Bescherm solidariteit in zorgverzekering

Zorgpremie afhankelijk maken van risico op claims, is geen goed idee. Zie de VS.

Enkele zorgverzekeraars werken aan plannen voor een polis waarbij een ongezonde levensstijl wordt bestraft met een hoge maandpremie of eigen bijdrage. Het idee is om mensen die vet voedsel eten, veel drinken, roken of nauwelijks bewegen meer te laten betalen. Zorgverzekeraars zeggen op deze manier mensen te willen aansporen gezonder te leven. Wat is daar mis mee?

Sinds de invoering van het nieuwe zorgstelsel, ruim anderhalf jaar geleden, zijn de mogelijkheden voor risicoselectie verruimd. Niet voor de basisverzekering, maar wel voor aanvullende zorg. Risicoselectie is voor zorgverzekeraars buitengewoon interessant want mensen met een hoog risico vormen een grote kostenpost. Die mensen heb je liever niet als klant.

In de Verenigde Staten wordt reeds op grote schaal gebruik gemaakt van risicoselectie. Zorgverzekeraars proberen aan de hand van talloze eigenschappen van hun klanten in te schatten wanneer en hoeveel mensen in de toekomst gaan claimen. Enkele risico-indicatoren die daarbij gebruikt worden zijn antecedenten (claims die een patiënt eerder maakte), familieaandoeningen en leeftijd. Ook een simpele postcode kan al gebruikt worden, omdat die weergeeft of iemand in een gezonde leefomgeving woont en werkt.

Het gevolg is dat iedere verzekerde een soort rapportcijfer krijgt dat aangeeft hoe goed het is om hem als klant te hebben. Aan de hand van die risico-indicatie wordt vervolgens de premie vastgesteld. Voor mensen met een hoog risico wordt de premie dus ook hoger. Er wordt zelden iemand uitgesloten, maar premies van duizenden dollars per maand zijn voor de doorsnee Amerikaan onbetaalbaar. Het gevolg is dat er miljoenen Amerikanen onverzekerd zijn voor hun gezondheidszorg.

Maar is dat niet eigen schuld, dikke bult? Zorgverzekeraars stellen dat een financiële prikkel de beste manier is om mensen aan te sporen gezonder te leven. Volgens hen heeft de overheid gefaald met de spotjes van Postbus 51. Toch blijft het de vraag of een zorgverzekeraar dit tot zijn taken zou moeten rekenen. Wanneer iedereen precies wordt afgerekend op zijn of haar risico, is er nauwelijks nog sprake van solidariteit. Als je toch al weet welke zorg je in de toekomst nodig hebt, waarom zou je je dan nog verzekeren, je kunt dan beter gewoon sparen.

Het mag ook duidelijk zijn dat risico-inschattingen vaak onjuist zijn. Als in een familie hartkwalen voorkomen, wil dat niet zeggen dat dat ook voor elk familielid het geval is. En als je woont in een wijk waar de levensverwachting erg laag is, kun je wel gezonder gaan leven, maar voor je verzekeringspremie is het dan verstandiger om te verhuizen.

Op dit moment is er in Nederland nog een verbod op risicoselectie voor de basisverzekering. Niettemin is er duidelijk een beweging waar te nemen in de discussie dat ongezond leven bestraft zou moeten worden. In plaats van de acceptatieplicht en solidariteit langzaam af te bouwen, zouden we deze echter juist meer moeten beschermen. Dat betekent dus niet uitkleden van het basispakket en afschaffen van de acceptatieplicht voor aanvullende verzekeringen. Minister Klink van volksgezondheid zou hierbij het Amerikaanse voorbeeld met zijn grote aantallen onverzekerden goed in gedachten moeten hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden