week hebben gezegd dat hij persoonlijk niet op de hoogte was van afluisterpraktijken van zijn geheime dienst NSA. Bild zette daar dit weekeinde vraagtekens bij. Volgens het Duitse boulevardblad, dat sprak met een anonieme Amerikaanse inlichtingenfunctionaris, zou Obama wel degelijk op de hoogte zijn gesteld - in 2010, door het hoofd van de NSA Keith Alexander. Hij zou niets hebben ondernomen om het afluisteren te stoppen. De NSA ontkende gisteren dat Obama iets van Alexander had gehoord. Maar níet dat hij van de operatie wist.

Waarom zouden de Amerikanen de telefoon van bondgenoot Merkel eigenlijk willen afluisteren?
'Je luistert vrienden niet af', zei Merkel na de onthullingen van vorige week. Dat is naïef, al was het maar omdat staten geen vrienden hebben, maar slechts belangen - zoals de Franse president De Gaulle het eens mooi verwoordde. Als het in het belang van de Verenigde Staten is om Duitse leiders af te luisteren, zullen de Amerikanen dat dus niet laten.

Die belangen zijn zo op te noemen. Duitsland is Europa's belangrijkste economische macht, en de beslissingen die in Berlijn vallen hebben dus directe economische repercussies voor het continent en daarmee voor de rest van de we-reld. Tijdens de economische crisis was het voor de Amerikanen bijvoorbeeld van wezenlijk belang te weten of de Duitsers van plan waren Griekenland te blijven steunen.

Op dit moment is het voor de Amerikanen interessant om in de gaten te houden welke kant het opgaat in de Duitse coalitieonderhandelingen. Gaat Merkels CDU in zee met de SPD of met de Groenen? Het kan consequenties hebben - bijvoorbeeld voor internationale vredesmissies - waar de Amerikanen graag weet van hebben.

Dus het bespioneren van 'vrienden' zal gewoon doorgaan?
Waarschijnlijk wel, en trouwens niet alleen door de Amerikanen. Dat wil niet zeggen dat de VS zich helemaal niks aantrekken van de ophef onder bondgenoten over de aard en omvang van de Amerikaanse spionage-activiteiten.

Zo liet Obama zijn onderminister voor binnenlandse veiligheid Lisa Monaco vrijdag een opiniestuk in USA Today schrijven. Daarin schreef ze dat Obama een evaluatie van de enorme spionagemogelijkheden wenst, ook 'met betrekking tot onze buitenlandse partners'. "We willen zeker weten dat we informatie verzamelen omdat we die nodig hebben, niet omdat we het kunnen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden