Beslechten Rusland, Iran en Turkije de eindstrijd in Syrië met woorden of wapengekletter?

De Russische president Poetin, zijn Iraanse collega Hassan Rouhani en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan (vlnr) staan de pers te woord na hun top over Idlib in Teheran.Beeld AFP

De Turkse en de Russische president bezochten hun Iraanse collega om over de Syrische eindstrijd te praten. Daarbij hanteerden zij ieder zo hun eigen agenda.

Idlib, het laatste bolwerk dat nog in handen is van de rebellen in Syrië, dreigt te vallen. Daarom spitste het overleg tussen de Turkse president Erdogan, zijn Russische collega Poetin en de Iraanse president Rohani zich toe op de situatie daarna. Want gastheer Rohani maakte aan het begin van het overleg in Teheran nog maar eens duidelijk dat ‘het bloedvergieten in Syrië bijna ten einde is’. 

Of die eindstrijd met wapengekletter of met diplomatie moet worden beslecht, daarover verschilden de drie presidenten van mening.

Zo opteerden Rusland en Iran, die de Syrische regering van Assad steunen, voor een militaire aanval. Een complete Syrische overwinning zal ook op hen als bondgenoten afstralen. Poetin benadrukte al eerder dat ‘de terroristen totaal vernietigd moeten worden’. Ook Iran wil er zeker van zijn dat de rebellen volledig worden uitgeschakeld. 

In Idlib zitten tienduizenden opstandelingen die tot verschillende groepen behoren. Veel van hen komen uit andere regio’s van het land, zoals Aleppo en Oost-Gouta. Toen het Syrische leger die plekken innam, kregen de rebellen bij hun overgave een vrijgeleide naar Idlib.

Het meest te verliezen

De Turkse president pleitte daarentegen voor een wapenstilstand. Ankara steunt een deel van de opstandelingen en ziet niet graag dat zij van het toneel verdwijnen. Erdogan stuurde eerder al honderden militairen naar Idlib die een soort buffer tussen strijders van de opstandelingen en Syrische militairen moeten vormen. Daarmee komt Turkije een afspraak na die het eerder met Iran en Rusland had gemaakt om de situatie in Idlib te de-escaleren. “We willen niet dat Idlib een bloedbad wordt aangericht”, zei Erdogan. “Een aanval zal uitlopen op een catastrofe.”

Van de drie leiders  had Erdogan waarschijnlijk het meest te verliezen. De Turkse president vreest dat zijn land nog meer vluchtelingen zal moeten opvangen als het uit de hand loopt in Idlib. 

Al zo’n 3,5 miljoen Syriërs hebben sinds het begin van de oorlog hun toevlucht gezocht tot Turkije. De Verenigde Naties schatten dat mogelijk nog 800.000 mensen richting de noorderbuur zullen trekken. Turkije heeft de zuidelijke grens al afgesloten.

Een humanitaire corridor, waar VN-gezant in Syrië Staffan de Mistura eerder toe opriep, is nog niet van de grond gekomen. Hij hoopt dat door zo’n corridor de burgerbevolking – er wonen zo’n 3 miljoen mensen in de Idlib-provincie – tijdelijk naar veiliger gebied kan worden gebracht. Voorlopig kunnen de inwoners van Idlib geen kant op. Een deel van hen ging vrijdag de straat op om te protesteren tegen het dreigende regeringsoffensief.

Chemische wapens

“Er zijn veel bewijzen dat Syrië voorbereidingen treft om chemische wapens in Idlib in te zetten.” Dat zei de nieuwe Amerikaanse gezant voor Syrië James Jeffrey donderdag in een eerste interview sinds zijn aanstelling half augustus. Jeffrey gaf verder geen details over de bewijzen die hij zei te hebben. Eerder deze week had Washington al gewaarschuwd dat het zal reageren als Syrië chemische wapens gebruikt.  In een reactie beschuldigde de Russische president Poetin de rebellen in Idlib er vandaag van dat zij provocaties voorbereiden, wellicht ook met chemische wapens.

Lees ook: 

De VN vrezen een catastrofe bij de slag om rebellenbolwerk Idlib

De strijd om Idlib, het laatste Syrische rebellenbolwerk, staat op het punt van beginnen. De VN vrezen een tragedie voor burgers, maar ruimte voor een geweldarm compromis is er nauwelijks.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden