Opinie

Beslis niet voor anderen hoe zwaar kanker is

Paralympisch atleet Bibian Mentel schreef een boek over kanker. Beeld ANP
Paralympisch atleet Bibian Mentel schreef een boek over kanker.Beeld ANP

Laat mensen die kanker hebben zelf bepalen hoe dat voelt, bepleit ex-kankerpatiënt en tekstschrijver Marianne Roelofs.

Voordat ik van wal steek: kanker is een nare ziekte. Laat daar absoluut geen misverstand over bestaan. Alleen, moeten we het zwaarder maken dan het wellicht is? In dit stuk een pleidooi voor meer oordeelloosheid, ruimte en openheid naar mensen die de diagnose hebben (gehad), en hun geliefden.

'Kanker' is een containerbegrip. Een begrip dat vaak gepaard gaat met beelden van operaties, uitzaaiingen, chemo's, bestralingen en andere moeilijke behandelingen. Als je geluk hebt, word je beter, na een lange lijdensweg. Maar het doembeeld is bijna altijd de dood.

Toch? Of heb jij een ander beeld?

Chronische ziekte

De realiteit: volgens de statistieken krijgt één op de drie mensen kanker. De rest heeft er dus - onvermijdelijk - mee te maken. En dat is zwaar, helemaal vanuit bovenstaand perspectief.

Maar moeten we het zwaarder maken door er bij voorbaat al vanuit te gaan dat het zwaar is? De ene kanker is immers de andere niet, en dat geldt ook voor mensen. Iedereen is anders en gaat er op zijn eigen manier mee om.

Ook doodgaan aan kanker is tegenwoordig geen zekerheid meer. Heel veel mensen genezen en voor veel mensen is het een chronische ziekte. Ook al wordt soms, helaas, aan kwaliteit van leven ingeboet. Maar ook dan is het maar net hoe je er in staat. Snowboard-ster Bibian Mentel blaast zelfs het gros van de gezonde mensen nog omver met haar levenslust en daden.

Goedbedoeld

Nadat ik de diagnose kanker kreeg, hoorde ik onder andere:

In het ziekenhuis: 'Of ik naar de stiltekamer wilde.'
Op straat: 'Dat ik op een keerpunt in mijn leven stond.'
En ook: 'Dat ik het leven weer terug gekregen had...' - toen bleek dat ik genezen was.
Of: 'Dat ik wel wat heb meegemaakt de afgelopen tijd. Dat ik er nu misschien geen last van heb. Maar dat dit wellicht later nog komt.'

Allemaal voor mij 'zware' opmerkingen waar ik niets mee kon en kan. En weet je wat het 'erge' is: ze zijn allemaal goedbedoeld.

Waar het aan schort, is openheid. Ook Bibian Mentel schreef in haar boek 'Kut kanker' dat mensen bang zijn voor het grote k-woord. Dat ze niet weten wat ze moeten zeggen of schrijven.

En dan is er ook nog het schuldgevoel. Onlangs stond in deze krant een interview met langeafstandszwemmer Maarten van der Weijden. "Ik voel me schuldig tegenover de mensen die het niet hebben overleefd." Dan genees je, maar krijg je er een levenslange last bij....

Moeten we dit willen met z'n allen? Nogmaals: kanker is allesbehalve leuk. Ik ben dolblij dat ik er snel, en met alleen een operatie, van verlost was. En dat het voor mij licht voelt.

Daarom pleit ik ervoor om mensen die kanker hebben (of hadden) zelf te laten bepalen hoe licht of hoe zwaar het is (of was). Treedt ze open en zonder oordeel tegemoet. En kijk eerst eens hoe ze zelf reageren, voordat je in vooringenomenheid en standaardreacties vervalt, of je eigen pijn projecteert. Want als het zwaar is, hoeft het niet nóg zwaarder te worden. En als het licht voelt, voelt het licht - ook al is dat voor jou onvoorstelbaar. En tors alsjeblieft niet de kankerlast van anderen met je mee, daar wordt het leven niet lichter van.

Lees ook: Het grote, zwarte gat na de kanker

Voor een op de drie jonge kankerpatiënten dreigt een jaar na genezing sociaal isolement, blijkt uit nieuw onderzoek. Sophia Sleeman: 'Ik had absoluut geen zin meer om te praten over drank en oppervlakkige dingen.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden