Berlijn herdenkt aanslag met dienst in Gedächtniskirche

Bondspresident Joachim Gauck en bondskanselier Angela Merkel tijdens de herdenkingsdienst in de Gedächtniskirche voor de slachtoffers van de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn. Beeld AFP
Bondspresident Joachim Gauck en bondskanselier Angela Merkel tijdens de herdenkingsdienst in de Gedächtniskirche voor de slachtoffers van de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn.Beeld AFP

In de Gedächtniskirche in Berlijn is vanavond een herdenkingsdienst gehouden voor de slachtoffers van de aanslag in de Duitse hoofdstad maandag. Onder anderen bondskanselier Angela Merkel, leden van haar kabinet en bondspresident Joachim Gauck waren daarbij aanwezig.

Bloemen liggen tussen de oude en de nieuwe Gedächtniskirche. Een vijver aan kaarsen, wit en rood. Waxinelichtjes. Teksten. 'Het hart van Berlijn is getroffen.' 'Wij zijn één.' 'De terreur mag niet overwinnen.'

Het is een dag nadat een vrachtwagen hier op de kerstmarkt inreed, met tot nu toe twaalf doden als gevolg. Het plein met de kerk die in haar verbrokkelde staat nog steeds herinnert aan de verschrikking van de Tweede Wereldoorlog voelt voor veel Berlijners als een symbool van vrede.

De rouw is ingetogen. Sommige mensen staren aangeslagen naar de kaarsjes, een enkeling huilt. De meesten maken een beheerste, haast kalme indruk. "De wereld lijkt uit zijn voegen geraakt", zegt Reiner Lutz Jähndel (61) bedroefd. "Die mensen geloven dat ze in het paradijs komen. Ik zeg je: daar komen ze nooit. Nooit, nooit, nooit." Maar haten wil Jähndel de dader of daders niet en banger zegt hij zich na de aanslag ook niet te voelen.

Die kalme houding tonen velen in Berlijn. Je kunt zoiets niet voorkomen, nu waren wij aan de beurt, we moeten weer verder. "Ik wil blijven leven zoals ik deed", zegt Rosa Petri (65) vastbesloten.

Later op de dag meldt de politie dat de enige verdachte, een Pakistaanse man, wordt vrijgelaten. Hij is de dader niet. 's Avonds volgt het bericht dat IS de verantwoordelijkheid voor de aanslag opeist.

De dader loopt dus nog op vrije voeten rond. Maar tot deining leidt dat nieuws niet, het is alsof het bericht de mensen nauwelijks iets doet. Berlijners zijn niet zo makkelijk van hun stuk te brengen, zegt apotheker Mario Lehmann (62). "Ze voelen het wel in hun hart, maar ze laten het niet zo snel zien." Hoe hij zich voelt? "Je voelt je hulpeloos eigenlijk."

Een 'zware stilte', noemt theologiestudent Ben Fischer (24) de sfeer op het plein. Tussen de bloemen bij de Gedächtniskirche legt hij een wit kartonnen bordje, zo eentje waar je een pannenkoek of wafel van eet. Hij heeft er in een verlaten Glüweinkraampje, de vingers blauw van de kou, een bijbeltekst op geschreven, over dat het licht sterker is dan de duisternis.

'Mutti Merkel te slap'

Rond twee uur 's middags vegen agenten de markt leeg: bondskanselier Angela Merkel arriveert. Ze bezoekt de kerk, tekent het condoleanceregister, bekijkt de plek des onheils. Achter de wit-rode linten en de vele beveiligers langs de Kurfürstendamm proberen mensen een glimp van haar op te vangen. Dat lukt alleen als ze klaar is en haar zwarte auto weer instapt. "Het is háár schuld!" roept iemand. "Quatsch!" reageren anderen bestraffend.
"Prima hoor, dat ze kwam", zegt apotheker Lehmann sarcastisch. "Onze Mutti, hè. Nou, als mijn Mutti voelt ze niet. Ze heeft de zaak met de vluchtelingen te slap aangepakt", vindt hij.

"Je moet eerst voor je eigen mensen zorgen", zegt de 30-jarige Tommi Ben, geboren in Thailand, sinds tien jaar Duits. Hij voelt zich onveilig sinds er zoveel vluchtelingen in Berlijn zijn, zegt hij. "We moeten strenger worden bij de grenzen."

Als de avond valt, is er in de Gedächtniskirche een herdenkingsdienst. De dienst is ook buiten te volgen. Enkele honderden mensen staan op de afgezette straat en tussen de dichte kraampjes te luisteren naar het gedragen, door orgel begeleide gezang.

Ook de Syrische Maher Al-Khalil (34) en zijn vriend Adel Ahmadi (29) uit Tunesië, beiden sinds een jaar in Duitsland, zijn gekomen om te gedenken. Al-Khalils ouders belden uit Damascus: of hij veilig was. Het voelde als de omgekeerde wereld. Ze zijn verdrietig en bang, zeggen ze. Voor de terroristen - niet voor de Duitsers. "Velen zijn zeer hartelijk voor ons geweest."

Bondskanselier Merkel bezoekt samen met de Berlijnse burgemeester Michael Müller de plaats van de aanslag, naast de Gedächtniskirche. 'Waarom?' staat op het bord bij de kaarsen. Beeld Getty Images
Bondskanselier Merkel bezoekt samen met de Berlijnse burgemeester Michael Müller de plaats van de aanslag, naast de Gedächtniskirche. 'Waarom?' staat op het bord bij de kaarsen.Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden