Beroofd van zijn luisteraars, maar wel bekroond

'Andermans Veren' krijgt de Zilveren Reiss-microfoon voor het beste radioprogramma van het seizoen 1993/1994. Toch verhuisde het hoogstgewaardeerde programma van de 'familiezender' Radio-2 dit seizoen verplicht van de riante zondagochtend naar de late dinsdagavond. Daarmee verloor het ruim driekwart van zijn vaste luisteraars. De welverdiende bekroning geeft de AVRO-leiding en de verantwoordelijke zendercoördinatoren van het zo beroerde Nederlandse radio-omroepbestel hopelijk te denken.

“Ik denk nooit: ik ben debiel. Dat denk ik nooit. Tot het moment dat ik in mijn auto stap, de autoradio aanzet en er een discjockey tegen mij begint te praten. Dan denk ik altijd: zou ik toch debiel zijn?” Dit zei Youp van 't Hek in zijn Oudejaarsconférence 1989. Vijf jaar later heeft deze uitspraak alleen nog maar aan kracht gewonnen.

Stem overdag eens af op de 'familiezender' Radio-2 en je weet werkelijk niet wat je hoort. De afgrijselijke prietpraat van de presentatoren getuigt van een weerzinwekkende domheid, evenals hun onnozele gesprekjes met luisteraars die opbellen om de groeten te doen of om deel te nemen aan een van die vele bespottelijke radiospelletjes.

Met zijn nog steeds toenemend aantal flauwe amusementsprogramma's lijkt ook de Nederlandse televisie de laatste jaren meer en meer af te glijden tot dit bedenkelijke niveau. Alleen blijft de schade daar gelukkig beperkt tot de uitzendmomenten van de omroepen die zulk amusement het hoogst in hun vaandel hebben staan. Zo was het ook met de radio, althans tot aan de 'zenderkleuring' van een paar jaar terug, die tot doel had het radioomroepbestel danig te reorganiseren. Toen kregen de vijf verschillende zenders ieder hun eigen kleur. Radio-1 geldt sindsdien als de informatieve zender, oftewel: 'de opiniezender van Nederland'. Radio-2 tot en met Radio-5 zijn verplicht zich te presenteren als respectievelijk de familiezender, de popzender, de klassieke zender en de culturele zender. Daardoor heeft heel wat 'troep' die voorheen op menig uur menige zender ontsierde, zich samengebald op Radio-2.

In ons omringende landen gold decennia achtereen de voorwaarde dat een bepaald percentage van de door de radio uit te zenden muziek van nationale bodem moest zijn. Het gevolg hiervan was dat zij hun eigen Lieder, chansons en songs in ere hielden. In Nederland vonden de vele verzoeken om meer tijd en aandacht te besteden aan 'het nationale produkt' nimmer gehoor. Dat geldt ook nu nog. En als er al Nederlands(talig)e muziek gedraaid wordt, dan zijn het veelal de populaire deuntjes van Hanny, André Hazes, Koos Alberts en BZN.

Wie de behoefte heeft meer chanson- en cabaretrepertoire te laten horen, zal bij de programmaleiding moeten smeken daar een afzonderlijk programma voor in het leven te mogen roepen. Zulke initiatiefnemers zijn er gelukkig altijd geweest en sommige van hun programma's bestaan al geruime tijd. Zoals Peter Blankers KRO-programma 'Levenslief en Levensleed': een thematisch liedprogramma, dat sinds 1983 wordt uitgezonden en inmiddels is verbannen naar het laatste uur van de zondagavond. En ook het NOS-programma 'Het Podium van de Nederlandse lichte muziek', aanvankelijk gepresenteerd door Robert Long, maar sinds 1986 door Jacques Klöters. Het is te beluisteren op de zaterdagavond van tien tot elf en hoeft zich ook allang niet meer te verheugen op een grote luisterdichtheid. Daardoor lijkt de inspiratie bij de makers de laatste jaren ook wat zoekgeraakt.

Maar het meest opmerkelijke programma van alle is toch wel 'Andermans veren', dat pas sinds oktober 1992 bestaat. Het wordt gemaakt door Kick van der Veer (samenstelling), Hilde Scholten (research), Erik van Muiswinkel (presentatie) en Cees van Zijtveld (eindredactie). Zij geven wekelijks een 'cabaretcollege', aan de hand van vele praktijkvoorbeelden en een gedegen theoretische uitleg daarbij. Zo analyseerden zij onder meer welke stijlmiddelen cabaretiers aanwenden, hoe het zit met rijm en metrum van het literaire lied en hoe conférences zijn opgebouwd. De deskundigheid van Hilde Scholten (theaterwetenschapster, afgestudeerd op cabaret) en Kick van der Veer (samensteller van cabaretbloemlezingen en cd-uitgaven) staat borg voor inhoudelijk vakmanschap, terwijl neerlandicus Erik van Muiswinkel cabaretier genoeg is om hier vormelijk iets interessants mee te doen. Nu deze kwaliteit door de jury van de Zilveren Reiss-microfoon is onderkend, mag je toch verwachten dat de AVRO-radioleiding haar beste programma beloont met een betere uitzendtijd in het komende radioseizoen. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan dat zondagochtenduur, tussen tien en elf. Of heeft de 'radiozendercoördinatie' dat voor eeuwig toegewezen aan het programma van een andere AVRO-coryfee: 'Muziekmozaiek', van Willem Duys?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden