Berlusconi dreigt met regeringscrisis als hij zijn parlementszetel verliest

Senatoren kunnen ex-premier uit hun midden verwijderen na veroordeling tot vier jaar cel voor belastingfraude

ROME - De druk op de Italiaanse regering neemt sterk toe, naarmate de datum waarop Silvio Berlusconi uit de Senaat kan worden gezet dichterbij komt. Maandag buigt een speciale Senaatscommissie zich over de gevoelige kwestie; ze zal er waarschijnlijk later in de week over stemmen.

De 23 senatoren van de commissie moeten bepalen of hun collega zijn zetel in moet leveren en zes jaar niet verkiesbaar kan zijn, nu hij is veroordeeld voor belastingfraude. Een woedende Berlusconi dreigt de regering te laten vallen en nieuwe verkiezingen te forceren als de commissie daadwerkelijk besluit dat hij niet langer in het parlement thuishoort.

De 76-jarige Berlusconi leidt de liberale partij Volk van de Vrijheid (PdL), die samen met de centrumlinkse Democratische Partij (PD) en de kleine partij van Mario Monti sinds vier maanden een fragiele regering vormt. Berlusconi's steun aan de coalitie van minister-president Enrico Letta is dus cruciaal. De PdL-leider dreigt die steun nu in te trekken als de acht PD-senatoren van de commissie, wiens stemmen doorslaggevend zijn, vóór uitzetting gaan en daarmee de weg vrijmaken voor de beslissende stemming van de voltallige Senaat. "Je slaapt nou eenmaal niet met de vijand in bed", concludeert Berlusconi.

De vraag of de rechtse leider en mediamagnaat wel of niet parlementslid mag blijven, domineert de politiek en de media sinds hij op 1 augustus definitief schuldig is bevonden aan grootschalige belastingfraude. Een nieuwe wet bepaalt dat de leden van het parlement hun zetel moeten inleveren als ze een gevangenisstraf van meer dan twee jaar hebben gekregen. Silvio Berlusconi is tot vier jaar cel veroordeeld.

Voor de leider van de PD, Guglielmo Epifani, is het een uitgemaakte zaak: "De wet moet worden toegepast. Geen enkele burger staat boven de wet." Berlusconi - die zweert onschuldig te zijn - en veel van zijn partijgenoten vinden dat verraad. Ze zien een communistisch complot van rechters en politici. De voorzitter van de Pdl-fractie in de Kamer van Afgevaardigden verwoordt het zo: "De Democratische Partij voert een stalinistische operatie uit: er wordt een vonnis gebruikt om de politieke vijand uit de weg te ruimen."

Verwijdering van de leider uit het parlement is voor de PdL onacceptabel. De partij zoekt hard naar een uitweg: het Constitutioneel Hof in Rome of het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg zou die nieuwe wet moeten toetsen, of president Giorgio Napolitano zou gratie moeten verlenen.

Als Berlusconi uit de Senaat wordt gezet, kan hij zijn partij blijven leiden. Maar hij zou wel gearresteerd kunnen worden. Dat zou zeer vernederend zijn, net zoals het verlies van de Senaatszetel. De oud-premier raakt binnenkort ook al zijn vrijheid kwijt: volgende maand moet hij aan zijn jaar huisarrest of taakstraf beginnen - dat is wat er in de praktijk overblijft van de vier jaar celstraf.

Premier Letta probeert optimisme te blijven uitstralen, maar beseft dat zijn regering wankelt. Ook president Napolitano weet dat. Hij zou vervroegde verkiezingen koste wat kost willen voorkomen, ook om de financiële markten en Europese partners niet te zeer te verontrusten. Er wordt in Rome dan ook al gespeculeerd over een regering-Letta II: een van de PD samen met een kleinere linkse partij en een handjevol dissidente parlementariërs van de Vijfsterrenbeweging van komiek Beppe Grillo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden