Bescherm de biodiversiteit met je boodschappenmand als wapen

In Nederland zijn wortels met een andere kleur dan oranje steeds moeilijker te vinden Beeld colourbox.com

De biodiversiteit wereldwijd loopt terug. Mede veroorzaakt door menselijke activiteiten is de verscheidenheid aan planten, dieren en insecten afgenomen. Bij het begrip biodiversiteit wordt vaak gedacht aan tropisch oerwoud, tijgers en olifanten. Maar is biodiversiteit ook niet dichter bij huis te vinden?

Ook de diversiteit aan soorten en rassen dieren en planten die we eten is afgenomen. Onder invloed van de industrialisering en daarmee standaardisering van het voedselsysteem is de nadruk komen te liggen op soorten en rassen die er beter uit zien, langer houdbaar zijn of hogere opbrengsten beloven.

De aardbei is een mooi voorbeeld: het aanbod in de supermarkt wordt niet zozeer bepaald door smaak, dan wel door het aantal dagen dat de vruchten er goed uit zien in een bakje. De grote hoeveelheid aan verschillende producten die we tegenwoordig zien in de supermarkt (een filiaal heeft gemiddeld tussen de 15.000 en 20.000 verschillende producten in het assortiment) houdt daarom vooral de schijn op van diversiteit.

Kleuren en smaakjes
De schappen van wat voedselprofessor Louise Fresco het supermarktparadijs noemt staan weliswaar vol met verschillende kleuren en smaakjes yoghurtproducten en ontbijtgranen, maar de diversiteit op de groente & fruitafdeling is erg beperkt. Slechts een handvol rassen appels kunnen we terugvinden, en broccoli, of spruiten bijvoorbeeld, daar is toch vaak maar één soort van?

De beperkte diversiteit op de versafdeling van de supermarkt reflecteert de beperkte diversiteit van het landschap en heeft tot gevolg dat er planten en dieren met uitsterven bedreigd worden. Het Wereld Natuur Fonds beschermt de reuzenpanda en de ijsbeer, maar wie zet zich in voor de witte tomaat of de suikerwortel? Door deze groenten niet meer te telen en bepaalde dierrassen niet meer te houden, gaan niet alleen de kennis en productie verloren, maar verliezen we ook een stuk van de diversiteit in de landbouw.

Culturele verarming
Dat geldt voor Nederland, waar bijvoorbeeld wortels met een andere kleur dan oranje steeds moeilijker te vinden zijn, maar met name voor minder ontwikkelde landbouweconomieën. In Zuid-Amerika of Afrika zijn bepaalde gemeenschappen afhankelijk van de productie van een blauwe maïsvariëteit, of een bepaalde koffieboon. Eten we die niet, dan worden ze niet meer verbouwd. Dat is niet alleen een verlies aan biodiversiteit, maar ook een culturele verarming.

Het is niet voor niks dat in Engeland campagnes worden gehouden waarin de consument wordt opgeroepen om 'het landschap te beschermen door het op te eten'. Met het verdwijnen van dieren en planten, verdwijnt er ook een groot deel van de agrarische diversiteit, en daarmee het 'typisch Nederlandse' landschap dat we zo graag in tact willen houden.

Om wereldwijd de biodiversiteit via het bord te beschermen startte Slow Food International enkele jaren geleden een online database waarin dierrassen, groenten en bewerkte producten die met 'uitsterven' bedreigd worden, worden vastgelegd. Over de hele wereld kunnen mensen producten aandragen die opgenomen moeten worden in de database. Hierdoor wordt een groot deel van de agrobiodiversiteit in kaart gebracht.

Elitair karakter
Daarnaast worden projecten gestart, zoals de Alliantie van Chefs, waarin koks worden aangemoedigd deze producten op de kaart te zetten. In Nederland is onder andere Trouwblogger Joris Bijdendijk lid van deze alliantie. Helaas heeft de Slow Food database nog een wat elitair karakter: de producten worden vaak in kleine hoeveelheden geproduceerd, en zijn daarom duur.

Het vergroten van de bekendheid en van deze producten kan eraan bijdragen dat ze beter beschikbaar en goedkoper worden. Het beschermen van deze producten is een stap in de goede richting, maar ook de supermarktbezoeker kan een rol spelen. De consument die op de versafdeling vraagt om meer diversiteit, zet de boodschappenmand in als instrument voor het beschermen van biodiversiteit en een afwisselend landschap.

Joris Lohman is voorzitter van de YFM
@jorislohman

De Slow Food database is hier te vinden: http://www.slowfoodfoundation.com/ark

 
Met het verdwijnen van dieren en planten, verdwijnt er ook een groot deel van de agrarische diversiteit, en daarmee het ‘typisch Nederlandse’ landschap dat we zo graag in tact willen houden.
Joris Lohman, voorzitter van de Youth Food Movement
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden