Berlusconi: Ook als ze me vermoorden, ga ik niet dood

Om zijn partij bijeen te houden, moest Berlusconi gisteren noodgedwongen een vernederende U-bocht maken.Beeld getty

Het was een nederlaag voor Silvio Berlusconi. Hij had zijn parlementariërs opdracht gegeven om de regering van Enrico Letta te laten vallen. Maar tientallen leden van zijn centrumrechtse partij wilden hem niet gehoorzamen - ze sprongen uit het gelid en bleven achter de regering staan. Om zijn partij bijeen te houden, moest Berlusconi gisteren noodgedwongen een vernederende U-bocht maken: in de Senaat sprak hij toch zijn steun uit voor Letta, waardoor die een vertrouwensstemming overleefde.

De rebellie in eigen gelederen is buitengewoon opmerkelijk. Berlusconi was tot nu toe de onbetwiste leider van rechts Italië, de man die de politieke lijn dicteerde en nauwelijks discussie toestond. Gisteren moest hij zijn nederlaag pakken; hij lijkt nu verzwakt.

Maar wie denkt dat de 77-jarige ex-premier - uitgeblust en met een partij die dreigt te splitsen - zijn politieke ambities laat varen, zit ernaast. Berlusconi heeft, sinds hij in 1993 met zijn Forza Italia de politiek inging, vaak laten zien een formidabele vechter te zijn, die steeds weer overeind komt na knock-out te zijn geslagen. Toen de hele wereld in 2009 te weten kwam dat er hordes jonge meisjes deelnamen aan zijn erotische 'bungabunga-feesten', voorspelden velen dat de liberale leider voorgoed was uitgeschakeld. Niet dus. En toen hij, eind 2011, vanwege de financiële turbulentie van de eurocrisis werd gedwongen om als regeringsleider plaats te maken voor Mario Monti, dachten velen aan zijn politieke einde. Dus niet.

Optimisme
Berlusconi zal ook nu weer alles uit de kast halen om zoveel mogelijk macht en stemmen te blijven vergaren. Een stap op weg naar electoraal succes denkt hij vorige maand te hebben gezet: Berlusconi veranderde de naam van het Volk van de Vrijheid weer in Forza Italia (Hup Italië). Daarmee grijpt hij terug naar het optimisme van de beginjaren van zijn schepping. Het is nog onduidelijk of de dissidenten van gisteren zich bij zijn Forza Italia zullen aansluiten, of de partij voorgoed verlaten.

Afgezien van de partijproblemen zijn de zaken voor Berlusconi hoe dan ook veranderd. Want voor het eerst in zijn leven is de ex-premier definitief veroordeeld, voor belastingfraude. Actief een partij aansturen wordt erg moeilijk. Berlusconi zal met zijn Forza Italia 2.0 enorme hobbels moeten nemen.

Morgen stemt een commissie van de Senaat over zijn schorsing. Een meerderheid van die commissie vindt dat Berlusconi niet meer thuishoort in het parlement omdat hij in augustus vier jaar celstraf heeft gekregen. Alles wijst erop dat de commissie vóór uitzetting stemt en de weg opent naar de beslissende stemming in de voltallige Senaat, later deze maand. Als hij ook daar wordt weggestuurd, is Berlusconi zijn zetel kwijt en kan hij de komende zes jaar niet meer verkiesbaar zijn. Daardoor kan hij in principe pas op zijn 83ste weer aan de bak.

Taakstraf
Partijleider blijven zonder in het parlement te zitten, daar kan de vindingrijke Berlusconi waarschijnlijk wel een mouw aan passen. Maar invloed uitoefenen en Forza Italia doeltreffend leiden terwijl hij een straf uitzit, wordt wel bijzonder lastig. Los van het feit of hij zijn zetel verliest, krijgt hij binnenkort een klein jaar huisarrest of moet hij een taakstraf uitvoeren. Huisarrest betekent: niet zomaar thuis mogen vergaderen, niet onbeperkt bellen, isolatie. Voor welke optie hij kiest, is nog niet bekend. Zijn advocaten raden hem de taakstraf aan: dan kan hij in ieder geval de deur uit en heeft hij meer bewegingsvrijheid dan opgesloten in een riante villa.

Minister, premier of president worden, dat kan Berlusconi voorlopig vergeten. Wel kan de miljardair verrassend uit de hoek komen en haarscherp manoeuvreren. Hij zal er alles aan doen om de Romeinse politiek te blijven beïnvloeden. Berlusconi, veelzeggend: "Ook als ze me vermoorden, ga ik niet dood."

Silvio's troon wankelde al vaker
Al bijna twintig jaar wordt er geschreven over een eventuele definitieve aftocht van Silvio Berlusconi. Maar de oud-premier pakt telkens maar tijdelijk zijn koffers.

December 1994 - Snel en roemloos einde
Als de rechterlijke macht een onderzoek instelt tegen Berlusconi wegens belastingfraude, dient de premier na zeven maanden regeren zijn ontslag in. Hij schrijft nieuwe verkiezingen uit en verliest van Romano Prodi. Het einde van een vluchtige politieke carrière? Nee, zeker niet. Hij reorganiseert zijn partij en komt in 2001 terug als premier. Ondertussen wordt hij achtervolgd door verschillende rechtszaken: fraude, omkoping en corruptie.

Oktober 2009 - Einde van een tijdperk?
Italiaanse media speculeren over het post-Berlusconi-tijdperk nadat het Constitutionele Hof een flinke klap uitdeelt door hem zijn juridische onschendbaarheid af te nemen. Volgens Berlusconi is hij de meest vervolgde persoon 'uit de hele wereldgeschiedenis'. Tienduizenden Italianen protesteren en verlangen zijn aftreden, maar de premier wil er niets van weten en zegt vastberadener te zijn dan ooit.

November 2011 - Zijn dagen lijken geteld
"Dagen van Berlusconi lijken geteld", kopt Trouw november 2011. Silvio Berlusconi besluit op te stappen. "Ik ben moe", zegt de dan 75-jarige premier. Na maanden van intense druk vanuit de Europese Centrale Bank en de EU, paniekerige financiële markten, gevaarlijk oplopende rentes op de staatsleningen en de beurs van Milaan in een vrije val, besluit de vermoeide Berlusconi op te stappen.

Voorjaar 2013 - Seks en fraude
De basis voor al het gesteggel van de laatste weken ligt in de rechterlijke uitspraken van voor de zomer. In juni wordt Berlusconi schuldig bevonden aan het betalen voor seks met een minderjarige in 2010 (Ruby Heartstealer en de 'bunga-bunga-feestjes'). Daarnaast wordt hij veroordeeld voor ambtsmisbruik en het lekken van een geheim document om een politieke rivaal een hak te zetten. De opgelegde celstraf wordt wegens een amnestieregeling automatisch teruggebracht tot één jaar huisarrest of taakstraf. Of hij de komende jaren geen publieke functie mag bekleden, hangt af van de stemming van vrijdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden