Berlusconi centraal in 'moreel referendum'

Eigenlijk gaat het morgen in Italië niet om de 4037 andere kandidaten voor de 945 stoelen in de Kamer van Afgevaardigden en de Senaat. Het draait om die ene kandidaat voor het premierschap: Silvio Berlusconi. De steenrijke mediamagnaat en zakenman, die, zoals hij het zelf zegt, ervoor wil zorgen dat de democratie in Italië terugkeert.

ROME - De centrum-linkse tegenstanders, onder leiding van Francesco Rutelli, lachen hard om Berlusconi's democratische claim. Ze krijgen steun van de schrijver en academicus Umberto Eco. Die roept alle Italianen op om toch vooral te gaan stemmen.

,,Zijn coalitie heet het Huis van de Vrijheid, maar die vrijheid zal verdwijnen. Op een ochtend worden we wakker en zullen bijna alle kranten en tijdschriften in handen zijn van één man. Die bladen zullen zijn mening verkondigen. Want dat is wat er zal gebeuren: de kranten die hij nu nog niet bezit, zullen directeuren aanstellen die gelieerd zijn aan de nieuwe regering. Tel daarbij op dat die ene man drie commerciële televisiekanalen in handen heeft en ook de beschikking zal krijgen over de drie publieke kanalen. Dat wordt een regime!''

Eco ziet de verkiezingen van morgen dan ook als een 'moreel referendum': ,,Om de pluriformiteit van informatievoorziening in ons land te redden, heeft niemand het recht om zich aan dat referendum te onttrekken. Vraag niet voor wie de klok luidt, ze luidt voor jou.''

Het linkse opinieblad L'Espresso doet er nog een schepje bovenop. Het wijst op de neiging van Berlusconi om alle aanvallen op hem, of die nou van officieren van justitie komen die hem aanklagen wegens corruptie en belastingfraude of van buitenlandse media die hem ongeschikt voor het premierschap vinden, af te doen als één groot links complot. ,,Hitler en Stalin hadden die neiging ook, die zagen overal een samenzwering van Joden of Trotskisten in.''

Maar hoe politiek links ook tekeergaat, de meerderheid van de vijftig miljoen stemgerechtgde Italianen lijkt toch op Silvio Berlusconi te gaan stemmen. De kritiek van buitenlandse kranten als het Spaanse El Mundo en het Britse weekblad The Economist lijkt hen alleen maar gesterkt te hebben in hun mening.

,,Dat zijn aanvallen van Europeanen die een zwak Italië willen'', zegt Augusta, een 59-jarige huisvrouw. Ook Gianni Agnelli, de erevoorzitter van Fiat die in heel Italië veel aanzien geniet, schaart zich achter de oppositieleider. ,,De buitenlandse media hebben zich tot ons electoraat gericht alsof het een electoraat van een bananenrepubliek is.''

VERVOLG OP PAGINA 5

Magnaat doet vijf beloftes Italië

VERVOLG VAN PAGINA 1

De kritiek in binnen- en buitenland richt zich vooral op het belangenconflict dat onstaat wanneer Berlusconi tegelijkertijd premier, ondernemer en mediamagnaat is. Zelf ziet de omstreden kandidaat-premier dat conflict niet.

,,Er is pas sprake van een belangenconflict als ik acties zou ondernemen die alleen mijn eigenbelang dienen en tegen het belang van alle anderen ingaan. Als ik de belasting verlaag, is dat natuurlijk in mijn voordeel, zoals dat in het voordeel van elke premier zou zijn. Maar het is tevens in het voordeel van alle burgers. Dus waar hebben we het nou eigenlijk over?''

Het feit dat het centrum-rechtse blok zijn politieke programma pas deze week op internet heeft gezet, ziet Berlusconi ook niet als een probleem. ,,Met een programma trek je geen kiezers'', zegt hij. Waar de op-en-top zakenman wel kiezers mee denkt te trekken, is het contract met het Italiaanse volk dat hij onder het toeziend oog van de televisiekijkers heeft ondertekend.

Het gaat om een contract waarin Berlusconi vijf beloftes doet. Hij zal de belastingdruk verlagen, de criminaliteit terugdringen, de laagste pensioenen verhogen, minstens anderhalf miljoen banen creëren en een aantal grote infrastructurele projecten uitvoeren. ,,Als ik binnen vijf jaar niet minstens vier van die beloftes waarmaak, zal ik de politiek verlaten'', verzekert de 64-jarige Berlusconi plechtig.

De ondertekeningsceremonie vond plaats tijdens een populair politiek praatprogramma van de staatsomroep Rai. Berlusconi was daar de enige gast. Zijn rivaal Rutelli, die de dag ervoor aan de beurt was geweest, heeft steeds aangedrongen op een live televisieduel. Berlusconi is daar niet op ingegaan.

,,Deze laatse week is heel delicaat. Een faux pas kan zeer schadelijk zijn'', zegt politicoloog Roberto D'Alimonte. ,,Dat is waarom Berlusconi het tv-debat uit de weg is gegaan. Hij lijkt de verkiezingen te gaan winnen. Dus waarom zou hij het risico nemen?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden