Bernhard: Vóór de plicht en de functies is er de vreugde

AMSTERDAM - “Wat ik vroeger nooit kon geloven, is waar. Pas wanneer je gevaarlijke situaties hebt doorstaan, leer je de simpele dingen waarderen. Elke dag wordt een geschenk!”

Tot deze ontboezeming kwam prins Bernhard gisteren in de eerste toespraak die hij na zijn ziekte hield, tijdens de jaarlijkse uitreiking van de Zilveren Anjers in het Paleis op de Dam.

Na zijn optreden op Bevrijdingsdag in Wageningen, waar de hij een militair defilé afnam, was de Anjeruitreiking de eerstvolgende grote krachtproef voor de prins. Zijn gezondheid is sterk verbeterd, maar hij moet zich nog steeds in acht nemen.

Sinds 1950, toen de Zilveren Anjer door het Prins Bernhardfonds werd ingesteld, reikt de prins als oprichter en regent kort voor zijn verjaardag deze onderscheidingen telkens persoonlijk uit. Ook dit jaar. Vast onderdeel bij de uitreiking is de persoonlijke getinte toespraak. Het lag in de lijn der verwachtingen, dat de prins ditmaal op zijn ziekte zou ingaan. Onder zijn gehoor bevond zich behalve prinses Juliana ook koningin Beatrix. Zij besloot op het laatste moment onaangekondigd de uitreiking bij te wonen.

Zijn ziekte is, zo vertelde de bijna 84-jarige prins, een ervaring geweest, die een stempel op de rest van zijn leven zal drukken. “Jammer”, verzuchtte hij “dat je zo'n ervaring niet over kunt dragen. Je vertelt, maar je overtuigt niet. Het lijkt soms of een lang verleden een last is, alsof wij moeizaam voortmetselen aan een nog langer verleden voor de toekomst. Maar zo mag het niet zijn.”

“Vóór de verantwoordelijkheid, de plicht en de functies is er de vreugde. Als wij die niet uitstralen, zullen wij niemand van enige noodzaak of waarde overtuigen. Ik heb in mijn leven heel wat verplichtingen afgewerkt. Maar tegenwoordig zet ik de ramen open en zuig mijn oude longen vol met jonge lucht. Ik laat in mijn lectuur weer de ontroering toe. Ik geniet nu van schilderijen die ik jarenlang wel had gezien, maar niet meer opgemerkt. Wat heeft ons belet, om van dat levende water te drinken? Waarom heeft de verantwoordelijkheid de vreugde zo vaak in de weg gestaan?”

Het antwoord op die vragen is volgens prins Bernhard, dat de plicht zoveel beslommeringen meebrengt. “Uit goede zorgen voor de vreugde, verstikken wij de vreugde soms. En juist díé moeten wij overdragen. Die is belangrijker dan kennis. Het kijken, genieten en doen, gaan vóór het weten. Als wij doceren zonder te animeren en zelf te genieten, schieten wij ons doel voorbij.”

Deze lijn doortrekkend naar de Zilveren Anjer constateerde prins Bernhard, dat die anjer “een bloeiende” is. “Vaak heb ik gezegd: de anjer wil de dragers aansporen om door te gaan. Vandaag voeg ik daar de wens aan toe, dat zijn bloei ons allen aanspoort, ons open te stellen voor de vreugde, de jeugd en het licht.”

De Zilveren Anjer wordt toegekend aan personen, die zich onverplicht en onbetaald hebben onderscheiden voor de cultuur of het natuurbehoud in Nederland en op de Nederlandse Antillen. Jaarlijks worden maximaal vijf anjers uitgereikt. Dit jaar voor de derde keer aan een echtpaar: de heer en mevrouw Scholten, die in Scheveningen het museum Beelden aan Zee stichtten.

Benno Premsela kreeg een anjer voor zijn bestuurlijke inzet ten behoeve van de kunst in ons land. Dr. ir. Gerard Houben is voorzitter van de Verzamelaarsvereniging en een autoriteit op het gebied van oude munten. Hij dankt daar zijn anjer aan. Koster Nico Metselaar, die door studie en onderzoek bijna alles weet over de beroemde gebrandschilderde ramen in de Goudse Sint Janskerk, werd ook beloond.

De Zilveren Anjer voor Marjan Sax is, zo gaf prins Bernhard aan, in feite een onderscheiding voor alle vrouwen die zich inzetten voor het feminisme. Sax heeft als stelregel, dat zij in dat opzicht geen missionaris moet zijn, die haar ideeën bij anderen wekt. Vrouwen moeten geen leidster volgen, maar zichzelf ontplooien. Alleen al daarom is naar de mening van prins Bernhard de emancipatie nooit voltooid. “Zij begint bij elke vrouw opnieuw.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden