Beslisser op de achtergrond

De voormalige mannen van Shell zitten overal. Ze laten zich gelden in de bestuurskamers van Nederlands grootste bedrijven. Als commissarissen. Een beetje beursonderneming in Nederland wil namelijk graag een familielid van de Shellclan als commissaris.

Een van die mannen is Henny de Ruiter. Hij wordt ook wel de meest invloedrijke topfunctionaris van Nederland genoemd. Sinds deze week is hij als commissaris van Corus tijdelijk aangesteld als uitvoerend bestuurder bij het staalbedrijf. De commissarissen van Corus stuurden dinsdag, amper een jaar na de fusie (van Hoogovens en British Steel), hun twee directievoorzitters de laan uit. De Nederlander Fokko van Duyne en de Brit John Bryant werden te licht bevonden om de malaise bij het zwaar verlieslijdende Corus aan te pakken.

Want er moet weer gereorganiseerd worden. Aan Henny de Ruiter en zijn Britse collega Sir Brian Moffat voorlopig de taak om dat uit te voeren. De crisis bij Corus zit diep. Dagelijks verliest het bedrijf miljoenen als gevolg van het dure pond en de inzakkende staalmarkt. De recente herstructureringen onder leiding van Van Duyne en Bryant hebben te weinig zoden aan de dijk gezet.

Een pijnlijke conclusie. Ook voor De Ruiter, die bevriend is met Van Duyne. Maar het is typerend voor de man met de zachte stem. Moeilijke en ingrijpende besluiten zal hij nooit uit de weg gaan.

Nog altijd houdt De Ruiter (66) kantoor bij Shell, het bedrijf waar hij zijn hele leven werkte. Voor de voormalige leden van de groepsdirectie en huidige commissarissen heeft de oliegigant volgens goed gebruik permanent werkruimte en secretaresses beschikbaar. De Ruiter gaat bijna dagelijks naar de Carel van Bylandtlaan in Den Haag. Daar staat het statige hoofdkantoor van Shell International. Hij zit er op de eerste verdieping, naast oud collega's als Lo van Wachem en tot voor kort Huub van Engelshoven. Beiden hebben eenzelfde professionele achtergrond als De Ruiter. In de top tien van machtigste mannen in Nederland, die aangevoerd wordt door De Ruiter, bekleden zij respectievelijk de vijfde en tiende plaats, aldus het boek XXL van financiële auteurs Marcel Metze en Jos van Hezewijk.

Van oorsprong is De Ruiter scheikundig ingenieur, een echte 'Delftenaar'. Hij begon in 1956 als onderzoeker bij het Shell-lab in Amsterdam, om via allerlei buitenposten (onder meer Thailand en Laos) in 1983 het allerhoogste echelon van de organisatie te bereiken: hij werd lid van de groepsdirectie en verantwoordelijk voor de financiën. Elf jaar later ging hij met pensioen.

Ondanks zijn maatschappelijke positie is De Ruiter nooit een opvallend figuur geworden. Interviews heeft hij amper gegeven. Het is niet voor niets dat De Ruiter bij het grote publiek amper bekend is. Ooit speelde de kettingroker nog in het nationale volleybalteam. Tegenwoordig houdt hij het op zwemmen, 'omdat ik last heb van mijn rug'. Een tengere, niet al te grote man. Krijt streeppakken of vlinderdassen, zoals collega Engelshoven draagt, zijn aan hem niet besteed.

In het bedrijfsleven opereert hij liever op de achtergrond, achter de schermen. Je merkt nooit veel van hem en in vergaderingen zegt hij weinig, zeggen collega's. Hij lobbyt liever vooraf. Later, tijdens vergaderingen, blijken mensen het dan ineens wel met hem eens te zijn. En zo laat hij als commissaris buiten Corus ook zijn stem gelden bij bedrijven als Ahold, Beers, IBM, Vopak, Wolters Kluwer en Aegon.

De afgelopen jaren heeft De Ruiter zich tegen wil en dank vooral ontwikkeld tot een snoeiharde beslisser en een fusiespecialist. Een paar voorbeelden. Onder zijn toezicht fuseerde havenbedrijf Pakhoed vorig jaar toch met branchegenoot Van Ommeren. Aanvankelijk was een eerder voorgenomen fusie tussen beide bedrijven mislukt doordat het management van de twee ondernemingen het niet met elkaar eens kon worden. Een van de hoofdrolspelers was daarbij Pakhoed-topman Nico Westdijk, een goede kennis van president-commissaris De Ruiter. Het verhinderde De Ruiter echter niet een paar maanden later de fusie van Pakhoed en Van Ommeren alsnog af te dwingen. Een van de slachtoffers: Westdijk.

Bij de mislukte fusie van Wolters Kluwer en Reed Elsevier speelde De Ruiter op de achtergrond ook een beslissende rol. Als president-commissaris van Wolters Kluwer was De Ruiter samen met zijn collega Pierre Vinken van Reed Elsevier een van de architecten achter de fusiepoging van de twee uitgeverijen in 1997. Vinken en De Ruiter waren en zijn goede bekenden van elkaar. Ze kennen elkaar van een eetclub (De club van Acht) en De Ruiter is ook lid van Vinkens Republikeins Genootschap. ,,Toen ik later een keer een vergadering had bij Ahold, had de hele raad van bestuur een oranje stropdas om, om mij te pesten'', vertelde hij eens.

De fusie tussen de uitgevers, die in het bijzonder door Pierre Vinken zo werd gekoesterd, werd op het allerlaatste moment afgeblazen. Een onverwacht besluit dat zelfs Wolters Kluwer topman Cor van Brakel overviel. Het bleek achteraf een zet te zijn geweest van De Ruiter. De Brits-Nederlandse tegenstellingen binnen Reed Elsevier waren hem te veel tegen gaan staan. Een fusie met Wolters Kluwer zou die problemen nooit hebben kunnen oplossen. En daarmee was zijn eetmakker Vinken weer een illussie armer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden