Beschadigd NCOV probeert terrein te herwinnen

AMSTERDAM - Het Nederlands Christelijk ondernemersverbond (NCOV) koerst onder de onbekwame leiding van voorzitter Jan ten Hoopen regelrecht af op de ondergang, zeggen overboord gezette bestuurders en medewerkers. Nee, zegt troubleshooter Frans van Hove. De reorganisatie is zo goed als afgerond en het NCOV zal daar als herboren uit te voorschijn komen.

Over het heenzenden van Ten Hoopen hoeven zijn verbitterde tegenstanders (“de voorzitter is een lichtgewicht gedreven door status”) zich in elk geval geen illusies te maken. Hij is unaniem door bestuur en vereniging voorgedragen voor een nieuwe periode van drie jaar. Zijn herverkiezing op de verbondsraad van maandag is dan ook een formaliteit.

Interimmanager Van Hove, voorheen directeur sociale zaken bij Daf, heeft de afgelopen drie maanden met harde hand orde op zaken gesteld bij de ondernemersorganisatie in het midden- en kleinbedrijf. Tien medewerkers (op een totaal van zestig) zijn zonder pardon ontslagen, het kantoor aan de Rijswijkse Treubstraat wordt verkocht, de adviesdiensten verhuizen van het hoofdkantoor naar de drie regionale kantoren. “Ik geef je op een briefje dat deze opzet gaat werken”, zegt Van Hove zelfverzekerd. Waar drie eerdere interimmanagers hun opdracht moesten teruggeven, lijkt Van Hove op het juiste moment te zijn aangetreden. De nood was bij het NCOV zo hoog gestegen dat bestuur, vereniging en ondernemingsraad instemden met de radicale maatregelen.

Het 75 jaar bestaande NCOV maakt in de jaren tachtig onder leiding van voorzitter Sijko Veninga een forse groei door. Het ledental stijgt van twintig- naar veertigduizend, regionale netwerken ontstaan, kortom: het NCOV blaast op regionaal en landelijk niveau een aardig partijtje mee. Met de komst van Ten Hoopen (begonnen als bakker, later eigenaar van een broodfabriek en bakkerszaken) in 1991 zet een kentering in. Ten Hoopen wil het werkterrein van het NCOV verbreden naar het midden- en grootbedrijf omdat de traditionele scheidslijnen tussen het midden- en kleinbedrijf en het grootbedrijf steeds meer vervagen. Het NCOV moet zich kunnen meten met de grote werkgeversverbonden VNO en NCW. Organisatie-adviseurs lopen af en aan om een vernieuwd verbond te ontwerpen.

Vertrek

Die exercities leiden tot veel onrust en onenigheid en uiteindelijk ook tot het vertrek van verschillende bestuurders, de directeuren N. Schouten en G. Blom en medewerkers. Eind vorig jaar loopt een conflict met de ondernemingsraad zo hoog op dat de raad het vertrouwen in Ten Hoopen opzegt. De OR verwijt de voorzitter solistisch optreden. Ook zou hij zich negatief hebben uitgelaten over gewaardeerde NCOV-medewerkers.

De breuk wordt in februari hersteld na tussenkomst van een 'intermediair'. In juni vertrekt ook tweede man C. Bosman. “Twee kapiteins op een schip, dat gaat niet. We hebben er een in een sloep overboord gezet”, zegt Van Hove laconiek.

De interne troebelen kosten zoveel energie dat het NCOV naar buiten toe (politiek, media) nagenoeg onzichtbaar wordt. Financieel komt het er steeds slechter voor te staan. Door een slinkend ledental (zo zeggen de aannemersvereniging NVOB en de christelijke vervoerdersorganisaties op) en het inhuren van adviseurs en tijdelijke krachten loopt het tekort op de exploitatie op tot ruim een miljoen gulden.

Organisatorisch en financieel is het NCOV volgens interimmanager Van Hove eind dit jaar weer volledig op orde. Het exploitatietekort wordt weggewerkt door tien medewerkers te ontslaan en het kantoor te verkopen. Het beleidsmatige werk is ondergebracht in het 'MKB-bureau' dat samen met de christelijke werkgeversorganisatie NCW is opgezet. De relatie met het KNOV, met 100 000 leden de grootste organisatie in het midden- en kleinbedrijf, is weer 'uitstekend'. Eerder kreeg het NCOV bittere verwijten van KNOV-voorzitter Kamminga te verduren omdat het had gekozen voor samenwerking met het NCW, terwijl tegelijk besprekingen liepen over een betere samenwerking tussen de twee MKB-organisaties. Dat pikte Kamminga niet. Dat de relaties zijn verbeterd, mag volgens Van Hove blijken uit het Europa-huis dat de twee organisaties vorige maand in Brussel hebben geopend.

Dirigent is er niet

Lastiger is de “positionering” van het NCOV in het geheel van belangenbehartiging, service en politieke lobby. Terwijl iedereen het erover eens is dat het midden- en kleinbedrijf van groot belang is voor de Nederlandse economie (omzet 300 miljard, 1,6 miljoen werknemers), is in de sociaal-economische besturing een wildgroei ontstaan van instituten en organisaties die het eigen voortbestaan voorop stellen, analyseert Van Hove. “Een dirigent is er niet. KNOV en NCOV hebben een gezamenlijk belang dat zij in het midden- en kleinbedrijf weer de dirigerende functie krijgen die ze de afgelopen tien, twintig jaar zijn kwijtgeraakt.”

Het rotsvaste geloof in een veelbelovende toekomst dat Van Hove uitstraalt, staat volstrekt haaks op de sombere bespiegelingen van oudbestuurders als Bosman en Schouten. Zij voorzien dat het NCOV gedoemd is tenonder te gaan. De christelijke werkgeversorganisatie NCW zal het NCOV gaan overvleugelen. Door de aandacht te verleggen naar het midden- en grootbedrijf zal de toch al niet sterke binding met de traditionele achterban (detailhandel en ambachtelijke ondernemers) verder verwateren en is het NCOV geen herkenbare belangenbehartiger meer voor het midden- en kleinbedrijf. Dat is overigens ook een steeds terugkerend verwijt aan het adres van Ten Hoopen: een zekere minachting van de achterban van “grutters waar ik niets mee te maken heb”. Brancheorganisaties noemen de de voorzitter onder elkaar 'Jan ten Hoopenloos'. Ten Hoopen zelf wil op geen enkele aantijging ingaan.

“Wie de ondergang van het NCOV voorspelt, is naief of kwaadaardig bezig, maar in elk geval gespeend van realisme. Een club met 35 000 leden ligt niet zomaar in het graf”, stelt Van Hove. In de richtingenstrijd tussen traditie en vernieuwing lijkt Ten Hoopen vooralsnog aan het langste eind te trekken. Dat is geen kunst, schamperen zijn opposanten, want hij heeft kans gezien alle tegenstanders aan de kant te zetten.

Van Hove zegt niet geinteresseerd te zijn in het verleden en de schuldvraag. Hij wil alleen kwijt dat er in het bestuur “geen koersvastheid en eenheid” was en dat “de slagvaardigheid niet was wat-ie wezen moest”. “Dat is nu opgelost. Het NCOV kan ondernemers eigentijdse produkten en diensten aanbieden met een toegevoegde waarde en heeft absoluut groeipotentie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden