Bernhard wilde Nederlandse SS’ers in 1946 naar Indië sturen

Prins Bernhard heeft in 1946 voorgesteld om Nederlandse SS’ers als militair naar Nederlands-Indië uit te zenden.

Tijdens een bijeenkomst van de Legerraad op 24 mei 1946 deed prins Bernhard, toen inspecteur-generaal van de landmacht, een opmerkelijk voorstel: stuur Nederlandse SS’ers als militair naar Nederlands-Indië. Dat blijkt uit het boek ’Tropenjaren. Ploppers en Patrouilles’. Militair historicus Jacques Bartels heeft in de archieven van het ministerie van defensie het verslag van deze vergadering ontdekt.

Het Nederlandse leger in Indië had in 1946 dringend behoefte aan versterking. Legercommandant Spoor vroeg om 10.000 extra militairen. Op dat moment zaten nog duizenden Nederlandse mannen vast in de Harskamp omdat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig bij de Duitse Waffen-SS hadden gediend.

Omdat de voormalige SS’ers goed getraind waren en frontervaring hadden, leek het prins Bernhard wel een goed idee om ze ter versterking van de landmacht naar Indië te sturen. Minister Meynen van oorlog was snel klaar met Bernhards suggestie. Het zou „voor het moreel van de troepen in Indië zeer ongewenst zijn om deze op één lijn te stellen met SS-onderdelen”.

Prins Bernhard trok daarop zijn voorstel in, met de opmerking dat hij „als hij in de plaats van de minister stond evenmin de verantwoordelijkheid zou willen dragen”.

Uiteindelijk zijn toch naar schatting enkele honderden voormalige Nederlandse SS’ers als dienstplichtigen naar Indië gestuurd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben zo’n 22.000 Nederlanders vrijwillig deel uitgemaakt van de Waffen-SS. Naar schatting 4500 sneuvelden tijdens gevechten op de Balkan en aan het Oostfront. Kort na de oorlog werden Nederlandse SS’ers aanvankelijk zwaar bestraft, tot de doodstraf aan toe. De bijzondere gerechtshoven hielden vanaf het voorjaar van 1946 meer rekening met individuele omstandigheden, zoals de soms jeugdige leeftijd van vrijwilligers en hun motieven om zich bij de Waffen-SS aan te sluiten.

De SS is synoniem geworden voor meedogenloos optreden. Veel vrijwilligers zeggen dat ze dat niet wisten op het moment dat ze dienst namen. „Welke jongen van 15, 16 jaar kan zoiets op een juiste manier inschatten? Nakaarten is makkelijk”, zegt de nu 81-jarige Jan Niessen in een vraaggesprek met Trouw.

Niessen diende in 1943 en 1944 bij de Waffen-SS en werd daarvoor na de oorlog tot een jaar voorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld. Dat was voor de Nederlandse overheid geen beletsel om hem op te roepen voor militaire dienst in Indië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden