Berlijns publiek in de rij voor Nooteboom

Het Renaissance-theater in het hart van Berlijn was begin deze week tot de laatste plaats bezet voor een voordracht van Cees Nooteboom, die voorlas uit zijn nieuwste boek 'Allerzielen', dat onlangs in het Duits vertaald is (inderdaad: 'Allerseelen') en dat, nog voordat het op de markt is verschenen, in dit land al een succes is.

De ruim vijfhonderd bezoekers hadden er vijftien mark voor over om de Nederlandse schrijver te kunnen zien en horen. Vele tientallen mensen stonden tevergeefs buiten te wachten. Cees Nooteboom is populair in Duitsland, en zeker ook in Berlijn. Hij heeft er gewoond, om de hoek van het Renaissance-theater. En hij overweegt er weer een woning te gaan zoeken. Bovendien speelt 'Allerzielen' zich in de Duitse hoofdstad af. Het boek geeft een perfecte omschrijving van de wijk Charlottenburg en is voor Berlijners zeer herkenbaar.

Al moest Nooteboom een dag na zijn optreden, tijdens een lunch met Duitse journalisten en Nederlandse correspondenten in Berlijn, toegeven dat zijn beschrijving van het centrum van de hoofdstad niet helemaal accuraat meer is. Op één van de eerste bladzijden van 'Allerzielen' loopt de hoofdpersoon, de cameraman Arthur Daane, langs 'de drankwinkel op de hoek van de Knesebeck- en de Mommsenstrasse'. Die zaak is er al geruime tijd niet meer, er zit nu een cd-winkel. Dat krijg je ervan als een Nederlander onder andere in Californië en in Spanje een boek over Berlijn schrijft.

Nooteboom is in Duitsland al jaren een bekend en ook geliefd schrijver. Voor zijn 'Berliner Notizen', die hij schreef toen hij ten tijde van de val van de Muur in Berlijn woonde, kreeg hij de 'Literaturpreis zum 3. Oktober'.

Van 'Allerzielen' zijn er in Nederlands sinds het in oktober vorig jaar uitkwam dertigduizend exemplaren verkocht, de Duitse uitgever Suhrkamp heeft alvast vijftigduizend boeken gedrukt. De uitgeverij verwacht veel van de tournee van Nooteboom langs 29 Duitse steden, met alle publiciteit in kranten en weekbladen die daarmee gepaard gaat. Berlijn was de eerste stad, inmiddels is ook Hamburg aangedaan, over een maand is de laatste lezing in Leipzig.

Ook radio en televisie trekken aan hem. Zondagmiddag was Nooteboom te horen in het boekenprogramma van de Berlijnse zender 'Radio Kultur'. De presentator bedankte de schrijver uitvoerig voor diens aanwezigheid (,,we zijn blij dat u rechtstreeks van het vliegveld naar de studio bent gekomen'') en vroeg hem enkele passages voor te lezen. Een paar keer brak Nooteboom een zin af, schraapte zijn keel, laste een kleine pauze in en begon opnieuw. ,,Ik wist niet dat het een live-programma was. Ik dacht dat ze die herhalingen er wel uit zouden knippen. Daarom wachtte ik ook steeds een paar seconden.''

De (nog weinige) recensies in de Duitse pers zijn positief, veel positiever dan de meeste kritieken die in Nederland afgelopen herfst verschenen en waarover Nooteboom zich nog steeds kan opwinden. Aan de journalisten aan de lunchtafel legt hij uit dat vooral de bespreking in 'een landelijk avondblad' (hij bedoelt NRC Handelsblad) hem heeft gestoord. Het artikel zit in z'n hoofd opgeslagen, moeiteloos citeert hij de eerste zin.

Rolf Brockschmidt heeft het in 'Der Tagesspiegel' over 'een roman van grote ernst, gepaard met subtiele humor'. Vooral in de passages over Berlijn, schrijft hij, is Nooteboom op zijn best.

,,Hij betovert de lezers, verrast door gedachtesprongen'', hoewel de filosofische debatten van de vrienden van de hoofdfiguur Arthur Daane wel 'een beetje traag uitgevallen' zijn.

De recensent geeft desgevraagd een verklaring voor de populariteit van Nooteboom: ,,Hij past in de literaire traditie in dit land, weet geschiedenis en heden knap met elkaar te verweven, geeft een prachtige en rake beschrijving van Berlijn, het boek stemt tot nadenken. Wij Duitsers houden wel van moeilijke boeken.''

De auteur zoekt weer woonruimte in Berlijn, al heeft hij nauwelijks tijd om er neer te strijken. ,,Ik ben veel op reis, verblijf in de zomer altijd in Spanje waar ik zonder telefoon en fax rustig kan schrijven, en ga ook nog twee maanden naar Australië. Maar deze stad blijft trekken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden